Skip to main content

Beeldbewerking

Beeldbewerking

Het digitale tijdperk biedt heel wat voordelen maar is ook gevaarlijk. Dankzij computers, tablets en smartphones kan iedereen overal en altijd beelden manipuleren. En dat kan ook heel onopvallend! Daarom is het noodzakelijk om jongeren hiervan bewust te maken. Is het leven op sociale media ook het echte leven? Kunnen we persfoto's altijd geloven? En welke trucs bestaan er om ons te misleiden? De beeldcultuur met perfecte modellen en afgetrainde lijven heeft overigens ook een impact op ons zelfbeeld. Hoe kunnen wij daar het beste tegenover staan? Hoe groot is het effect van deze gemanipuleerde beelden op jongeren?

Bekijk ook onze projectpagina rond beeldgeletterdheid.

https://onderwijs.hetarchief.be/themas/beeldbewerking

Journaal: beeldmanipulatie

De fotografie was nog maar nauwelijks uitgevonden of foto's werden bewerkt, geretoucheerd en vervalst. Voorbeelden van weggegomde figuren op een foto van Mao Zedong en een beeld van Benito Mussolini met en zonder paardenknecht. De mensen van het 'Journaal' zijn vredelievender. Bij een foto van Desert Storm gommen ze een tank weg en vervangen hem door een kerstboom.

26-12-1990
VRT

De Afspraak: deepfake

'De Afspraak' is een dagelijks actuaprogramma waarin Bart Schols gasten ontvangt en op zijn eigen manier naar het nieuws van de dag en de actualiteit kijkt. In dit fragment komt Jeroen Baert, computerexpert aan de KU Leuven, waarschuwen voor ‘deepfake’: een populaire videotechniek waarmee je het hoofd en gezicht van een persoon op eender welk lichaam kan plakken. De techniek wordt steeds populairder en breder inzetbaar via apps op het internet. Je moet dus geen programmeur zijn of een groot Hollywoodbudget hebben om zulke videos te maken. Beelden van een valse Emma Stone in een pornofilm worden als voorbeeld getoond. Jeroen Baert legt uit hoe men te werk gaat en wijst op de gevaren van de nieuwe techniek. Het gaat overigens niet alleen om beelden. Ook stemmen kunnen ‘geswapt’ worden. Op die manier kunnen woorden letterlijk in de mond gelegd worden. Wat zijn de gevolgen voor de geloofwaardigheid van beelden? Behoort de uitspraak ‘zien is geloven’ nu definitief tot het verleden? Een ding is zeker: nieuwe technologieën doen de grens tussen feit en fictie steeds meer vervagen. De discussie doet verder ook de vraag rijzen of zoiets nog gereguleerd kan worden.

12-03-2018
VRT

Peeters & Pichal: manipulatie en objectiviteit in verslaggeving

In oktober 2010 knoeide VRT-journalist Robin Ramaekers met het geluid van zijn opnames in een tentenkamp in Haïti. Daardoor leek het alsof er geschoten werd, wat niet het geval was. Media en publiek reageerden verontwaardigd. 00:00:00 Telefonisch interview met Stijn Meuris, die verbaasd is over de verontwaardiging omdat er in het verleden al gelijkaardige zaken gebeurden. Hij verwijst naar het geknoei bij VTM met beelden van de gasontploffing in Luik. 00:06:55 Vervolg van het debat over het schietincident. Bart Pattyn is studiogast. Hij is filosoof en hoofddocent media-ethiek in de opleiding journalistiek aan de Lessius Hogeschool. Citaat van Bruno Wyndaele. Hij vond het goed gedaan. 00:11:35 Reacties van luisteraars en wederwoord van Pattyn. De discussie evolueert naar de vraag wat objectiviteit is en wat niet, en hoe objectief de media dan wel moet zijn. Pattyn merkt op dat de grens tussen objectieve berichtgeving en de commentaar op berichtgeving vervaagt in Vlaanderen. 00:18:34 Reactie van Ivan Schamp over het Nationaal Instituut voor de Radio-omroep (NIR), de voorloper van de Belgische Radio & Televisie (BRT). Die manipuleerden ook reportages, zoals blijkt uit een anekdote tijdens de Tweede Wereldoorlog. Pattyn reageert.

