Skip to main content

100 jaar Groote Oorlog

100 jaar Groote Oorlog

Een eeuw geleden zwegen de kanonnen na vier jaren van zinloos bloedvergieten. De afgelopen vier jaar herdachten mensen overal ter wereld de Eerste Wereldoorlog. Herdenkingen als ‘Lichtfront’, ‘Ode aan de ode: de 30.000ste Last Post’ zijn voorbeelden van de herdenkingen tussen 2014 en 2018. Ook in het buitenland wil men de herinnering aan de verschrikkingen van ‘The Great War’ of ‘La Grande Guerre’ levend houden.

Duizenden soldaten vochten ver van huis aan het front, sneuvelden en vonden een rustplaats in Flanders fields. Niet alleen de herinneringen aan WO I, maar ook de verschillende aspecten van het frontleven komen in dit thema aan bod. Hoe zag het leven van een frontsoldaat eruit? Wat is 'shellshock'? Vochten er kinderen mee in de Eerste Wereldoorlog? Grijp de honderdste verjaardag van de Wapenstilstand aan om met je leerlingen de Groote Oorlog te gedenken.

Congolezen in de Eerste Wereldoorlog

Vele soldaten uit de kolonies vochten mee tijdens de Eerste Wereldoorlog. In de studio worden beelden en foto's uit het archief getoond van de Eerste Wereldoorlog, waar gevechten te zien zijn met soldaten uit de kolonies. In de studio is David Van Reybrouck te gast, auteur van 'Congo een geschiedenis'. Duitsland had toen nog een pak kolonies zoals Kameroen, Tanzania, Namibië, ... Het Belgisch koloniaal leger heeft ook mee gevochten in beslissende veldslagen. Het was ook in Afrika zelf dat er zeer zwaar werd gevochten. Ze spreken in de studio over het Congolees vrijwilligerskorps bij de slag bij Namen. Dit korps bestond uit blanke kolonialen met zwarte handlangers. Albert Kudjabo staat in zijn boek vermeld als een krijgsgevangene van de Duitsers. Hij is tot in Berlijn geraakt. Congolezen hebben meegevochten bij beslissende veldslagen in Afrika, zowel tijdens de Eerste als de Tweede Wereldoorlog. Veel van die Congolese oudstrijders leven nu in erbarmelijke omstandigheden. Het boek van Van Reybrouck is genomineerd voor de AKO literatuurprijs. Hij spreekt over het succes van zijn boek. De tweede studiogast is Odette Kudjabo, de kleindochter van een Congolese sodaat. Haar grootvader, Albert Kudjabo is op 17-jarige leeftijd naar België gekomen. Hij heeft zich vrijwillig aangemeld op 18-jarige leeftijd en meegevochten in de streek van Namen. Hij hoorde bij de frontlinie. Haar grootvader werd uiteindelijk gevangen genomen door de Duitsers. Ze heeft haar grootvader nooit gekend. Aan de universiteit van Berlijn heeft ze klankopnames van haar grootvader ontdekt. Haar grootvader heeft pas na zijn dood erkenning gekregen. Hij is gestorven toen hij 35 jaar was. Haar vader heeft ook als vrijwilliger meegevochten in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens het gesprek zijn er foto's te zien van Albert Kudjabo als soldaat en krijgsgevangene, alsook een klankopname van de zingende Kudjabo tijdens zijn gevangenschap .

07-11-2010
VRT

Pontonbrug

Een stuk Antwerpse geschiedenis zal de komende dagen opnieuw tot leven komen. Honderd jaar geleden staken 100.000 mensen de Schelde over, om te ontkomen aan het geweld van de Eerste Wereldoorlog. Er werd een vluchtroute gemaakt, met een pontonbrug over de Schelde. Zo'n brug is vandaag opnieuw gelegd. We zien de aanleg van de pontonbrug die er komt dankzij de samenwerking tussen Nederlandse en Belgische soldaten. Er wordt een luchtopname van de Schelde gemaakt tijdens de aanleg van de pontonbrug, met uitleg van luitenant-kolonel Ed Caelen van het Nederlandse leger en luitenant-kolonel Peter Philipsen van het Belgische leger. Beelden van de afgewerkte pontonbrug nu en van de pontonbrug in de eerste wereldoorlog.

02-10-2014
VRT

Interview Josée Heyrman

Het hele weekend staat Antwerpen in het teken van de herinnering aan de eerste wereldoorlog. Honderdduizend mensen zullen over een pontonbrug over de Schelde wandelen zoals de vluchtelingen honderd jaar geleden. Eén van de mensen die vandaag als eersten de brug over mochten is Josée Heyrman, 105 jaar oud. Als vijfjarig meisje liep ze met haar moeder en zus over de pontonbrug. Er wordt een bezoek gebracht aan Josée. Samen met haar dochters zit ze rond de tafel in de woonkamer en bladeren ze in een fotoboek. Moeder en dochters drinken een glaasje en halen herinneringen op. Josée vertelt over de veldwachter die het nieuws over de oorlog bracht. Er worden foto's getoond van onder andere de pontonbrug vroeger en van de vluchtelingen die met handkar de pontonbrug over steken.

03-10-2014
VRT

Karrewiet: de loopgraven aan de IJzervlakte

Kinderen herdenken de negentigste verjaardag van het einde van de Eerste Wereldoorlog. Ze bevinden zich in de loopgraven aan de IJzervlakte. Beelden van de Dodengang en archiefbeelden van de Eerste Wereldoorlog.

VRT

Herdenking indianen en eskimo's in Ieper

Canadese indianen en eskimo's herdenken in Ieper hun slachtoffers uit de Eerste Wereldoorlog. Aan de Menenpoort in Ieper werd 'The Last Post' gespeeld in aanwezigheid van indianen. Er is een indianendans te zien. Er volgt een interview met Lorne Horse Duquette, de kleinzoon van een Canadese soldaat. Nadien volgen beelden uit Langemark Poelkappelle. Indianen dansen bij het oorlogsmonument om de overledenen te eren. Piet Ghielens van het museum 'In Flanders Fields' geeft uitleg. Het fragment eindigt met een beeld van neerdwarrelende klaprozen bij de Menenpoort.

02-11-2005
VRT

Britten leggen tunnels Grote Oorlog bloot

In het Noord-Franse dorpje La Boisselle, aan de Somme, zijn Britse historici en archeologen begonnen met het blootleggen van het grootste tunnelstelsel uit de Eerste Wereldoorlog. De blootlegging van het tunnelstelsel gebeurt door Britse archeologen. Simon Jones, een millitair historicus, legt uit hoe Fransen en Duitsters tunnelstelsels groeven tot onder elkaars loopgraven om die op te blazen. De archeologen hebben nog jarenlang werk, hierna moet de Franse regering beslissen wat er met het tunnelnetwerk zal gebeuren.

