Skip to main content

Internationale Moedertaaldag

Internationale Moedertaaldag

Guten tag en salut, dat kennen je leerlingen wel. Maar wie kent ook tervetuloa of As-salam alaykom? Wereldwijd worden meer dan 7000 talen gesproken, een aantal dat echter steeds slinkt. Door toenemende globalisering worden veel zeldzame talen met uitsterven bedreigd. Om culturele diversiteit en meertaligheid in de kijker te zetten, organiseert UNESCO sinds 2000 de Internationale Moedertaaldag. Die valt op 21 februari. Wat is een polyglot? Waarom verschilt een onomatopee van land tot land? En kan je een taal ook vergeten? Wat is het nut van een meertalige opvoeding? Tijd voor een taalbad!

https://onderwijs.hetarchief.be/themas/internationale-moedertaaldag?utm_medium=email&utm_campaign=Nieuwsbrief%20Archief%20voor%20Onderwijs%20februari%20W1&utm_content=Nieuwsbrief%20Archief%20voor%20Onderwijs%20februari%20W1%20CID_543a2581ef3f1e1fb176553344bf55a2&utm_source=Campaignmonitor%20mailings&utm_term=Ontdek%20het%20thema

Hautekiet: meertalig opvoeden

Radioreportage van Caroline Van Limbergen over meertalige opvoeding. Steven Raeman en de Brits-Nigeriaanse Theo uit Sint-Joost-Ten-Node voeden hun twee dochters meertalig op. De Nederlandse Marinella Orioni, schrijfster van het boek “Meertalig opvoeden, uw kind zal u dankbaar zijn,” en studiogast Wouter Duyck, psycholinguïst aan de UGent, geven commentaar. Reacties van luisteraars Jeroen Verhoeven, Melanie Voeten en Inge Vertriest. 00:00:00 Introductie over meertalige opvoeding naar aanleiding van het boek "Meertalig opvoeden," van Marinella Orioni. 00:00:40 Reportage ten huize van Steven Raeman en Theo, en hun kinderen, die Nederlands en Engels spreken. 00:02:20 Telefonisch interview met Marinella Orioni over haar eigen meertaligheid, en die van haar kinderen, en de voordelen die een meertalige opvoeding biedt. Zelf is ze voorstander. 00:06:52 Psycholinguïst Wouter Duyck geeft commentaar over een meertalige opvoeding. Duyck geeft Orioni gelijk, en wil meertaligheid ook structureel aanmoedigen door al op jonge leeftijd in het onderwijs aandacht te spenderen aan vreemde talen. Wel is het niveau van taalbeheersing van de ouders en leerkrachten belangrijk. 00:11:10 Interview met luisteraar Jeroen Verhoeven, zelf getrouwd met een Waalse, over zijn tweejarig zoontje, die zowel Frans als Nederlands spreekt. De risico's van taalvermenging worden besproken door Wouter Duyck. 00:14:25 Interview met Inge Vertriest. Haar zoon spreekt met haar Nederlands, en Duits met zijn vader. Hij spreekt het Nederlands echter beter omdat hij het in het alledaagse leven meer gebruikt. 00:15:22 Interview met Melanie Voeten. Melanie spreekt Nederlands met haar kinderen, en haar man Frans. Melanie geeft echter zelf les aan Franstalige kinderen in een Nederlandstalige school in Sint-Genesius-Rode. Ze merkt dat de verwachting dat kinderen hun basisonderricht in een andere taal dan de moedertaal volgen soms frustrerend kan zijn. Wouter Duyck weerlegt dat dit negatief zou zijn, en wijst erop dat het niveau van de moedertaal niet achteruit gaat bij kinderen die een tweede taal leren. 00:18:26 Discussie over de positieve effecten van meertaligheid. Meertalige mensen blijven mentaal langer fit en ontwikkelen op hoge leeftijd gemiddeld pas vier jaar later geheugenproblemen dan mensen die slechts een taal spreken.

03-06-2015
VRT

Karrewiet: Internationale Dag van de Moedertaal

Op de Internationale Dag van de Moedertaal is 'Karrewiet' op bezoek bij de Turkse Sevtap en Seval. Zij spreken thuis Turks, maar gaan naar een Nederlandstalige school in Brussel. Ze worden dan ook vies bekeken door Franstalige Turken. De meisjes vertellen ook over de voordelen van vele talen te kunnen spreken. Zo kunnen ze geheimen delen, zelfs wanneer hun ouders het niet mogen weten!