18-01-2011
VRT

Koppen: fotoshoppen

In deze aflevering van 'Koppen' wordt het onderwerp 'fotoshoppen' bekeken. Hoe ver kan bewerken van foto's gaan? Welke invloed hebben die perfecte beelden op ons? Lieve Blancquaert gaat op bezoek bij collega-fotografen. 00:00:00 Fotomodel poseert. Beeldfragment van fotoshoots en fotografen over de illusie: "we zitten in een vuile wereld". Covers van tijdschriften. 00:00:40 Op de redactie van Elle. De benen van een model worden op het scherm versmald. 00:01:00 Hoofdredactrice Nica Broucke wordt geïnterviewd: 70% van de beelden worden bewerkt met Photoshop. Ze spreekt zichzelf tegen: lezeressen weten wel/niet dat blad droomwereld voorspiegelt. Ze praten over de manipulatie. 00:02:50 'Ideale' beelden in reclame op straat passeren de revue. 00:02:55 Lieve Blancquaert geeft commentaar bij de bewerkte foto's, over het effect op haar dochter. Ze vindt het wenselijk dat hier een vermelding van is. 00:04:00 Fotograaf Zeger Garré komt in beeld tijdens fotoshoot. Hij fotografeert Lieve op het strand. Hij fotoshopt het achteraf en verwijdert een puist. 00:06:30 Frank De Mulder demonstreert beeldcorrectie waarbij onder andere rimpels worden uitgeveegd. Blancquaert spreekt over het taboe rond fotoshoppen. De Mulder zegt dat "mensen willen bedrogen worden". Hij vergelijkt het met vlees bij de slager. De reportage sluit af met door Elle bewerkte foto's van Lieve.

17-12-2009
VRT

Van Gils & gasten: hoe echt zijn sociale media?

Van Gils & gasten is een talkshow waarin gastheer Lieven Van Gils het met zijn gasten heeft over alles wat er in Vlaanderen en de wereld leeft. Deze aflevering gaat over de 'echtheid' van sociale media. Op een dag besef je dat het leven dat je online leidt er totaal anders uitziet dan je echte leven. Hoe echt zijn sociale media? En hoe is het zover kunnen komen? Journalist Riadh Bahri en ontwerpster Veronique Leysen praten in 'Van Gils & gasten' over de dunne grens tussen echt en fake op sociale media. 00:00:00 Veronique legt uit wat Instagram is en heeft het met Bahri over de internetster Essena O'Neill. 00:02:06 Fragment van de geëmotioneerde O'Neill over het onechte leven dat ze leidde op internet. O'Neill vertelde welke van de foto's die ze met haar volgers gedeeld had vals waren en hoe deze geënsceneerd werden. 00:03:52 Bahri vertelt hoe hij worstelde met depressie maar dit niet wou laten zien op sociale media. Leysen heeft een eigen breicollectie en koffiebar 'Maurice', die ze uitvoerig promoot op sociale media. Zij gedraagt zich 'authentiek' op sociale media. 00:08:59 De grote vraag is: als je alles post, waar leg je dan de grens? Wat is te persoonlijk om nog te delen met de rest van de wereld? Enkele voorbeelden worden getoond en besproken: een foto van Sean Dhondts vrouw uit een fotoshoot voor P-Magazine en een foto van Bahri die treurt aan het doodsbed van zijn grootmoeder. Het blijft allemaal wat gekunsteld overkomen. Het narcisme is ook toegenomen.

03-11-2015
VRT

Karrewiet: Essena O'Neill

De Australische tiener Essena O'Neill is razend populair op sociale media maar stopt met al haar profielen omdat het allemaal fake is.

03-11-2015
VRT

De Afspraak: dreigingsniveau vier in beeld

Fotograaf Jimmy Kets fotografeert Brussel onder dreigingsniveau vier. Sfeerbeelden van de bedreigde stad. Een zeer rustige Nieuwstraat, de winkels zijn gesloten. Beelden van een lege straat met lege kerstkraampjes, van een legervoertuig voor Brussel-Centraal en van de kerstboom op de Grote Markt. De fotograaf toont het verschil in fotograferen met en zonder telelens. Hij stelt dat de media de keuze hebben om met beelden iets dreigend of niet dreigend te brengen.