20-04-2012
VRT

Archief De Landtsheer: met onze jongens aan den IJzer

Deze documentaire bekijkt de film van Clemens De Landtsheer en cameraman Germain Baert uit 1928 op een kritische manier. 00:00:00 Er zijn pancartes met de titel en daarna een inleidende tekst om het niet-fictieve en fictieve karakter van de beelden aan te tonen. 00:01:01 Het eerste deel gaat over de gebeurtenissen in augustus 1914. Er zijn beelden van een moeder, die een jongeman een knapzak geeft in de huiskamer. Er volgt een afscheid. 00:02:27 Er zijn sepia getinte beelden van ruïnes van het fort van Loncin. 00:03:10 Vervolgens toont de reportage in het zwart/wit een colonne soldaten, veldgeschut in actie, mensen in colonnes op de vlucht met paard en kar en ruïnes van huizen. 00:05:03 De soldaten komen toe in Veurne: zwart/wit beeld van soldaten op markt, afgewisseld met opnames van explosies en beschietingen en ruïnes. 00:07:00 Een colonne Duitse soldaten loopt door een bos, ruiters rijden door de vlakte. 00:08:00 Belgische soldaten steken water over, in Veurne staan ruiters op een heuveltje. 00:09:14 De reportage toont foto's van sluiswachter Cogge en een buste de man. 00:09:38 Ook beelden van sluiswachter Geeraert. Er zijn opnames van stromend IJzerwater bij een sluis, van een vlakte onder water, van achtergebleven kanonnen en veel lijken. 00:12:24 Op de pancarte staat "na den ijzerslag": een soldaat staat op wacht bij de overstroomde IJzervlakte, een loopgraaf met zandzakjes, soldaten op loopbruggen door de witte sneeuwvlakte en een watervlakte. 00:14:05 Het volgende gaat over de sabotage en het herstellen van sluizen. Er is een opname van de explosie van een dam. Een duiker wordt klaargemaakt en daalt af voor herstelling. 00:16:10 Er is een beeld van een soldaat in een loopgraaf, hij schrijft een brief. 00:16:34 Het tweede deel volgt. Dit begint met een tekst over het harde frontleven. Er zijn opnames van soldaten die zich wassen in het ijswater. Er volgen algemene opnames van het leven aan het front: wachten in de loopgraven, zandzakjes onder sneeuw, ruïnes, in de modder, in colonne in de zon, op loopbruggen over het water, door modderige loopgraven, werken aan loopgraven, ... 00:21:43 Officieren komen op bezoek in de loopgraaf. Er volgen algemene opnames van loopgraven in de duinen en het uitgraven van greppels. 00:24:40 Een soldaat gebruikt een 'periscoop' om uit de loopgracht te kijken. Er ligt een dode Duitser, andere lijken, prikkeldraadvelden, soldaten kruipen erdoor, een geënsceneerde nachtopname onder draden doorkruipen, Duitsers vuren met machinegeweren, vuurpijlen, Duitser vuurt, nachtopname schieten, terugkeer van de overlevenden naar de loopgraaf. 00:29:14 Een soldaat met een mitrailleur op de schouder loopt voorbij een modderplas. Er zijn puinhopen, rookwolkjes boven vlakte, pancarte met een gedicht van Renaat De Rudder. Soldaten staan in de modder, gevolgd door een tekst over sterven en een opname van lijken in de modder en in het water, in het veld, ... 00:31:35 Soldaten stappen door de sneeuw en een wachter doet zijn wacht in een sneeuwbui. 00:32:14 Er is een pancarte over "kabelballons". Ze tonen het oplaten van een ballon. Soldaten kruipen in een mandje en stijgen op. Er zijn beelden van ballons in de verte. 00:33:11 Er volgt een opname van het front vanuit een tweedekker, ook de loopgrachten zijn te zien. Er is een grondopname van paarden en karren, luchtballonnen, een rij kanonnen vuren, laden en afvuren. 00:35:05 Een kampement staat in brand, vurende kanonnen, neerstortende kabelballon, soldaat springt eruit met parachute (oefening?), brandende ballon stort neer, parachutist landt. 00:36:57 Er volgt een tekst over het gebruik van gasmaskers. Soldaten lopen over bruggetje voorbij kapotgeschoten bomen, soldaten staan in loopgraven, klaroenblazer, opzetten gasmaskers, beschietingen, oprukken zonder gasmasker), schieten, schuilen, opstellen. Een mortiergranaat komt in beeld, wordt afgevuurd, er zijn explosies, en een beeld van twee soldaten in een loopgraaf. Eén wordt neergeschoten (nagespeeld?). Er volgen diverse opnames van schieten, weghalen 'gewonden', verzorgen, opname wondes. 00:44:18 Het wegdragen van 'een zwaargewonde' wordt in beeld gebracht. 00:45:15 Er liggen lijken in velden. 00:45:58 Het vierde deel begint: het veld van eer? Er zijn beelden van vernielde loopgraven, een lijk dat bijna skelet geworden is, andere lijken, ruïnes van kerken, een kruisbeeld in de modder en lijken in de modder. 00:48:43 Er zijn kruisen in de sneeuw en modder op de vlakte van Merckem. Ze brengen een tekst van Edward Van Raemdonck, reeds gesneuveld, in beeld. Er liggen lijken tussen de struiken, in loopgraven. Soldaten komen voorbij over het bruggetje. 00:51:24 Vlammenwerpers werden ingezet, er volgt een opname van een vlammenwerper in actie en slachtoffers. 00:52:37 Er zijn foto's van rijen doodskisten, begrafenissen en een opname van graven van een gemeenschappelijk graf. 00:53:48 Er volgt een opname van zwaar verminkte overlevenden, doden en opruiende pacifistische pancartes tussendoor. 00:55:18 Er zijn rijen rode kruiswagens en gewonden bij barakken. 00:56:03 De pancarte "de wrakken van den oorlog!" brengt het volgende in beeld: kreupelen, soldaten met prothesen die oefenen met schrijven en eten, blinden, foto's weggeschoten gezichten. 00:58:27 Het vijfde deel begint: oorlog aan den oorlog, een foto van het opschrift 'hier ons bloed, wanneer ons recht', waarschuwingsborden in het Frans, een open brief aan de koning in het Nederlands, opname verbannen Vlamingen, foto van Vlaamse banneling die poseren met het bord 'de Vlaamsche bannelingen houthakkers der Orne 1918'. 01:00:52 Er zijn opnames van het eiland Cezembre, ook een ballingsoord voor Vlamingen. Ze tonen foto's van gevangen Vlamingen en beschadigde Vlaamse zerken. 01:02:54 Foto's van de gevangenis van Fresnes worden getoond, waar vele Vlamingen "kreveerden". Er is de opname van Vlaamse frontblaadjes,en pancartes over de censuur en de vervolging, een tekening en brief met de eis voor aparte Vlaamse regimenten. 01:06:05 Ze brengen een tekening van Joe English in beeld, er is een foto van een mariabeeld in een loopgraaf, en een tekening van Joe English: Maria met soldaten. 01:07:10 Soldaten staan in de loopgraaf, er is de aanvoer van wapens en munitie te voet en met vrachtwagens. 01:09:20 Ze tonen beelden van tanks waarvan een met het opschrift 'l'union fait la force'. 01:10:08 Er volgt een opname uit een tweedekker: een mitrailleur schiet, een 'luchtgevecht', valschermspringers, branden van een vliegtuig, een wrak in de rook en een vliegtuigwrak. 01:11:51 Het zesde deel begint. 27 september 1918, massa's soldaten in de loopgraven staan klaar voor de 'laatste aanval': schietende kanonnen, explosies, soldaten met bajonetten, oprukken vanuit loopgraven, granaten gooiend, te voet, te paard enzovoorts ... Tussendoor pancartes over de laatste aanval, het einde van de oorlog, ... 01:18:28 Soldaten staan bij het bos van Houthulst. Er zijn beelden van een kapotgeschoten bos, een soldaat die neervalt, de aanvoer van verse munitie per paard en kar, soldaten in bos. 01:20:22 Diksmuide is heroverd en in puin. Er zijn beelden van het bos van Houthulst, andere heroverde gebieden en vooral ruïnes. 01:22:55 Ze tonen het wegvoeren van lijken en gewonden. 01:24:48 Er is brandende achtergelaten munitie. Er volgt ook een brede opname van een dal met explosies. 01:25:54 Ze tonen een kerkhof met Keltische en andere kruisen en oorlogskerkhoven. 01:27:40 Een vrouw zit bij een graf, geknield, het dochtertje komt erbij.

VRT

Scholieren herdenken de Eerste Wereldoorlog

Op uitnodiging van het technisch instituut Heilige Familie uit Ieper herdenken scholieren uit Duitsland en Schotland de wapenstilstand van de Eerste Wereldoorlog. Duitse scholieren lopen tussen de graven van een soldatenkerkhof en leggen bloemen neer op een graf. Een Duitse scholiere, Vanessa Keller van het Berger Feld Schule Gelsenkirchen, geeft een verklaring en loopt ondertussen over het kerkhof. Er zijn detailbeelden van een grafsteen, kerkhofbeelden, een doedelzakspeler in Schotse klederdracht. Jack Fletcher, Loretto School Musselbrough, geeft een verklaring. Beelden van mannen in Schotse klederdracht, detailbeeld van witte kruisjes met rode bloemen tussen het groene gras. Beelden van een zangkoor en scholieren. Alice Everett, Loretto School Musselbrough geeft een verklaring. Jan Louagie van het technisch instituut Heilige Familie in Ieper benadrukt het belang van de aanwezigheid van scholieren uit Schotland en vooral ook uit Duitsland. Het vredesmonument wordt onthuld. Scholieren laten witte ballonnen vliegen.

10-11-2010
VRT

Karrewiet: soldatenkerkhof WO I

In dit fragment wordt de Eerste Wereldoorlog herdacht. Op het soldatenkerkhof in Veltem brengen de leerlingen van Mater Dei in Erps Kwerps een bezoek. Er volgt een interview met de leerlingen.

11-11-2005
VRT

Wie weet nog van de wapenstilstand?

Een korte reportage over de herdenking van de wapenstilstand op 11 november. De reportage begint met archiefbeelden van de Eerste Wereldoorlog. Er wordt aan mensen gevraagd of zij weten wat wapenstilstand betekent. Jongeren weten het niet, een ouder echtpaar weet het wel. Aansluitend is er een interview met Marc Reynebeau over de historische kennis bij de bevolking en een interview met Piet Chielens over de betekenis van de Eerste Wereldoorlog voor ons land en voor Europa. Tussendoor wordt het gedicht 'In Flanders Fields' voorgedragen van Benno Barnard.