21-02-2006
VRT

Karrewiet: de thuistalenbibliotheek

In de Wereldreiziger in Antwerpen hebben ze een speciale schoolbibliotheek geopend: de thuistalenbibliotheek. Hier staan boeken in alle talen die de leerlingen thuis spreken, en dat zijn er heel wat: Turks, Pools, Roemeens, enzovoort. Voor veel kinderen is het fijn om in hun thuistaal te kunnen lezen, maar voor sommige kinderen is dit net erg moeilijk.

22-02-2017
VRT

Nederlands studeren is populair in het buitenland

Het Nederlands wordt in meer dan veertig landen onderwezen. Aanduiding op een wereldkaart. Kaart van Polen met de situering van Poznań waar meer dan zeventig studenten Nederlands volgen. Interview met de Poolse Dorota Pawlicka waarin ze uitlegt waarom ze Nederlands leert. Kaart van Tsjechië met de situering van Brno. Interview met de Tsjechische Jakub Jun over waarom hij Nederlands leert. Situering van Bratislava op de kaart. Interview met de Slovaakse Mária Banasova. Zij ervaart het Nederlands niet als een moeilijke taal. Interview met de blinde Michal Homola uit Slovakije. Hij vindt het geen kleine taal. Mária Banasova wil later zeker iets doen waarvoor ze haar Nederlands kan gebruiken.

21-08-2015
VRT

Villa Vanthilt: Latijn als tweede moedertaal

Item uit 'Villa Vanthilt' waarin directrice Caroline Thuysbaert uitlegt hoe ze haar leerlingen vloeiend Latijn leert spreken. Het Nieuwsblad schreef er al het artikel 'Latijn als tweede moedertaal' over. Nu legt ze aan Marcel Vanthilt uit hoe dat concreet in zijn werk gaat.

22-06-2010
VRT

Man over woord: 18/11/2011

Zesdelige reeks waarin Pieter Embrechts op zoek gaat naar de schoonheid en de geheimen van onze taal. Eerste aflevering van het eerste seizoen. Generiek en inleiding door Pieter Embrechts. 00:01:28 Leen Van Den Eeden over de eerste keer dat haar kindje 'mama' zei. Waarom zeggen wij als eerste woordje feitelijk 'mama'? Professor Inge Zink van de KU Leuven legt het uit. 00:04:08 Over taalfouten. Elio Di Rupo volgt al twintig jaar Nederlandse les, maar het resultaat valt mager uit. Dat heeft niets te maken met slechte wil, maar met opgelopen gehoorschade na een ongeval waarbij de airbags van zijn wagen ontploften. Audioloog Mark Laureys legt het uit aan de hand van een audiogram. Hoge tonen zijn verantwoordelijk voor 80% van het spraak verstaan. De ontplofte airbags geven juist een blijvende schade voor het horen van hoge tonen. Di Rupo draagt een hoorapparaat mét een correctie voor de hoge tonen: voor zijn moedertaal is dat voldoende. Maar om een andere taal aan te leren loopt het fout: alle spraak klanken moeten goed gehoord kunnen worden, maar ook goed van elkaar onderscheiden, het loopt fout omdat hij wil overcompenseren. 00:11:05 Wilfried Martens, Annie Van Avermaet en Frans De Brabander waren bekende promotoren om het ABN in te voeren als algemene omgangstaal. Archiefbeelden over de vele dialecten die Vlaanderen rijk is en het beschaafd Nederlands dat vanaf de jaren 1950 zijn intrede doet in de scholen met het 'A.B.N. lied' dat de hit van 1956 werd. 00:15:46 Pieter trekt naar een Limburgse frituur en bestelt een curryworst. Verwarring: wil hij nu een curryworst, een lange hamburger of een frikandel: spraakverwarring alom! Pieter neemt er een kaart van Vlaanderen bij en verdeelt ze in zones om het ons duidelijk te maken. Maar taalkundig is 'frikandel' het enige correcte woord! 00:18:58 Over de herkomst van het woord 'stakker'. Het heeft ons bereikt via Noorwegen. Pieter vertelt de reis van dit woord alvorens onze contreien te bereiken. 00:20:52 De test: enkele Bekende Vlamingen krijgen een tekst te zien en moeten er de dt-fouten uithalen. Annelies Van Herck (10/12), Eddy Demarez (8/12), Catherine Van Eylen (8/12), Jan Becaus (5/12), Sabine Hagedoren (2/12) en Wim De Vilder (1/12) doen de test. 00:23:54 Professor Dominiek Sandra van de Universiteit Antwerpen legt uit waarom we zoveel fouten tegen de dt-regel maken en vertelt wat 'dt-dominante werkwoorden' zijn. 00:28:25 Uitsmijter door Dimitri Verhulst: een 'jat' koffie. Het woord 'jat' staat in de Van Dale en wordt ook gebruikt over de taalgrens. Het illustreert perfect dat we dialect mogen gebruiken als we 'mooi Nederlands' willen spreken en dat taal leeft: ze steekt zelfs de taalgrens over!