23-11-2015
VRT

Terzake: Data Driven zet journalisten in hun hemd

Reportage uit Terzake over de fictieve persberichten van het fictieve onderzoeksbureau Data Driven die gretig werden overgenomen door allerlei media. Data Driven werd bedacht door het productiehuis Woestijnvis voor het programma 'Basta'. Peter Vandermeersch, voormalig hoofdredacteur van de Standaard, vertelt hoe de berichten ook in zijn krant terechtkwamen. Andere kranten, zoals De Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg, ontmaskerden de valse enquêtes. Radiojournalist en voorzitter van de Vereniging Van Journalisten Marc Van de Looverbosch is verontwaardigd dat Woestijnvis hen in diskrediet heeft gebracht. Hij vindt dat men moet stoppen met zulke onnozele onderzoeken. Van de Looverbosch meent dat online media meer fouten maken doordat ze snel willen werken. De traditionele media kunnen volgens hem betrouwbaar blijven door hun bronnen te checken en te dubbelchecken.

16-06-2010
VRT

Ook getest op mensen: 08/02/2012

'Ook getest op mensen' is een liveprogramma met reportages en studiogesprekken. Marcel Vanthilt gaat op zoek naar antwoorden op enkele pertinente vragen over onze gezondheid en ons lichaam door het zelf te testen op mensen. 00:00:00 Intro door Marcel en Eva. 00:01:26 Twee mannen lieten een staaltje van hun haar nemen, ze lijden aan haaruitval. De test gaat over haargroeimiddelen en of ze effectief werken tegen haaruitval. De verschillende middelen worden in een filmpje voorgesteld. Dermatologe Veronique Meuleman geeft commentaar. Ze heeft het over de invloed van de algemene toestand op de staat van het haar. Er werden vijf middelen in het lab getest. De gel bevat niets nuttigs, de pil wel. Ook de ampules en de lotion bevatten niets nuttigs om de haargroei te stimuleren maar de spray is wel goed. Twee mannen met erfelijke haaruitval gaan op consultatie bij dokter Meuleman. Ze gaat de haren van beide mannen onderzoeken. De resultaten zijn niet goed, er wordt een behandeling gestart. Beide mannen zijn terug in de studio, de middelen werkten. Dokter Meuleman vertelt over werkzame middelen bij mannen en vrouwen. Er wordt een genetische test gedaan en de dokter bevestigt de verbeterde toestand bij beide mannen. 00:12:38 Marcel heeft een babbel met Eva. Ze hebben het over het gebruik van Photoshop. Verkiezen we puur natuur of digitaal bijgewerkte beelden? Reportage over een fotoshoot met Wendy Van Wanten, Eva Daeleman, Joke van de Velde en Sabine Hagedoren. Beelden van een schminksessie en interview met de dames. Na de fotoshoot legt een specialist uit wat hij aan de foto gaat bijwerken. Bioloog Dirk Draulans is te gast in de studio. Hij vertelt over het schoonheidsideaal dat gefocust is op jong zijn. Professor communicatiewetenschappen Jan Van den Bulck van de KU Leuven praat over de voorkeur van het publiek, 65% stemde voor de niet bijgewerkte foto. Er volgt een bespreking: "Mensen kijken met hun hersenen naar elkaar". 00:26:33 Huisarts Tom Jacobs heeft het over het al dan niet trekken van amandelen en een verwarde skileraar met tijdelijk globaal geheugenverlies veroorzaakt door zuurstoftekort. 00:34:39 Klopt het beeld dat geschetst wordt in politiefilms wat betreft de forensische wetenschap, DNA-materiaal, textielvezels, vingerafdrukken en haren, met de realiteit? De sporen die vier dames aan een tafel hebben achtergelaten worden onderzocht door spoorzoekers. Technisch rechercheurs Bruno Vergauwen en Maxime Marien zoeken vezels, haren en vingerafdrukken. Vier experten gaan aan de slag met het verzamelde materiaal: Sofie Vanpoucke, haarexpert bij het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie (NICC), Tine Vanden Driessche, vezelexpert bij het NICC, Tom Heylen, DNA-expert bij het NICC en Xavier de Borggraef, vingersporenexpert bij de Gerechtelijke Identificatiedienst (GID). Er wordt een reconstructie georganiseerd in een hangar, de onderzoekers plaatsen de vier dames op de juiste stoelen. Jan De Kinder, directeur-generaal van het NICC, vertelt over het verschil tussen realiteit en fictie en over entomotoxicologie.