10-11-2011
VRT

Restauratie Lakenhalle van Ieper

Eeuwenlang was de Lakenhalle van Ieper het symbool van de rijkdom der Vlaamse steden. Na de eerste wereldoorlog werd ze volledig geruïneerd. Na een halve eeuw wordt de restauratie stilaan voltooid. We zien foto's van de oorspronkelijke Lakenhalle, van de schade na de beschieting tijdens Eerste Wereldoorlog en van wat overblijft in 1918: een ruïne. Arbeiders hijsen de laatste eiken balken omhoog die het dakgebinte moeten sluiten. De balken zijn 13 meter lang en wegen minstens drie ton. Er zijn beelden van wat reeds gerestaureerd is.

09-09-1960
VRT

Belgische vluchtelingen in Londen

Eind augustus, begin september van 1914, honderd jaar geleden, gingen de eerste Belgen op de vlucht voor het oorlogsgeweld. Naar schatting 150.000 landgenoten zochten een veilig onderkomen in het Verenigd Koninkrijk. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werkten velen van hen er in munitiefabrieken; onder meer in de fabriek van Twickenham, in Zuid-Londen. Een interview met Christophe Declercq, zelf achterkleinzoon van een vluchteling die in 1914 in Londen terechtkwam, die als historicus het lot van de Belgen in het Verenigd Koninkrijk bestudeert. Hij geeft uitleg over de Belgen die werk vonden in de oorlogsindustrie. Reporter Ivan Ollevier bezoekt de graven van Belgische vluchtelingen, onder andere van een arbeider die omkwam bij een arbeidsongeval in de munitiefabriek van Twickenham. Historicus Helen Baker toont waar de munitiefabriek gelegen was, ze toont foto's van de fabriek en geeft uitleg over de gevaarlijke werkomstandigheden in de fabriek. Ze toont ook waar de Belgische winkels gelegen waren en hoe ze onthaald werden. Ze vertelt over de Belgen die luidruchtig waren, paardenvlees aten en wiens vrouwen geen hoed droegen.

30-08-2014
VRT

Vluchtelingenstroom Eerste Wereldoorlog

Reportage over de vluchtelingenstroom tijdens de Eerste Wereldoorlog naar Nederland, Baarle-Nassau en Bergen-Op-Zoom, die begin oktober 1914 in ons land op gang kwam. Archiefbeelden en foto's van vluchtelingen, met de trein en met paard en kar. Foto's van de heemkundige kring Baarle-Nassau-Hertog. Gesprek met Herman Janssen van de heemkundige kring het vroegere perron van treinstation Baarle-Hertog. Stadsbeelden van Bergen op Zoom en een gesprek met stadshistoricus Yolande Kortlever. Er worden foto's getoond van de tentenkampen en van het optrekken van prefabwoningen.

04-10-2014
VRT

Vermist aan het front (DNA-technieken)

00:00:00 Introductie en generiek: Australië stuurde honderdduizenden soldaten naar de Eerste Wereldoorlog. 12.000 stierven in de Westhoek en velen bleven vermist. Belgische wetenschappers slagen er voor het eerst in via DNA-onderzoek vijf vermiste Australische soldaten uit de Eerste Wereldoorlog te identificeren. Dit was een hele uitdaging. 00:01:11 Rob Troubleyn van de Dienst Oorlogsgraven is dagelijks bezig met stoffelijke resten van de Eerste Wereldoorlog. Hij moet uitmaken wie hier gevonden wordt en hen een degelijke begraafplaats bezorgen. In een fragment van het Journaal zijn er beelden te zien van 2006, toen werden in Zonnebeke de resten van de Australische soldaten gevonden in een noodgraf, mét het insigne van het Australische leger: de Rising Sun. De opgravers en onderzoekers worden geïnterviewd. 00:04:35 Australië eert nog steeds haar gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog. Ze zetten zich dan ook helemaal achter de zoektocht naar de identiteit van die vijf gevonden soldaten. Maar waar kan Rob Troubleyn beginnen? 00:05:28 Historicus Dominiek Dendooven legt uit hoe de Australiërs hier vrijwillig beland zijn in een legermacht, onder Brits bevel. Hun band met het moederland was nog heel sterk. 00:07:45 Militair historicus Jeroen Huygelier spreekt over het traject van de vrijwilligers. Hij doet dit aan de hand van veel historisch beeldmateriaal. Die geschiedenis van het leger kan Rob Troubleyn de sleutel leveren tot het terugvinden van de lijken. 00:11:46 Dendooven heeft het over hun reputatie, namelijk heel sterke, hevige soldaten, zonder de Britse discipline, wél geliefd bij de bevolking omdat ze veel verdienden, soms brutaal en dronken. 00:12:31 In het voorjaar van 1917 verschijnen de Australiërs voor het eerst in grote groepen in de buurt van Ieper, de verwoeste stad, die nog altijd in Britse handen is. De Britten willen een doorbraak forceren naar de Belgische kust en proberen moeizaam de heuvelboog rond Ieper te heroveren, met matig succes. Australische soldaten spelen een belangrijke rol in al deze operaties.De technische details kunnen de weg wijzen naar de identiteit van de gevonden Australische soldaten. 00:14:00 Kristof Blieck zegt dat op één van de jassen een colour patch stond, die aangaf tot welk bataljon en welke divisie ze behoorden. Jammer genoeg verbleekte bij de ontdekking de kleur. 00:14:38 Bij het NICC, het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie zoekt Rob Troubleyn Kris De Wael, een textielexpert, op. Hij moet zelf een beroep doen op een collega van de Universiteit van Luik. Hij legt de werking van de Raman spectroscopie, lasermethode, uit die daarvoor gebruikt wordt. Door de eliminatie blijft uiteindelijk een kortere namenlijst over. Rob trekt met die informatie naar Brussel om er de Australische ambassade op de hoogte te houden. 00:17:35 De plek waar de vijf soldaten gevonden werden doet vermoeden dat ze gesneuveld zijn in de slag om Passendale. Franky Bostyn geeft uitleg over de locatie en mogelijke posities van de Australische divisies. De gesneuvelden werden ter plaatse begraven. 00:20:16 90 jaar na de gevechten zijn er alleen nog de botten van de gesneuvelden om ons de weg te wijzen naar hun namen. 00:20:34 Het Australische War Memorial in Canberra bewaart duizenden documenten met vrij gedetailleerde informatie over hun soldaten en hun militaire acties in Europa. Met de gegevens, verzameld in Vlaanderen, kan de zoektocht zich toespitsen op een kleine groep. Roger Lee legt uit. Om een DNA-onderzoek mogelijk te maken moest hij dus in Vlaanderen op zoek naar alle informatie over Australiërs die in september 1917 in de buurt van Zonnebeke vermist raakten. De keurige begaafplaatsen van het Commonwealth zijn pas veel later aangelegd en er bleven ook noodgraven die niet teruggevonden werden. Na veel opzoekwerk werden zeven namen weerhouden die in aanmerking kwamen. De media in Australië pikten het verhaal op en daardoor kwamen er onverwacht veel reacties. 00:23:31 Alleen DNA-onderzoek kan de namen van de vijf prijsgeven. De Australische overheid lanceert een oproep en vraagt alle nabestaanden een DNA-staal af te leveren. Het onderzoek is in handen van twee Belgische NICC-vorsers, Christine De Greef en Stijn Desmyter, gespecialiseerd in identificatie op basis van genetische informatie. Ze staan voor een uitzonderlijke uitdaging, want het is voor de eerste keer dat ze historisch onderzoek doen. Ze geven een gedetailleerde uitleg. 00:25:49 DNA-onderzoek op slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog is niet onomstreden. Philip Noakes: de Australische regering wou zelf het DNA-onderzoek laten uitvoeren op de overblijfselen. Dat maakt de identificatie relatief gemakkelijker en nauwkeuriger. Andere landen willen dit niet. 00:27:00 Er volgt verdere uitleg met beelden over het DNA-onderzoek door Christine De Greef. 00:28:38 De slechte kwaliteit van het botmateriaal beperkt de mogelijkheden van de onderzoekers. Stijn Desmyter geeft een verklaring. 00:29:52 Roger Lee legt in Australië de eerste contacten met mogelijke verwanten via de vrouwelijke lijn, onder meer via een oproep en verhalen op (lokale) radio's. Ze gaan op bezoek bij de eersten die reageerden: Molly uit Brisbane en Fay uit Melbourne. Zij stonden DNA-materiaal af en vonden dat hun plicht. 00:33:28 De eerste stalen zijn allemaal verkregen langs vrouwelijke afstamming en dus alleen geschikt voor mitochondriaal onderzoek. Stijn Desmyter legt dit uit en geeft de conclusie na vergelijking van de profielen. Uiteindelijk zijn op die manier twee van de drie soldaten geïdentificeerd. 00:34:55 Jack Hunter is de eerste. Zo kan ook zijn oorlogsgeschiedenis 'gereconstrueerd' worden op basis van foto's, andere gegevens en mondelinge overlevering. 00:37:22 George Calder was de tweede. Fay vond ook nog een dagboekje dat het ultieme bewijs van de familieband leverde. 00:39:17 De vijf gesneuvelde Australische soldaten krijgen een officiële begrafenis in Zonnebeke, in oktober 2007. 00:40:15 In Perth wordt een bezoek aan de broers Storey gebracht. Zij hoorden in de media dat het lichaam van George Storey gevonden was. DNA-onderzoek langs vrouwelijke lijn was onmogelijk. Christine De Greef vond een andere oplossing: DNA-analyse via het eichromosoom. David Storey stond materiaal af. Zij vergeleek de stalen en het klopt. De derde vermiste - George Storey - kreeg in september 2008 dus ook een naam op zijn laatste rustplaats. 00:44:00 De reportage eindigt met beelden van de ceremonie op het kerkhof en een speech van Warren Snowdon, Minister van Defensie van Australië. Hij legt bloemen neer aan het graf. En er klinkt een fragment van The Last Post.