18-11-2011
VRT

Karrewiet: taalonderwijs

We zijn in de Nederlandstalige basisschool ‘t Plant'zoentje in Brussel. De lerares begroet de kinderen in het Frans en geeft verder les in het Frans over het thema boeken. Enkele kinderen getuigen over de lessen die ze krijgen in het Nederlands en het Frans. Commentaar van de leerlingen Aya, Yasmine, Fadi en Gabriel. Ze hebben het over het belang van talenkennis en over vrijblijvend Italiaans leren op woensdagnamiddag.

04-11-2014
VRT

Nieuwe feiten: 61 woorden genoeg om een taal te begrijpen?

Wist u dat we met een woordenschat van slechts 61 woorden al de helft van al de woorden kunnen verstaan die mensen in conversaties gebruiken? Dat lazen we in een razend interessant artikel in Taalschrift.org. Neen dat wisten wij niet. En ook niet dat we blijkbaar allemaal een mentaal woordenboek in ons hoofd hebben met 50.000 woorden. Of dat woorden als muts, koe, blokken, spaarpot, soep, mier, schepje, trommel en puzzel niet vaak in conversaties en teksten opduiken, maar dat we die toch snel herkennen. Dat is allemaal kennis die te maken heeft met een studie van professsor Marc Brysbaert van de Universiteit Gent. Die onderzocht hoe vaak woorden worden gebruikt in de spreek- en geschreven taal. Hij stelde een frequentielijst van 14.000 woorden samen op basis van onderschriften van duizenden televisieprogramma's en films. Onze gesproken taal is bijzonder arm en eenzijdig, zo stelt taalpsycholoog Marc Brysbaert. Lieven Vandenhaute bespreekt met Brysbaert welke woorden het vaakst voorkomen in onze gesproken taal en wat de gevolgen zijn voor de manier waarop we taal onderwijzen.

11-05-2011
VRT

Van Gils & gasten: tien jaar Vlaamse gebarentaal

Dat Stijn Coninx als regisseur een kei is in de beeldtaal, bewees hij al met kaskrakers als 'Koko Flanel', 'Daens' en 'Marina'. Maar als vader van drie dove kinderen is hij ook de Vlaamse gebarentaal meester. Die gebarentaal werd tien jaar geleden erkend. Naar aanleiding van de verjaardag zijn Stijn Coninx en zijn dochter Marie studiogasten van dienst. Vertaling door een tolk Vlaamse gebarentaal. Interview met Marie Coninx over haar doofheid en gebarentaal. Dankzij een gehoorapparaat kan Marie toch een perfect normaal gesprek voeren. Ze vertelt over de werking van het hoorapparaat en de nadelen van een implantaat. Interview met regisseur Stijn Coninx over zijn drie dove kinderen. Fragment van een optreden van Martin Garrix voor doven en slechthorenden. Er zijn ook enkele voordelen aan doof zijn. Marie vertelt over de aangename stilte die ze beleeft zonder apparaat en haar droom om actrice te worden. Fragment uit 'Ay Ramon!', waarin Marie Coninx haar eerste rol speelde.