08-02-2012
VRT

Journaal: seksualiteit en het schoonheidsideaal

Journaalitem over Vrouwendag die als thema 'seksualiteit en het schoonheidsideaal' had. In Mechelen geeft Lut Decoster een reactie. Ze heeft een reinigend masker op basis van leem op haar gezicht. Een vrouw geniet in haar massagezetel. Sofie De Graeve van het Vrouwen Overleg Komitee vindt het belangrijk dat vrouwen optimaal kunnen genieten van hun lichaam en seksualiteit. Ze spreekt ook over het traditionele stereotype van de vrouw die beschikbaar is voor de man. Beeld van foto's van vrouwen, al dan niet gefotoshopt: met en zonder sproetjes, met en zonder vetrolletjes. Reactie van Julie Carlier en een beeld van de affiche met als slogan 'Over mijn lijf'.

11-11-2008
VRT

Volt: 16/04/2008

00:00:00 Kobe Ilsen en Martine Tanghe geven de introductie. Ze komen nog even terug op de reportage van vorige week over pleegouders. 00:01:30 Ze houden een gesprek aan tafel over seksualiteit bij gehandicapten met Gui Abrahams van VAPH en Joris Braem, verantwoordelijke van Woonhuis Schilde. 00:03:04 Het onderwerp wordt verder toegelicht aan de hand van een reportage over Wim Huybrechts, die verblijft in het woonhuis voor motorisch gehandicapten in Schilde van VZW Driehuizen. Hij wordt geïnterviewd over het recht op seksualiteit. Hij doet een beroep op prostituees. Beelden van Wim die zich wast en op stap gaat. 00:05:27 Het gesprek aan tafel wordt vervolgd. Ze discussiëren over het belang om openlijk te kunnen praten over seks en over het wettelijk juridisch kader. 00:11:08 De volgende reportage gaat over de 29-jarige Jurgen die motorisch beperkt is. Hij zit in een rolstoel en kan niet spreken, maar hij communiceert via de computer. Jurgen zit thuis met zijn moeder Frie Van Acker. Ze vertelt dat Jurgen sinds zijn 21ste seks heeft met prostituees en vraagt zich af waarom een deel van de kosten niet kan terugbetaald worden. 00:16:00 Kobe praat in de studio met Jurgen en zijn moeder. 00:18:10 Het gesprek aan tafel wordt vervolgd. 00:20:10 Nigel Williams geeft het weekoverzicht. Volgende onderwerpen komen aan bod: massagesalons in Thailand waar de meisjes een kuisheidsgordel dragen met een beeldfragment, foto's van de decolleté van Angela Merkel, een burgemeester maakt naakt reclame voor Gors-Opleeuw, fragment van een model dat door de catwalk valt. 00:23:45 Martine geeft de introductie van het volgende onderwerp. Kobe gaat proeven van de Belgische kaviaar in Turnhout. Er zit steur in grote watertanks, Willy Verdonck, bioloog Aqua Bio, geeft uitleg. De steur wordt opengesneden en de eitjes eruit gehaald. Ze wegen de eitjes en Mia Cambre, bioloog Aqua Bio, geeft uitleg. Ze zeven, wassen en zouten de eitjes. De kaviaar wordt in een doosje gestopt. Kok Wim Van Damme is aan het werk in keuken. Hij geeft uitleg over het Belgisch kaviaar. Ze proeven. 00:28:30 Ze praten na in de studio. 00:29:16 Er volgt een gesprek aan tafel over het ideaalbeeld van mannen en vrouwen in reclame met Mieke Vogels van Groen en Saar Spandel, trendonderzoeker BeXpertise. Ze hebben het onder andere over meisjes, die op allerlei ongezonde manieren proberen mager te zijn. 00:31:58 Aan de hand van een reportage wordt het onderwerp verder toegelicht. Het reclamebureau Fé deed een onderzoek naar het beeld van vrouwen in reclame. Ze doorbladeren tijdschriften. Katja Van Putten van Fé geeft uitleg over het gebruik van een onrealistisch ideaalbeeld en van Photoshop. 00:34:11 Het studiogesprek wordt vervolgd. Ze spreken over de gevolgen van de constante confrontatie met onbereikbare ideaalbeelden. 00:38:40 In de volgende reportage laat Martine Jonckheere (52) zich fotograferen, eerst zonder make-up. Ze wordt geïnterviewd over de manipulatie via Photoshop. Martine laat zich maquilleren en laat zich fotograferen met make-up. Ze gebruiken Photoshop voor de foto's en bekijken het resultaat. 00:41:10 Het studiogesprek gaat verder over het gebruik van Photoshop in reclame. 00:42:36 Kobe praat in de studio met Dirk Domen, creatief directeur bij Duval Guillaume, over digitale fotografie en Photoshop. Hij geeft uitleg bij foto's van een dertienjarig meisje dat bijgewerkt werd met Photoshop. 00:45:00 Het gesprek aan tafel wordt vervolgd. Ze discussiëren over het probleem van extreem magere modellen en anorexia. 00:46:33 Martine introduceert minister Kathleen Van Brempt die het imago van de trucker wil oppoetsen. Er volgt een reportage met Luc De Vos. Hij neemt voor een dag plaats achter het stuur van een vrachtwagen. Rij-instructeur Nico Feys rijdt met hem mee en geeft hem de nodige instructies. Een fietser rijdt in zijn dode hoek, een dame steekt de straat over, er staat een dubbel geparkeerde wagen op het zebrapad, de weg is beperkt voor voertuigen tot 2,5 ton. 00:50:43 Luc De Vos en Willy Van Loon van Febetra praten na in de studio. Ze hebben het over het onbegrip voor truckers, over het probleem van de dode hoek. Mensen in het verkeer moeten ook goede instructies krijgen over de problemen die vrachtwagenchauffeurs hebben. Ze bekijken de imagocampagne van minister Van Brempt. 00:55:00 Het programma eindigt met Kinky & Cosy: een vrachtwagenongeval.