11-11-2008
VRT

Kranten uit de tijd van de Eerste Wereldoorlog

Vanaf september 2013 zijn enkele kranten van tijdens de Eerste Wereldoorlog opnieuw te koop in de krantenwinkel, en dat 52 weken lang. De aanleiding is de herdenking van honderd jaar 'Groote Oorlog'. De kranten worden heruitgegeven door het Studie -en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij, Cegesoma, een overheidsinstelling. Hans Boers van Cegesoma toont de eerste editie van oorlogskrant en geeft uitleg, geïllustreerd aan de hand van oorlogskranten van Gazet van Antwerpen, De Vooruit en het Laatste Nieuws. Boers vertelt ook over het belang van de kranten in die tijd - het waren de enige media - en over clandestiene pers.

23-12-2013
VRT

Tentoonstelling Eerste Wereldoorlog door kinderen

Naar aanleiding van de Week van de Wapenstilstand hebben kinderen een tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog opgezet in de bibliotheek van Tielt. Aan de hand van maquettes, zelfgeschreven gedichten en beeldmateriaal geven de kinderen uitleg bij de tentoonstelling.

08-11-2011
VRT

Oorlogsdagboek van Virginie Loveling

Naar aanleiding van 11 november komt Kristien Bonneure vertellen over de oorlogsdagboeken van Virginie Loveling. De onderwerpen zijn: - De veelheid aan boeken over de Eerste Wereldoorlog. - Het levensverhaal van Loveling: ze was al een bekende schrijfster en al achtenzeventig jaar toen de oorlog uitbrak. - Wat ze beschrijft: vooral het dagdagelijkse leven in Gent in het begin van de oorlog. - De hele stroom aan vluchtelingen die door haar stad trekt. - Het einde van de oorlog en de bombardementen. - Verschillende Belgische steden die erg getroffen werden en die ze tijdens de oorlog nog bezoekt. "De vergelijking met Syrië vandaag is gauw gemaakt", zegt Bonneure. - Voorbeelden van subtiele daden van verzet van gewone burgers tijdens de oorlog. - Haar humanistische inslag en haar contacten met Duitsers: ze had Duitse neven en tegen de Duitsers zelf was ze altijd vriendelijk. - De oude spelling waarin het dagboek geschreven is, maar toch nog steeds heel fris na honderd jaar.

09-11-2013
VRT

Karrewiet: 'The Last Post'

Simon speelt 'The Last Post' op trompet als eerbetoon aan de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog, naar aanleiding van Wapenstilstand.

11-11-2008
VRT

Journaal: hulde aan de postduif uit WO I

Nieuwsitem over een bijzondere duivenvlucht vanuit Compiègne naar West-Vlaanderen als hulde aan de rol van de postduif tijdens WO I. In Beveren, in duivenlokaal De Karpel, werden de duiven in gekorven door duivenmelkers. Nadien volgt een interview met Geert Messiaen, van de Koepel duivenverenigingen West-Vlaanderen, over de postduiven die militair werden opgeleid. We zien een beeld van postduiven tijdens de Eerste Wereldoorlog. Er wordt uitgelegd hoe het proces verliep: het papier aan de duif hechten en de boodschap in ontvangst nemen. Postduiven werden militair ingezet omdat de communicatiemiddelen toen nog beperkt waren. Van alle boodschappen kwam 95% aan, zo zijn honderdduizenden soldatenlevens gered. Het fragment eindigt met het lossen van de duiven in Compiègne.

25-07-2015
VRT

Luisterwandeling langs de Dodendraad in Achel

Er is een app gelanceerd met vier luisterwandelingen doorheen de geschiedenis van Noord-Limburg tijdens de Eerste Wereldoorlog. Eén van de wandelingen loopt langs de zogenaamde Dodendraad in Achel. Bij deze wandeling lopen de wandelaars langs de hoogspanningsafsluiting in het bos en horen ze passende geluiden en muziek.

09-08-2015
VRT

Opera 'Shell Shock, a requiem of war'

Honderd jaar na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog pakt De Koninklijke Muntschouwburg in Brussel uit met de première van een gloednieuwe opera 'Shell Shock, a requiem of War'. De Belgisch-Marokkaanse choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui stond in voor de dans, de Belgische componist Nicolas Lens zorgde voor de muziek. En niemand minder dan Australische muzikant Nick Cave schreef de tekst. Er zijn verklaringen door Nick Cave, Nicolas Lens en Sidi Larbi Cherkaoui. Er worden ook verschillende fragmenten uit de opera getoond.

24-10-2014
VRT

Kinderen tijdens de Eerste Wereldoorlog

Naar aanleiding van het begin van de Eerste Wereldoorlog 100 jaar geleden gaat reporter Wiesje naar het museum In Flanders Fields in Ieper. Introductie door Wiesje op de Grote Markt in Ieper. De andere beelden zijn in het museum. Er is een gesprek met Ann-Sophie Coene, een medewerker van het museum, over de rol van kinderen in de oorlog. In het archief van het museum zijn persoonlijke spullen zoals een dagboekje van een tienjarige jongen bewaard. We krijgen beelden van dit dagboek te zien. Het fragment eindigt met archiefbeelden van marcherende Duitse soldaten en een aankondiging en fragment van de Karrewietreeks 'Kleine handen in grote oorlog', over kinderen in de oorlog.

19-09-2014
VRT

Machtsverhoudingen tijdens WO I

Een overzicht van hoe de machtsverhoudingen in Europa lagen in 1914. Archiefbeelden van de stad Brussel vlak voor de oorlog. Een kaart van Europa wordt getoond waarop Oostenrijk-Hongarije staat aangeduid, waar kroonprins Franz Ferdinand wordt vermoord. Tom Simoens van de Koninklijke Militaire School stelt in een interview dat Oostenrijk-Hongarije machtig was door zijn ligging en uitgestrektheid. Archiefbeelden van keizer Frans Jozef, Oostenrijk-Hongarije en keizer William II, Duitse rijk. Interview met Tom Simoens over het Duitse rijk als jonge, confederale staat. Kaart met Servië en Rusland. Archiefbeelden van Tsaar Nicolaas II van Rusland. Interview met Tom Simoens over het pan-Slavisme. Archiefbeelden van Rusland. Kaart met Frankrijk en Rusland. Zij werden economische en militaire kompanen. Archiefbeelden van Groot-Brittannië. Zij sloten aan bij Rusland en Frankrijk Archiefbeelden van een filmfragment van een aanslag.

28-06-2014
VRT

Hoe is de Eerste Wereldoorlog ooit begonnen?

Op 28 juli 2014 is het precies 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog begon door een oorlogsverklaring van Oostenrijk-Hongarije aan Servië. Volgens de regering in Wenen zaten de Serviërs achter de aanslag op hun kroonprins in Sarajevo een maand eerder. Door het spel van de bondgenootschappen groeide het Balkanconflict meteen uit tot de Eerste Wereldoorlog. In Tekeris, Servië, staat een monument van de Eerste Wereldoorlog. Gids Stanica Miljovic geeft volgende uitleg: het monument is gebouwd voor de gesneuvelden van de slag in Cer. Nadien worden prenten en foto's van oorlogstaferelen en executies van burgers getoond. Predrag Markovic, professor hedendaagse geschiedenis, vertelt in een interview over de grote Servische verliezen tijdens de oorlog. Zorona Vojnovic, kleindochter van een oorlogsfotograaf, toont oorlogsfoto's gemaakt door haar grootvader. Ze vertelt dat het werk van haar grootvader niet de eer kreeg die het verdient. Onder het communisme werd de eerste wereldoorlog stilgezwegen in het onderwijs. Verschillende oorlogsfoto's worden getoond. Hierop volgt een studiogesprek met Tijs Mauroo die uitleg geeft over de positie van België aan het begin van de Eerste Wereldoorlog. België had bij zijn onafhankelijkheid een neutraal statuut gekregen. België zit in 1914 tussen twee grote machtsblokken in, waardoor deze neutraliteit niet zal behouden blijven, zoals koning Albert I hoopte. Dit wordt geïllustreerd door een kaart van Europa in 1914.