26-04-2016
VRT

De Afspraak: hyperpolyglotisme

Dagelijks actua-programma waarin Bart Schols op zijn eigen manier naar het nieuws van de dag en de actualiteit kijkt. De studiogasten zijn hyperpolyglot Luis Miguel Rojas-Berscia, die zeventien talen kent, en Pieter Muysken, hoogleraar sociolinguïstiek. Luis komt uit Peru en spreekt verschillende streektalen van daar, maar hij spreekt ook Nederlands. Hij leerde twee jaar geleden het Nederlands. Voorbeelden van het Quetscha, Mandarijns en Roemeens. Hyperpolyglot ben je vanaf dat je acht à negen talen meester bent. Luis vindt het Nederlands uit België duidelijker dan dat uit Nederland. Zijn volgende uitdaging is Russisch. Er zouden ongeveer 7.000 talen bestaan.

29-10-2015
VRT

Mijn gedacht!: ik spreek alle talen

'Mijn gedacht!' is een informatief programma met Henk Vermeulen dat kinderen een stem wil geven. In deze aflevering gaat het over meertaligheid op jonge leeftijd. De dertienjarige Liliane spreekt thuis Spaans en Nederlands. Maar Jean-Luc spreekt Frans, net als Joris, wiens halve familie in Wallonië woont. Lara kan dan weer Engels, omdat haar vader van daar komt. 'Mijn gedacht!' trekt naar de Europese school, waar leerkrachten les geven in hun moedertaal. Daarnaast spreken ze met de Vlaamse meisjes Delphine en Camille, die hun zesde leerjaar volgen in een Franstalige school, en behandelen ze het nut van Latijn en Grieks. 00:00:00 Introgeneriek. 00:00:27 Hoe belangrijk is het om meerdere talen te spreken? Henk Vermeulen stelt de gasten voor. 00:01:02 Interview met Liliana, Jean-Luc, Joris en Lara. 00:03:06 Reportage aan de Europese school, waar de leerlingen vele talen spreken. 00:06:10 Studiodiscussie over de voordelen van vreemde talen te leren op jonge leeftijd. De jonge gasten behandelen onder meer het gebruik van vreemde talen in niet-taalkundige vakken. 00:08:23 Fragment over de Vlaamse meisjes Delphine en Camille die hun zesde leerjaar aan een Franstalige school volgen. De kinderen discussiëren over het leren van vreemde talen op jonge leeftijd, en de meningen lopen wat uiteen. 00:10:53 Reportage over Latijn, gevolgd door een studiodiscussie over het nut van dode talen te leren.

09-04-2001
VRT

Ook getest op mensen: tweetaligheid

Marcel Vanthilt spreekt in het programma 'Ook getest op mensen' over tweetaligheid. Hij stelt zich de vraag of tweetaligheid voordelen heeft. In het programma doen ze de test. Een gezin met twee kinderen waarvan de moeder Nederlands en de vader Frans spreekt met de kinderen. Professor Piet Van De Craen is taalkundige aan de Vrije Universiteit Brussel, VUB. Volgens hem zullen de kinderen in dit gezin perfect tweetalig zijn als ze deze werkwijze gedurende enkele jaren toepassen. Het komt er op aan de hersenen te trainen en die zijn het best te vergelijken zijn met spieren. Door ze te trainen maken we meer verbindingen aan in het brein. Aan de test nemen nog een tweetalige familie deel en een familie waarin de kinderen enkel in het Nederlands zijn opgevoed. In de test op een laptop moeten al de kinderen moeilijke keuzes. De meertalige kinderen reageren sneller. Volgens de professor zou de school een belangrijke rol kunnen spelen door een vak in een andere taal te geven. Het vijfde leerjaar van de Hendrik Conscience school in Schaarbeek krijgt vier uur per week wereldoriëntatie in het Frans. De kinderen leren tegelijkertijd inhoud en taal, wat een meerwaarde is van meertalig onderwijs. Men zoekt uit of meertalig onderwijs de hersenen op eenzelfde manier kan trainen als een tweetalige opvoeding thuis. De kinderen uit de eerder geteste gezinnen doen nog een test samen met de kinderen van het vijfde leerjaar uit Basisschool De Ark uit Kessel-Lo. Zij krijgen enkel onderwijs in het Nederlands. Professor De Craen stelt dat de resultaten niet zijn wat hij had verwacht. De meertalige kinderen doen het niet beter. Grootschalig wetenschappelijk onderzoek bewijst het tegendeel. In de studio bij Marcel Vanthilt verklaart professor De Craen dat meertalige kinderen makkelijker kunnen schakelen in de hersenen, wat betere schoolresultaten zou opleveren. Bovendien telt het voor leerlingen uit ASO-scholen, technische scholen als voor leerlingen uit beroepsscholen. In Wallonië is getest dat meertaligheid ook een positief effect heeft op de eigen moedertaal.