16-04-2008
VRT

Hautekiet: hoe echt zijn we op Facebook?

We stellen ons vaak interessanter voor op Facebook dan we werkelijk zijn. We creëren bewust een imago op sociale media. Vice versa denken we van anderen vaak dat ze een interessanter leven hebben dan wijzelf. Introductie van het onderwerp en voorstelling van studiogaste Laure Van Hoecke, coördinator bij Linc vzw en netwerkcoördinator van Mediawijs.be. De Nederlandse Zilla van den Born nam onlangs de proef op de som. Ze ging zogezegd op reis naar Thailand, maar in werkelijkheid bleef ze gewoon thuis. De foto's die ze postte op Facebook waren het resultaat van Photoshop. Van den Born vertelt over haar experiment. Het was haar afstudeerproject. Vervolg van het gesprek met Van Hoecke en telefonische reactie van luisteraar Joles.

29-09-2014
VRT

Koppen: nood aan echte lijven

Naaktfoto’s. Meisjes moeten kiezen tussen foto’s van bijgewerkte en echte borsten. Een meisje zou voor valse borsten opteren. Grafiek over gratis plastische chirurgie en fragment uit de videoclip 'High school' van Nicki Minaj. Meisjes moeten kiezen tussen foto’s uit pornofilms en/of muziekclips en geven er commentaar op. Fragment uit de clip van Beyoncé voor 'Partition'. Jongeren zitten in een zaal. Ze kijken naar echte lichamen van naaktmodellen en geven er commentaar op. Bart Degryse, vormingsmedewerker bij Sensoa, vertelt dat jongeren tegen elkaar niet altijd eerlijk zijn over hun lichaam. Dit wordt vervolgd met commentaar van jongeren. Jongeren vullen een vragenlijst in. Er volgt een grafiek over hun tevredenheid over hun lichaam. Een fragment van een Photoshopbewerking volgt. Bart vertelt dat jongeren alleen maar droombeelden te zien krijgen. Youtubefragment van een campagne van ‘Dove’. Experiment: twee groepen van meisjes wachten in een kamer, respectievelijk met en zonder modebladen. Achteraf blijken de modebladen van invloed op de tevredenheid over hun lichaam. De meisjes geven commentaar. Jongeren zitten in een zaal. Meisjes geven commentaar over de borsten en poep van de modellen. Bart heeft het over het positieve resultaat van het gesprek met jongeren. Fragment uit een Vimeoclip van KBC creative lab. Fragment uit de clip van Lily Allen voor 'Hard out here'. Jongeren doorzien het ideaalbeeld, maar blijven zich eraan spiegelen. Er volgt een grafiek over reclame en internet, beeld van naaktmodellen. Jongeren bladeren in het boek 'Make love' met naaktfoto’s van normale mensen en geven er positieve commentaar op.

17-04-2014
VRT