28-07-2014
VRT

Rudi Vranckx over de frontlinie met de IS

Rudi Vranckx vertelt wat hij beleefde tijdens zijn reis langs de frontlinie met de Islamitische Staat, IS en vergelijkt met de situatie in de loopgraven aan de IJzer in de Eerste Wereldoorlog.

05-10-2015
VRT

30 000ste keer Last Post in Ieper

'Ode aan de Ode' naar aanleiding van de dertigduizendste Last Post onder de Menenpoort in Ieper. Wim Opbrouck, de bezieler van ‘Ode aan de Ode’, leest een fragment voor en klaroenblazers spelen de Last Post. Klaprozen dwarrelen naar beneden aan de Menenpoort in Ieper. Beelden van Westminster Abbey in Londen, waar klaroenblazers de Last Post spelen. Beelden vanuit het Australian War Memorial in Canberra waar een toespraak wordt gehouden. In Ieper legt koningin Mathilde een krans neer. In Groot-Brittannië spreekt prins Edward, hertog van Kent, een dankwoord uit aan de inwoners van Ieper. Opnieuw in Ieper horen we klaroengeschal van de Last Post aan de Menenpoort.

10-07-2015
VRT

Brave Little Belgium: een dure vrede

Vierdelige documentaire over de Eerste Wereldoorlog in ons land van Mark De Geest en Sophie De Schaepdrijver, die verbonden is aan de Pennsylvanian University. Dit is het laatste deel, getiteld 'Een dure vrede'. 00:00:00 Proloog met archiefbeelden van tanks, vliegtuigen, het inschepen van Amerikanen, Foch die met de trein arriveert in het station van Compiègne, de grote vier die de Spiegelzaal van het paleis van Versailles verlaten. 00:00:36 Begingeneriek. 00:01:00 Archiefbeelden van nieuwe wapens en vormen van oorlogsvoering zoals tanks, een WOI-tweedekker tijdens een verkenningsvlucht, een piloot die foto’s neemt met een handcamera, piloten die bommen inladen en met de hand uit het vliegtuig werpen, luchtgevechten, een brandend wrak op de grond. 00:02:56 Sophie De Schaepdrijver vertelt over de vele verminkingen en de oorlogsgeneeskunde. 00:03:26 Beelden van enkele noodhospitalen tijdens de Duitse inval, van het noodhospitaal in het Koninklijk paleis in Brussel en beelden van de eerste veldhospitalen. 00:04:17 Sophie De Schaepdrijver vertelt vanop de zeedijk van De Panne over het grootste hospitaal l’Océan van dokter Antoine Depage. 00:04:55 Beelden van L’Océan als vakantiehotel en ziekenhuis, van medische uitrustingen en verschillende afdelingen van L’Océan en beelden van hulpposten vlakbij het front. 00:06:10 Luc De Munck, auteur van ‘Het Belgische Rode Kruis en de Eerste Wereldoorlog’ vertelt van op de site van de voormalige chirurgische voorpost Sint-Jansmolen in Lampernisse dat zo'n vooruitgeschoven post nieuw was en zorgde voor een doorbraak. 00:07:50 Sophie De Schaepdrijver vermeldt dat er enorm veel gewonden waren. 00:08:24 Beelde van de verzorging van gewonden in hospitalen, soldaten met prothesen, gueules cassées, artsen in operatiekamers, soldaten die een gezichtsmasker passen, slachtoffers van shell shock. 00:10:39 Beelden van soldaten die aan het front vechten, van president Woodrow Wilson tijdens de verkiezingscampagne van 1914, van Duitse U-boten en van het zinken van de Lusitania. Nadat het passagiersschip Lusitania tot zinken was gebracht, reageerde het Amerikaanse publiek verontwaardigd en werd de aanval als propaganda voor een Amerikaanse deelname aan de oorlog uitgespeeld. 00:12:21 Archiefbeelden van president Wilson die de oorlog verklaart aan Duitsland, beelden van het Amerikaans leger tijdens enkele oefeningen en foto's van affiches die jonge mensen oproepen om mee te strijden. 00:12:55 Archiefbeelden van Duitsland in 1917. 00:13:11 Aan de Brandenburger Poort Berlijn vertelt Sophie De Schaepdrijver hoe eind 1917 Rusland is ingestort en hoe Duitsland het Lenteoffensief of de Kaiserschlacht inzet. 00:14:35 Een 3D-kaart van de Duitse opmars tijdens de Kaiserschlacht en archiefbeelden van de Duitse opmars tijdens de Kaiserschlacht. 00:15:11 Sophie De Schaepdrijver beschrijft de rol van het Amerikaanse leger tijdens W.O.I en we zien enkele archiefbeelden van Amerikaanse troepen in Europa 00:15:34 Beelden, foto's en een 3D-kaart van het Belgisch eindoffensief. Soldaten vallen aan, dorpen worden in puin achtergelaten. 00:17:54 Aan de Rijksdag in Berlijn vertelt Sophie De Schaepdrijver hoe begin november 1918 de keizerlijke staat geen gezag meer heeft en hoe steeds meer Duitsers vrede eisen. 00:18:36 We zien archiefbeelden van Duitse onderhandelaars in een rijdende trein. 00:19:07 In het Musée de L'Armistice stapt Sophie De Schaepdrijver de treinwagon in waar de Wapenstilstand ondertekend werd en zien we een gravure of foto van de ondertekening. 00:20:11 We horen de stem van generaal Weygand, een lid van de Franse delegatie die bevestigt dat de documenten voor de Wapenstilstand zijn getekend. 00:20:37 Vanuit Bergen, meer bepaald vanop het Saint Symphorien CWGC-Cemetery, vertelt Sophie De Schaepdrijver dat voor veel Britten de oorlog hier was begonnen en hier ook eindigde. We zien het beeld van het graf van John Parr, de eerste Britse oorlogsdode en het graf van het laatste Britse slachtoffer. 00:21:21 Na enkele luchtbeelden van het Flanders Field American Cemetery in Waregem kondigt Sophie De Schaepdrijver een catastrofe aan: de Spaanse griep. 00:22:08 We zien foto's van grieppatiënten en burgers met mondmaskers. 00:22:23 Marc Van Ranst, hoogleraar Virologie aan de KU Leuven beschrijft de pandemie die vooral jonge mensen trof. 00:26:01 Beelden van de terugtocht van de Duitsers en beelden van de Blijde Intredes van koning Albert in de verschillende Vlaamse steden. 00:26:45 Aan de Vlam van de Onbekende Soldaat aan de Arc de Triomphe in Parijs beschrijft Sophie De Schaepdrijver de vredesonderhandelingen in Parijs. 00:27:08 Archiefbeelden van de aankomst van de delegaties voor de vredesonderhandelingen, van de Big Four en van de parade op de Champs Elysées. 00:28:06 Parijs. Quai D'Orsay. Sophie De Schaepdrijver: over de onderhandelaars en de gigantische taak van de conferentie. 00:28:43 Aan het Grand Palais aan de Seine en in het hotel Lotti beschrijft Sophie De Schaepdrijver hoe moeizaam de onderhandelingen verliepen. 00:29:34 Archiefbeelden van het vertrek en de aankomst van koning Albert per vliegtuig naar Parijs. 00:30:23 3D-kaart van de uitbreiding van België met de gebieden Eupen en Malmédy en een 3D-kaart van de uitbreiding van Belgisch-Congo met Rwanda en Burundi. 00:30:43 Archiefbeelden uit 1919 van de militaire erehagen, de aankomst van de verschillende delegaties en van de drukte in de Spiegelzaal van Versailles. 00:31:12 Sophie De Schaepdrijver vertelt hoe op 28 juni 1919 hier het verdrag met Duitsland werd gesloten. Een 3D-kaart toont hoe Europa er voor en na het Verdrag van Versailles uitzag. 00:32:30 Margaret Macmillan, de auteur van 'Paris 1919' en de achterkleindochter van Davis Lloyd George geeft haar analyse van het Verdrag van Versailles en de gevolgen ervan. 00:36:51 Na enkele foto's en archiefbeelden van de vernielingen in o.a. Ieper, Diksmuide, Nieuwpoort, Lier en Leuven vertelt Sophie De Schaepdrijver hoe België zijn wederopbouw bijna volledig zelf betalen. 00:38:01 Vanop de Grote Markt van Ieper vermeldt Sophie dat Churchill de ruïnes van Ieper wou bewaren. 00:38:25 We zien foto's en archiefbeelden van de noodwoningen in de Westhoek. 00:38:54 Archiefbeelden/foto's van Tsjings, de Chinese arbeiders die + na de oorlog het front opruimden. 00:39:39 Beelden van enkele grafstenen van Chinezen op het Military Cemetery Lyssenthoek in Poperinge. 00:39:57 Dominiek Dendooven van het In Flanders Fields Museum vertelt dat er bij de Chinezen twee soorten rekruten waren. 00:41:04 Foto's van Chinezen die velden opruimen en van affiches die verwittigden voor het gevaar van ontplofbare voorwerpen. 00:41:20 In Zonnebeke geeft Franky Bostyn, lid van de Historische pool van Defensie informatie over hoe men de vervuilde gronden saneerde. 00:42:25 Archiefbeelden van oorlogstoeristen in Ieper en in de Westhoek. 00:42:51 Vanuit het Hill 62-Sanctuary Wood Museum in Zillebeke beschrijft Sophie het succes van de 3D-kijkkasten. 00:43:01 Luchtbeelden van het Albert I-Monument in Nieuwpoort-Stad en van het Canadian National Vimy Memorial. 00:43:28 Op het Tyne Cot Cemetery in Zonnebeke grafeert een man een inscriptie op een Britse grafsteen. 00:44:21 Beelden van Belgische graven op de Belgische Militaire begraafplaats van Ramskapelle. 00:44:45 Vanop het Deutscher Soldatenfriedhof in Vladslo geeft Sophie de Schaepdrijver meer informatie bij het beeld 'Treurende Ouders' van Käthe Kollwitz, aan het graf van haar zoon. 00:46:26 Beelden van een DOVO-ploeg die gevonden munitie ophaalt. 00:47:09 Beeld van het monument van Albert I in Nieuwpoort-Stad. Sophie De Schaepdrijver beschrijft hoe W.O.I de jaren 1920 en 1930 tekent. 00:47:49 Beelden van de Menenpoort in Ieper, waar mensen The Last Post bijwonen. 00:48:13 Sophie De Schaepdrijver concludeert dat we W.O.I niet mogen afdoen als een absurde oorlog, maar als een strijd om de Europese rechtsorde. 00:49:42 Beelden van The Last Post. 00:51:06 Eindgeneriek