28-12-2011
VRT

Journaal: taalproblemen door dementie

In de rusthuizen in Brussel werd iets opmerkelijks vastgesteld: mensen die hun leven lang twee- of meertalig waren, vallen bij dementie of Alzheimer vaak terug op hun moedertaal. Naast de herinnering is de aangeleerde taal een van de eerste dingen die aangetast worden. In rusthuizen leidt dat vaak tot communicatieproblemen tussen bewoners en personeel. Dat is vooral het geval in Brussel, waar veel mensen van verschillende origine bij mekaar leven. Beelden van rusthuis Sint-Monica in Brussel. Enrico, 87, zingt 'O sole mio’. Verzorgster Nathalie Hemels praat met een bejaarde Poolse vrouw. Ze vertelt dat de Poolse vrouw vroeger nog Frans sprak, maar naarmate haar dementie vorderde, sprak ze steeds meer Pools. Een verzorgster spreekt Spaans met een bejaarde Spaanse vrouw. Interview met Sebastiaan Engelborghs, professor neurologie aan de Universiteit van Antwerpen. Beelden van bejaarden in het bejaardentehuis. Interview met Sigrid De Geyter, de directrice van het rusthuis, over de communicatieproblemen.

26-01-2014
VRT

Nieuwe feiten: je moedertaal verleren

We horen de vader van Bowe Bergdahl, een Amerikaanse soldaat die geruild werd voor vijf talibanleiders, tijdens een persconferentie in het Witte Huis. Zijn 28-jarige zoon werd vijf jaar vastgehouden in Afghanistan en hij zou zijn moedertaal verleerd zijn en daarom richtte vader Bergdahl zich tot zijn zoon in het Pasjtoe, de taal die in Afghanistan wordt gesproken.

05-06-2014
VRT

Nieuwe feiten: je denkt anders in een andere taal

U denkt anders in een andere taal. Zou u één persoon opofferen om er vijf te redden? Als u nadenkt over dit dilemma, doet u dat allicht in uw moedertaal. Dit soort morele keuzes worden beïnvloed door de taal waarin u denkt. Uit een nieuwe studie van de Universiteit van Chicago blijkt dat mensen die in een aangeleerde taal denken, relatief utilitaristische beslissingen nemen. Dat wil zeggen dat u in een vreemde taal eerder een beslissing neemt die een bijdrage levert aan het algemeen belang. Uit eerder onderzoek was al gebleken dat het gebruik van een vreemde denktaal de vooringenomenheid en emotionaliteit vermindert. Het denken in een vreemde taal vergt een grotere mentale inspanning dan het denken in de moedertaal. Uitleg door Wouter Duyck, psycholoog aan de Universiteit van Gent. Proefpersonen kregen een dilemma voorgelegd in hun moedertaal en in een vreemde taal die ze ook spreken. Hij noemt nog een paar andere experimenten waaruit blijkt dat we in onze moedertaal eigenlijk makkelijker denkfouten maken en emotie laten primeren.

02-05-2014
VRT

Tijdgenoten: meertalige opvoeding

Fragment rond de Internationale Dag van de Moedertaal over meertaligheid in de opvoeding. Kristien Amerijckx liet zich een dag onderdompelen in het taalbad van de familie Struys. Moeder Christine is Duitse en de vader is een Vlaming. Hun kinderen zitten op de lagere school. Hoeveel Babylonische spraakverwarringen vinden er gemiddeld per dag plaats? Moeder vertelt over de taalverwerving van de kinderen.

22-02-2004
VRT

Avondpost: thuistalen waarderen op school

Het Leonardo Lyceum in Antwerpen is een van de scholen waar leerlingen niet verplicht worden om altijd Nederlands te spreken. Er is ook ruimte voor de moedertaal. Uit onderzoek blijkt dat vooral leerlingen van Turkse en Marokkaanse afkomst slechter presteren als scholen het gebruik van de thuistaal bestraffen. Directrice Nathalie Peeters stelt dat ze aandacht hebben voor de achtergrond van de leerlingen.

04-12-2012
VRT

Koppen: hoe zeg je dat in het Turks?

Deze reportage van Koppen gaat over meertaligheid van leerlingen op school. Gent is een multiculturele stad met wel 162 nationaliteiten. Meer dan één op drie schoolkinderen spreekt thuis een andere taal dan het Nederlands. Maar hoe ga je om met meertaligheid op school? De Vrije basisschool Sint-Salvator in Gent kiest er voor om meertaligheid van hun leerlingen slim in te zetten in de klas in plaats van hen te verplichten enkel Nederlands te spreken. Juffrouw Els De Roeve vertelt over de periode wanneer alle leerlingen op school van een andere origine was en de leerkrachten niet meer wisten hoe ze de kinderen moesten aanspreken. Leraar Bart Meesseman spreekt over het straffen van leerlingen die geen Nederlands spraken in de jaren 1990. Meesseman had oorspronkelijk bezwaren tegen het toelaten van de moedertaal op school. Zijn angst was dat leerlingen alleen nog hun eigen taal gingen spreken en dat hij als leerkracht de controle in de klas zou verliezen. De meerderheid van de leerkrachten is er vandaag van overtuigd dat andere talen toelaten een negatieve impact zou hebben. In een interview zegt professor Piet Van Avermaet van de Universiteit Gent dat er geen onderzoek is dat bewijst dat één taal een andere taal in de weg staat. In tegendeel, het zou een positieve invloed hebben op het leren van andere talen. Een meisje zingt voor de hele klas een verjaardagsliedje in het Arabisch. Brugjuffrouw Gülsa Meseli getuigt over de voordelen van het gebruik van meerdere talen op school. Meesseman maakt gebruik van buddy's bij leerlingen die via de thuistaal dingen kunnen uitleggen aan elkaar. Leerlingen op de speelplaats moeten zich wel aan enkele regels houden op de speelplaats. Ze moeten Nederlands spreken wanneer er iemand mee komt spelen die hun taal niet spreekt. Enkele leerlingen vertellen over hun ervaring met deze regel. Juffrouw Els De Roeve schakelt de hulp in van een andere juffrouw die Turks spreekt. Er is een Turks meisje in haar klas ziek en de familie spreekt enkel Turks. Van Avermaet vindt dat we moeten pleiten voor een positief verhaal van multiculturaliteit en meertaligheid waar iedereen beter van wordt.