26-08-2014
VRT

Brave Little Belgium: België onder de pinhelmen

Vierdelige documentaire over de Eerste Wereldoorlog in ons land van Mark De Geest en Sophie De Schaepdrijver, verbonden aan de Pennsylvanian University. 3. België onder de pinhelmen. 00:00:00 Begingeneriek. 00:01:04 Na een luchtbeeld van het militair kerkhof Douaumont in Frankrijk vertelt Sophie De Schaepdrijver dat het Westelijk front niet het enige was, maar wel het front was waar de oorlog werd beslist. 00:01:29 Na luchtbeelden van Verdun beschrijft De Schaepdrijver de uitputtingsslag bij Verdun. 00:02:01 Na een 3D-kaart van het front rond Verdun zien we archiefbeelden van de Duitse infanterie en artillerie. 00:02:35 Beelden van het fort van Douaumont 00:03:17 Na archiefbeelden van Duitse en Franse gevechten rond Verdun, vertelt Sophie De Schaepdrijver hoe het Franse leger maandenlang manschappen en materiaal aanvoert via La Voie Sacrée. 00:04:19 Oude en recente beelden van La Voie Sacrée. 00:05:04 Sophie De Schaepdrijver vertelt hoe de gevechten rond Verdun maandenlang doorgaan. Verdun wordt de eerste Duitse nederlaag en zal aan 300 000 Fransen en Duitsers het leven kosten. 00:05:53 Velen van hen werden begraven in het Ossuaire de Douaumont. 00:06:07 Archiefbeelden van de vernielingen in de stad Verdun en van het kapotgeschoten landschap rond Verdun. 00:07:19 Aan de Somme beschrijft Sophie De Schaepdrijver hoe hier vooral Britten aanvallen uitvoerden op een zwaar gebetonneerde en bewapende Somme. Van de 10 000 gesneuvelden is het graf nooit gevonden. 00:06:52 Luchtbeelden van Memorial to the Missing of the Somme in Thiepval, waar veel gesneuvelden worden herdacht. 00:08:02 Een 3D-kaart van het departement van de Somme met de steden Péronne, Albert en Bapaume. 00:08:15 Archiefbeelden van de Slag om de Somme. 00:08:44 Sophie De Schaepdrijver vertelt hoe - wat de grote doorbraak moet worden uit de Britse militaire geschiedenis - de strijd aan Tara-Usna linie resulteerde in de grootste militaire tragedie. 00:09:47 Archiefbeelden van de aanvoer van nieuwe Britse troepen en van de afvoer van gekwetsten. 00:10:15 Sophie De Schaepdrijver beschrijft de slag om de Somme als een belegeringsslag met een verschrikkelijke tol, waarna we luchtbeelden zien van de graven in Somme-Thiepval, van het Duits Soldatenfriedhof Fricourt en van het New Foundland Memorial Park in Beaumont - Hamel. 00:11:43 Aan het kasteel Drie Fonteinen in Vilvoorde, waar de keizerlijke gouverneur-generaal resideerde, vertelt Sophie De Schaepdrijver hoe de Duitsers België bezetten. 00:11:55 Reconstructie hoe de Belgische vlag wordt vervangen door de Duitse keizerlijke vlag. 00:12:11 Foto's van de Duitse bezettingsmacht in Brussel en Antwerpen. 00:12:57 De Schaepdrijver beschrijft hoe aan de Belgen steeds meer regels en verboden opgelegd worden. 00:13:35 We zien Duitse affiches en foto's over inbeslagnames en Duitse affiches in verband met Meldeamt en verplichte tewerkstelling. 00:14:21 Sophie De Schaepdrijver vertelt hoe de Belgische economie zware klappen krijgt omdat België dient als wingewest. 00:15:01 Archiefbeelden van de Belgische zware industrie voor 1914 gevolgd door foto's van ontmantelde fabrieken. 00:15:47 Sophie De Schaepdrijver legt uit dat de bezetting een tijd is van uitbuiting, afbraak en plundering. 00:16:20 Luc Vandeweyer van het Rijksarchief beschrijft hoe de vele werkloze Belgen werk kregen van de Duitsers maar in feite dwangarbeiders werden. Hij geeft meer uitleg over die beruchte 'Zivilarbeiterbatallionen'. 00:18:30 Jens Thiel van de Humboldt-Universität zu Berlin beschrijft hoe de herfst van 1916 een keerpunt was in de oorlog omdat veel Belgen opgepakt waren om dwangarbeid te doen en omdat de VS in de oorlog kwam. 00:20:12 In de Sint-Rochuskerk in Sombeke geeft De Schaepdrijver een beeld van de spionage tijdens en het protest tegen de bezetting. 00:20:47 Reconstructie in de kerk waarbij een pastoor de omzendbrief van kardinaal Mercier voorleest, waarin hij protesteert tegen de bezettingsmacht. 00:21:50 Sophie De Schaepdrijver bespreekt bezet België als bijzonder oorlogstoneel, de recrutering door de Geallieerden en de rol van de spoorwegen. 00:22:31 Op de Terechtstellingsplaats der voor de kop geschotenen in Gent vermeldt De Schaepdrijver dat op spioneren de doodstraf stond. 00:23:09 We zien foto's van de geëxecuteerden in het Executieoord van Gent. 00:23:37 Aan de gevangenis van Sint-Gillis vertelt De Schaepdrijver hoe vooral de executies van vrouwen, zoals die van Gabrielle Petit voor een shock zorgden. 00:24:29 We zien postkaarten van Gabrielle Petit. 00:24:35 In het Algemeen Rijksarchief schetst De Schaepdrijver een beeld van de bloeiende sluikpers, met als bekendste voorbeeld La Libre Belgique. 00:25:32 Beelden van brieven en prentkaarten met sporen van de Duitse censuur. 00:26:19 De Schaepdrijver vertelt hoe vele 'geheiem' briefjes het front niet bereikten en zo in het archief belandden. 00:27:03 Beelden van brieven en foto's die opgeslagen liggen in het Rijksarchief. 00:27:23 De Schaepdrijver beschrijft hoe de Duitsers de volledige Belgisch-Nederlandse grens afsluiten met een elektrische draadversperring, de zogenaamde Dodendraad. 00:28:23 Verschillende foto's van de Dodendraad en zijn bewakers 00:29:11 Sophie De Schaepdrijver illustreert hoe een 'passeursraam' werkt om mensen te smokkelen. 00:29:48 We zien Duitse affiches over Dodendraad en enkele foto’s van slachtoffers . 00:29:58 Historicus Alex Vanneste legt uit waarom de draad zo gevaarlijk was en waarom we de draad toch vergeten zijn. 00:31:10 Foto’s van slachtoffers van de Dodendraad. 00:31:19 Foto's van de Engelse hoofdverpleegster Edith Cavell en haar staf. 00:31:55 Vanuit het Erepark der Gesneuvelden in Brussel vertelt Sophie De Schaepdrijver hoe Edith Cavell werd opgepakt en terechtgesteld. 00:32:51 Prentkaarten van Cavell en archiefbeelden van overbrenging van Edith Cavell naar Groot-Brittannië en haar begrafenis aldaar. 00:33:48 De Duitsers voeren een Vlaamse politiek en stichten in Gent een Vlaamse Hogeschool. 00:35:19 Uit protest tegen de Franse overheersing in de lgerleiding, laat de stichting Heldenheulde AVV-VVK op de Vlaamse graven graveren. 00:35:54 In frontblaadjes en in een open Brief aan koning Albert protesteert de Frontbeweging tegen de achterstelling van de Nederlandse taal in Belgische leger. 00:36:41 Aan de Ijzertoren in Diksmuide vertelt De Schaepdrijver hoe ook in het Belgische leger zich een deel van de wrok toespitst op het taalonrecht. 00:38:16 Archiefbeelden van de Tweede Slag om Ieper. 00:39:19 Beelden van het Essex Farm Cemetry in Boezinge, de Belgische Begraafplaats Ramskapelle, het Deutscher Soldatenfriedhof in Vladslo en van Hill 60 in Zillebeke. 00:40:16 Archiefbeelden oprukkende soldaten en van de Britse legercommandant Sir Douglas Haig. 00:41:11 We zien een 3D-kaart van Ypres Salient en van het aanvalsplan van Haig. 00:41:23 Archiefbeelden van de Britse eenheden die tunnels graven onder de Duitse stellingen. 00:41:50 We zien een 3D-kaart van de ligging van de tunnels langsheen het front. 00:42:02 Archiefbeelden van de Britten die een mijn laten exploderen en de daaropvolgende aanval soldaten. 00:42:26 Een 3D-kaart van de explosie van de 'mijnen van Mesen' 00:42:39 Luchtbeelden van de Pool of Peace in Wijtschate. 00:42:54 Peter Barton, co-auteur van Beneath Flanders Fields geeft meer uitleg over de massa-explosies en het hele tunnelsysteem. 00:45:06 Sophie De Schaepdrijver beschrijft dit als de grootste ontploffing tot dan toe, maar ook als een valse start. 00:45:31 Archiefbeelden en foto's van Britse soldaten in de modder en luchtfoto's van Passendaele voor en na de slag. 00:47:25 Luchtbeelden Tyne Cot Cemetery Passendaele. Sophie De Schaepdrijver: het Britse offensief is hopeloos en kost aan enorm veel soldaten het leven. 00:48:10 Luchtbeelden van Tyne Cot Cemetery in Passendaele. 00:48:33 Op de Belgische Militaire begraafplaats in Keiem besluit De Schaepdrijver dat de meeste slachtoffers niet in de loopgraven vielen, maar in de bewegingsoorlog van 1914. 00:49:55 Eindgeneriek