25-05-2016
VRT

Man over woord: 09/12/2011

Zesdelige reeks waarin Pieter Embrechts op zoek gaat naar de schoonheid en de geheimen van onze taal. Dit is de vierde aflevering 00:00:00 Begingeneriek. 00:00:55 Pieter met de drie oudst bewaarde Nederlandstalige klankopnames, ze zijn honderd jaar oud: - 'De Lacher' door Brussels cabaretier Jan Willekens, opgenomen in 1901, fragment op fonoplaat. - Opname te Londen in september 1900, Maurits Stibbe maakt reclame voor de grammofoon - nauwelijks te verstaan door geruis. - Oudste fragment, opgenomen in 1990, lied 'Kom Karline kom' door Louis 'Matla'. 00:04:10 Over oud-Nederlands, reconstructie van het 'Nederlands' van vijfhonderd jaar geleden, vertolkt door Pieter Embrechts en Reinhilde Decleir, en op muziek gezet door Spinvis. 00:04:40 Krak zei de tak. Krak is een onomatopee. Fragment met dieren in boerderij. Embrechts staat in en park met vijver. Uitleg over Griekse etymologie van het woord: 'onoma' (naam) + 'po-e-o' (ik maak, verzin). Over een koekoek, klank nabootsing, kraaiende haan, kukelekuu klinkt anders in andere talen (kokoriko enz.) Embrechts spreekt met personen uit respectievelijk Spanje, Frankrijk, Kazachstan, Japan en Marokko. Onomatopee op basis van de moedertaal. 00:06:00 Nabootsing van blaffende hond in diverse talen. Hetzelfde voor een varken. Marokkanen bootsen geluid niet na omdat het dier onrein is. 00:07:14 Bromgeluid van een brommer in diverse talen, kindertaal. 00:07:54 Stotteraar aan het woord: imitatie door Jacques Vermeire. 00:08:30 Luckas Vander Taelen kan daar niet om lachen, ex-stotteraar. Interview met professor Ronny Boey, stottertherapeut. Hij toont model van hersenen en vertelt over therapie, training en mensen weerbaar maken. 00:11:44 Archieffragmenten over taal, dialect, taalstrijd, strijd voor het ABN. Drie gasten blikken terug: Wilfried Martens, Annie Van Havermaet, Frans De Brabandere. 00:12:26 Beelden van campagne voor ABN in jaren 1950 en 1960, wedstrijden in welsprekendheid, renner getuigt, archiefbeelden van Gaston Eyskens. Martens vertelt over afstand nemen van dialect. Van Avermaet is opgegroeid met AN. Fragment 'Hier spreekt men Nederlands' met Fons Fraeters. Film met dialect versus AN, commentaar van Marnix Geysen. Over tegenreactie. 00:16:45 Poging om Nederlandse dialoog te reconstrueren zoals die 500, 1000 en 1500 jaar geleden zou geklonken hebben. Het resultaat wordt vertolkt door Pieter Embrechts en Reinhilde Decleir, en op muziek gezet door Spinvis. Met medewerking van taalhistoricus Michiel De Vaan, universiteit Leiden, met behulp van oude beschrijvingen van onze taal, gedichten en andere documenten. Over hoe ver terug de taal begrijpelijk is. De Vaan schreef marktscène. 00:18:18 Terug naar het jaar 1500: taal lijkt op modern Nederlands, maar bijvoorbeeld werd de Umlaut nog gebruikt. 00:19:23 Zelfde scène in het jaar 1000: Scandinavische klanken, maar lijkt ook op Italiaans, ander woordgebruik, over Germaanse oertaal. 00:21:43 Idem in het jaar 500: daar begrijp je geen woord meer van. Grote verschillen, lange klinkers en medeklinkers ook in onbenadrukte lettergrepen. Toekomstvoorspelling op vlak van taal is onmogelijk, hangt af van sociale factoren, bumper met knipoog. 00:24:00 Over oorsprong woord 'humeur' van het Latijnse 'humere', betekenis: vocht. In middeleeuwse geneeskunde werd het woord gebuikt voor lichaamsvochten, naar een theorie van Hippocrates. 'Humere' werd 'humeur' in het Frans en dook op in het Nederlands in een tekst uit 1658, nieuwe betekenis: van karakter over het algemeen naar karakter op een bepaald moment. 00:25:24 Interview met Erik de Jong van Spinvis: maakte liedje met taal uit het jaar 500. 00:27:00 Dat lied blijkt een rapnummer te zijn. Dialoog tussen oud en nieuw en dansje. 00:30:00 Volgende week, eindgeneriek. 00:30:45 Fragmentje Herman Brusselmans over gebruikt zinnetje streektaal in titel boek.

09-12-2011
VRT

Karrewiet: de Week van het Gents

In Oost-Vlaanderen ging de allereerste Week van het Gents van start. Die wil het Gentse dialect in de kijker zetten. Een kinderkoor zingt allerlei liedjes in het Gents. Toespraak van burgemeester Daniël Termont in het Gents. Interview met een jongetje over zijn accent. Beelden van het kinderkoor.

12-12-2016
VRT

Journaal: comedyvoorstelling voor anderstaligen

Fragment uit de show ‘Lachland’. De voorstelling ‘Lachland’ is een voorstelling voor een breed publiek, ook voor mensen die het Nederlands nog niet helemaal machtig zijn. Fragment uit de show. Interview met Peter Schoenaerts, regisseur en acteur, over het ontstaan van de show. Fragment uit de show. Toeschouwers geven hun mening over de voorstelling. Fragment uit de show. Vervolg van het interview met Schoenaerts over de doelstelling van het gezelschap.