19-08-2014
VRT

Brave Little Belgium: in de modderbrij van de IJzer

Vierdelige documentaire over de Eerste Wereldoorlog in ons land van Mark De Geest en Sophie De Schaepdrijver, verbonden aan de Pennsylvania State University Deel 2. In de modderbrij van de IJzer. 00:00:34 Begingeneriek. 00:00:55 Op luchtbeelden van de IJzer schetst Sophie De Schaepdrijver het lage land waarin het Belgische leger nog één keer stand hield. 00:01:52 In Keiem-Diksmuide beschrijft De Schaepdrijver hoe de Belgen post vatten voor de IJzer en hoe verschrikkelijk de botsing met het Duitse leger was. 00:02:17 Foto’s van de vernielde dorpen Keiem, Beerst, Lombardsijde, Mannekensvere en Schore bewijzen dat. 00:02:38 De Schaepdrijver vertelt hoe de strijd zich verplaatst naar de IJzer en hoe zwak de Belgische tegenstand was. 00:02:50 Een animatie van hoe de Belgen tevergeefs de Tervatebrug lieten exploderen. De Belgen moeten de IJzerlinie opgeven. 00:03:28 Luchtbeelden en foto's van de vroegere spoorwegberm waarachter de Belgen zich schuilhielden en waar ze zich ingroeven. 00:03:54 Vanuit Nieuwpoort vertelt De Schaepdrijver hoe Nieuwpoort volledig platgelegd wordt. Daarna volgen archiefbeelden en foto's van het verwoeste Nieuwpoort. 00:04:34 Beelden van de Grote Markt in Nieuwpoort en van heropgebouwde huizen met jaartallen als '1914', '1922' ... op hun gevel. 00:04:47 Beelden van een brandend en verwoest Diksmuide. 00:05:06 Sophie De Schaepdrijver vertelt hoe de Belgen de polders onder water zetten om zo de Duitse opmars te stoppen. 00:06:02 Fragment uit de fictiereeks 'In Vlaamse Velden' waarin schipper Hendrik Geeraert de sluizen van het sluizencomplex 'De Ganzepoot' opendraait en zo de IJzerpolder laat onderlopen. 00:07:08 De Schaepdrijver beschrijft hoe de Duitse opmars is gestopt. Pas na vier jaar kunnen de Duitsers het sluizencomplex vernielen. 00:07:33 Foto's en archiefbeelden van het vernielde sluizencomplex. 00:08:07 De Schaepdrijver vertelt hoe ongezond de ondergelopen IJzervlakte - vol kadavers - wel niet was. 00:08:58 De Schaepdrijver beschrijft hoe er in Ieper wel nog hevig wordt gevochten. De Britten houden goed stand, maar aan beide kanten vallen veel doden. 00:09:25 Beeld van de Menenpoort met daarop de namen van gesneuvelden. 00:09:50 Op het Duitse soldatenkerkhof in Langemark vertelt De Schaepdrijver over de 'Kindermord' van Ieper, een slag bij Langemark waarbij veel jonge Duitse soldaten omkwamen. 00:11:35 Beelden van het Hooge Crater Cemetery en het Sanctuary Wood Cemetery in Zillebeke en het Soldatenfriedhof in Langemark. 00:12:08 Een 3D-kaart met animatie van de Duitse en Britse stellingen in de Ypres Salient. 00:12:24 De Schaepdrijver en Piet Chielens van het In Flanders Fields Museum wandelen aan de Ypres Salient. Chielens legt uit hoe het komt dat het front rond Ieper een boog vormt. Hij vertelt over de eerste gasaanval en de Ieperboog waar elke dag strijd geleverd werd zonder een doorbraak. 00:14:13 Animatie van de ontploffingen en de branden in Ieper en foto's van een compleet verwoest Ieper. 00:14:49 De Schaepdrijver legt uit dat met de inundatie van de IJzer en de Eerste Slag om Ieper er een einde kwam aan de de bewegingsoorlog. 00:15:11 Een 3D-kaart schetst het 600 km lange Westelijk front dat van de Noordzee tot in Zwitserland liep. Een andere 3D-kaart schetst het zigzagpatroon van de loopgraven en het niemandsland daartussen. 00:16:36 Voorafgaand aan enkele archiefbeelden vertelt Sophie De Schaepdrijver legt uit hoe de Belgen hun loopgraven bouwden met zandzakjes, de zogeheten ‘vaderlanderkens’. 00:17:07 Luchtbeelden Dodengang Diksmuide. 00:17:55 Siegfried Debaecke legt uit waarom de stellingenoorlog precies hier ontstaan is en vertelt hoe de Dodengang geëvolueerd is tijdens de oorlog. 00:20:57 Siegfried Debaecke legt uit waarom 'De Muizenval', aan het hoofd van de Dodengang, zo'n cruciaal punt van de stelling was. 00:21:58 Foto's en archiefbeelden van soldaten in de loopgraven 00:22:17 Sophie De Schaepdrijver benadrukt dat er gemiddeld 3000 doden per dag vielen. In totaal kostte de oorlog het leven aan 9 miljoen soldaten. 00:22:33 Foto's en archiefbeelden van gesneuvelde soldaten, soldaten geteisterd door ratten of vlooien. 00:24:04 Franky Bostyn van de Historische pool Defensie vertelt dat het Westelijk front geen eenvormige lange linie was, maar uit verschillende soorten loopgraven bestond. 00:25:26 Sophie De Schaepdrijver verduidelijkt hoe de Duitsers gifgas zagen als de oplossing om de muurvaste defensie te doorbreken. 00:25:47 Foto's van Fritz Haber, de uitvinder van het gifgas en archiefbeelden van soldaten die gasflessen ingraven, opendraaien en het gas over het niemandsland laten drijven. 00:26:57 Op luchtbeelden van het monument geeft Sophie De Schaepdrijver uitleg over het monument 'The Brooding Soldier' in Sint-Juliaan. 00:27:30 Beeld van een voorpagina van een krant waarop men de gasaanval bekritiseert. 00:27:42 Interview met Annette Becker van de Université Paris Ouest Nanterre la Défense. Becker benadrukt hoe nieuw en uitzonderlijk het was dat het gifgas wat uitgevonden was in een labo, onmiddellijk werd gebruikt op het slagveld. Ze bespreekt ook de figuur van Fritz Haber. 00:29:26 Sophie De Schaepdrijver bespreekt de verschillende soorten gasmaskers en de andere gassen die op het slagveld werden gebruikt. 00:29:44 Foto's en archiefbeelden van gasmaskers, de productie van gasmaskers, soldaten die hun gasmaskers opzetten, dieren die een gasmaskers krijgen, rijen blinde soldaten en foto's van slachtoffers van mosterdgas. 00:31:43 Sophie De Schaepdrijver vertelt dat gas vooral een lomp wapen was en uiteindelijk het verloop van de oorlog niet sterk heeft beïnvloed. Wel was het een erg gruwelijk wapen. De gruwel te ver. 00:32:42 Sophie De Schaepdrijver omschrijft 1914 als het meest moordende jaar uit de geschiedenis tot dan toe. Ze verklaart dat de oorlogscultuur toen helemaal draaide rond het begrip 'offer' en verwijst als voorbeeld naar het bekende gedicht 'In Flanders Fields' van John McCrae, een gedicht dat rouw verbindt met een oproep om verder te vechten. Het is dus geen vredesgedicht zoals veel mensen denken. 00:33:46 Beeld van de Engelse tekst van het gedicht op een gedenksteen, terwijl Vic De Wachter de Nederlandse vertaling van Tom Lanoye leest. 00:34:50 Sophie De Schaepdrijver vertelt hoe mensen uit angst massaal op de vlucht. 00:35:47 Foto's en archiefbeelden van Belgische vluchtelingen in Nederland. 00:35:52 Aan het station van Heide vertelt Evelyn De Roodt, de auteur van 'Oorlogsgasten' hoe de Nederlanders omgingen met de Belgische vluchtelingenstroom. Dit wordt afgewisseld met archiefbeelden van vluchtelingen en vluchtelingenkampen. 00:39:24 Op de oude begraafplaats Eperweg in Nunspeet legt Sophie De Schaepdrijver uit dat de hulp aan de vluchtelingen zeer sociaal bepaald was. 00:40:53 Beeld van het Belgenmonument in Amersfoort en foto's van Belgische soldaten in de Nederlandse interneringskampen in Zeist en Harderwijk. 00:41:48 Sophie De Schaepdrijver vertelt afgewisseld met archiefbeelden hoe de interneringskampen evolueerden tot kleine stadjes. 00:42:16 Vanop de begraafplaats van Oostergaarde, een Belgisch ereveld in Harderwijk besluit Sophie De Schaepdrijver dat het leven in de kampen in het begin zwaar was. Op het einde van de oorlog maakte de Spaanse griep de leefomstandigheden nog erger. 00:43:15 In Oostende vertelt Sophie De Schaepdrijver hoe ook tienduizenden mensen naar Engeland en Frankrijk vluchtten. 00:43:58 Archiefbeelden en foto's van Belgische vluchtelingen in Groot-Brittannië en archiefbeelden en foto's van vluchtelingen uit Westhoek op weg naar Frankrijk. 00:45:46 Interview met Michael Amara van het Algemeen Rijksarchief Brussel over de opvang van de vluchtelingen in het buitenland en hun bijdrage aan de oorlogsinspanningen. 00:48:25 Fragment uit de reconstructie van de voedselbedeling in Mol en foto's van de soepbedeling voor armen en kinderen. 00:49:05 Archiefbeelden en foto's van de Amerikaanse zakenman en weldoener Herbert Hoover. 00:49:19 Amerikaanse propaganda-affiches om 'Poor Little Belgium' te steunen. 00:49:24 Archiefbeelden van een schip 'Relief for Belgium' en van het uitdelen van het voedsel. 00:50:03 Duitse affiches in verband met prijzenpolitiek en beelden van de Duitse rantsoenzegels. 00:51:23 Eindgeneriek.