22-11-2016
VRT

Volt: debat over immersieonderwijs

Een debat over immersieonderwijs in 'Volt'. Men stelt de vraag of het een goed idee is om in de Vlaamse scholen een aantal vakken in verschillende talen te geven. Verschillende gastsprekers geven hun mening. Piet Van De Craen, professor taalkunde aan de VUB, stelt dat immersieonderwijs als doel heeft evenwichtige meertaligheid te creëren. Volgens hem wijst onderzoek aan dat alle leerlingen dit aankunnen. Peter De Roover, politiek secretaris van de Vlaamse Volksbeweging en leraar economie, vindt dat onderwijs krijgen in een andere taal een bijkomende hinderpaal vormt voor de leerlingen. Volgens hem zijn er ook praktische problemen. Peter De Roover vreest dat de vakterminologie in het Nederlands zal verloren gaan. Veel van zijn leerlingen zijn zelfs het Nederlands niet machtig en hij stelt dat we nog een grotere scheiding krijgen tussen de sterke en de zwakke leerlingen. Volgens hem kunnen Nederlandstalige studenten vandaag al makkelijk lessen volgen aan een universiteit in het buitenland. Hij ziet er een politieke bedoeling achter en vindt dat wanneer we de leerlingen tot wereldburgers willen opleiden, we beter het Engels kunnen aanbieden. Pascal Smet, minister van Onderwijs, is voorstander van immersieonderwijs maar hij wil het zeker niet verplichten. Volgens hem is het niet voor iedereen goed. 00.08.11 Smet vindt dat we de evaluatie van de proefprojecten moeten afwachten. Pascal Smet stelt dat de essentie is of een kind van thuis uit goed zijn moedertaal spreekt en dat we ervoor moeten zorgen dat kinderen van bij het begin goed één taal spreken. 00:03:22 Een reportage over een proefproject met meertalig onderwijs in het Instituut Zusters Maricolen in Maldegem. Leerlingen Axel en Emma stellen zich voor in de klas. Leerkracht Lieve Vandendriessche vertelt dat dit het derde jaar is dat ze een vak geeft in het Frans. Ze spreekt over de voordelen van het project en stelt dat leerlingen geen koudwatervrees meer hebben. 00:10:55 Een interview met Maxime en Cedric. Ze hebben zes jaar in de Waalse immersieschool 'Collège du roi Christe' in Ottignies gezeten, waar ze een aantal vakken in het Nederlands kregen. Ze hebben hun eerste jaar burgerlijk ingenieur aan de Katholieke Universiteit Leuven, KUL achter de rug. Daarvoor moesten ze eerst een taaltest doen.

01-09-2010
VRT

Phara: onderzoek Unesco over bedreigde talen

Een gesprek met studiogast Johan Taeldeman over het onderzoek van Unesco waaruit blijkt dat ongeveer 2500 van de 6000 talen die er momenteel in de wereld gesproken worden, met uitsterven bedreigd zijn. Opmerkelijk is dat Unesco geen onderscheid maakt tussen een taal en een dialect. Dat is een moeilijk onderscheid, aangezien een dialect, zoals bij het Fries, nu een aparte taal is geworden. Professor Taeldeman praat over waarom dialecten achteruit gaan. Dat komt omdat ze niet meer zo goed passen in deze mobiele en steeds meer geletterde wereld. De meest vitale dialecten in Vlaanderen zijn het West-Vlaams, het Limburgs en het Antwerps. Het Oost-Vlaams is echter aan het wegsterven. Taeldeman heeft een hekel aan tussentaal, omdat het de dialecten opvreet, maar dit doet het Algemeen Nederlands ook. Hij vindt het goed om kinderen in het dialect en het Nederlands op te voeden, omdat het een verrijking is. Tegelijk gaat ook de kennis van vreemde talen in Vlaanderen achteruit. Axl Peleman vindt het niet verstandig om te beweren dat Antwerps een wereldtaal is, maar blijft wel Antwerps met zijn zoon spreken. Om die reden brengt hij zijn liedjes ook in het Antwerps. Een fragment van Axl Peleman waarin hij het lied 'In 't gezicht' van zijn nieuwe cd zingt. Alain Gerlache bespreekt de verdwenen dialecten in Wallonië. Er blijven nog maar weinig dialecten over. Dit komt door de verfransing: een geslaagde verfransing in Wallonië en een mislukte verfransing in Vlaanderen.

23-02-2009
VRT

UNESCO erkent West-Vlaams als bedreigde taal

Het West-Vlaams is een bedreigde taal. Althans, dat zegt UNESCO. Dat doet veel wenkbrauwen fronsen, omdat het West-Vlaams in muziek en op televisie de laatste jaren net bijzonder populair is. Fragmenten van een concert van Flip Kowlier en uit de serie 'Bevergem'. Een verklaring door Reinhild Vandekerckhove, hoofddocent Nederlandse taalkunde aan de Universiteit Antwerpen, volgt, net zoals een commentaar door Flip Kowlier.

23-01-2016
VRT