12-08-2014
VRT

Brave Little Belgium: poor little Belgium

Vierdelige documentaire van Mark De Geest en Sophie De Schaepdrijver over de Eerste Wereldoorlog in ons land. 1. Poor Little Belgium. 00:00:00 Begingeneriek. 00:00:59 Archiefbeelden van Brussel in 1910. 00:01:10 Luchtbeeld van het Jubelpark in Brussel. 00:01:17 Sophie De Schaepdrijver, Pennsylvania State University, geeft uitleg aan de triomfboog in het Jubelpark. In 1910 is België een welvarend en neutraal land, dat al drie generaties vrede kent. 00:01:35 Archiefbeelden van Parijs in 1910. 00:01:49 De Schaepdrijver aan de Arc de Triomphe: de Fransen worden steeds ongeruster, maar in de vroege zomer van 1914 lijkt de oorlog nog ver af. 00:02:07 Archiefbeelden van Berlijn in 1910. 00:02:16 De Schaepdrijver presenteert aan de Brandenburger Tor. Het Duitse rijk is een machtige, welvarende staat. Het wil vooral prestige via een nieuwe vloot. 00:02:36 Archiefbeelden van de Duitse Hochseeflotte. 00:02:44 Archiefbeelden van Londen in 1910. 00:02:57 Sophie De Schaepdrijver wandelt langs de Theems: Londen vertrouwt die Duitse vloot niet, er is ongerustheid. 00:03:24 Archiefbeelden van Wenen in 1910. 00:03:36 De Schaepdrijver staat voor de Hofburg: Wenen is de hoofdstad van de meest culturele staat van Europa, en toch ligt hier het begin van de catastrofe. 00:03:49 Statieportret van keizer Franz Joseph. 00:03:59 Archiefbeelden van Franz Joseph en Franz Ferdinand tijdens zijn huwelijksfeest. 00:04:10 Statieportret van Franz Ferdinand. 00:04:17 Schloss Artstetten. Sophie De Schaepdrijver vertelt: Franz Ferdinand is rijk, hij houdt van de jacht (foto tijdens de jacht) maar is wel beneden zijn stand getrouwd (foto met zijn gezin en zijn vrouw Sophie Chotek). 00:04:48 De Schaepdrijver in de tuin van Schloss Artstetten: Franz Ferdinand heeft macht als inspecteur-generaal van het Habsburgse leger. 00:05:05 Sarajevo, Bosnië-Herzegovina: een stadsbeeld met wandelaars in een Habsburgse wijk. 00:05:19 De Schaepdrijver zit op een terras in een Habsburgse wijk: Bosnië was eeuwenlang Ottomaans gebied en hoort nu al zes jaar formeel bij het Habsburgse rijk. Maar niet naar de zin van Servische nationalisten: zij willen een Groot-Servië op de Balkan. 00:05:31 Foto's van Gavrilo Princip. 00:05:42 De Schaepdrijver: Princip en zijn kompanen worden in Belgrado opgeleid tot terrorist door de geheime organisatie ‘De Zwarte Hand’. 00:06:02 Straatbeelden in een Turkse wijk in Sarajevo. 00:06:11 De Schaepdrijver: de troonopvolger bezoekt Sarajevo op 28 juni. Maar dat is een heel beladen dag, de dag die symbool staat voor de vreemde overheersing. 00:06:26 Het station van Sarajevo: de stationshal, lege sporen, de klok. Een trein arriveert. 00:06:57 Foto’s van Franz Ferdinand en Sophie aan het station en aan het stadhuis. 00:07:08 Sarajevo, de Appelkade: beelden van het autoverkeer op de brede boulevard. 00:07:22 Gravure van een bomaanslag en een foto van de auto. 00:07:34 Sarajevo, Appelkade: autoverkeer op de brede boulevard. 00:07:47 Gravure: Princip schiet Franz Ferdinand neer. Daarna een foto van de aanhouding van Princip. 00:08:04 Schloss Artstetten. De Schaepdrijver interviewt graaf Gabriel D'Harambure, een achter-achterkleinzoon van Franz Ferdinand, over de herinneringen aan en de betekenis van Franz Ferdinand. 00:09:42 Foto van Princip en de andere samenzweerders tijdens het proces en van Princip in zijn cel. 00:10:01 Sarajevo: Muzej Sarajeva. De Schaepdrijver presenteert vanop de Latijnse brug: achter haar stonden jarenlang de voetafdrukken van Gavrilo Princip in het cement, exact op de plek waar hij stond toen hij het echtpaar doodschoot. Die voetafdrukken zijn verwijderd in de vroege jaren 90 tijdens het beleg van Sarajevo. 00:10:25 Stadsbeelden van Wenen. De Schaepdrijver: Wenen geeft de Servische regering de schuld van de aanslag en wil meteen Servië tot satellietstaat herleiden. Wenen eist dat de Oostenrijkse politie het onderzoek doet, wat Servië als onafhankelijke staat niet kan aanvaarden. En dus verklaart Oostenrijk Servië de oorlog en vallen - op 29 juli 1914 - de eerste bommen op Belgrado. 00:10:59 Berlijn, stadsbeelden aan de Brandenburger Tor. De Schaepdrijver vertelt waarom Oostenrijk zo hard kan optreden tegen Servië. 00:11:20 Parijs, stadsbeelden aan de Arc de Triomphe. De Schaepdrijver vertelt dat Duitsland op twee fronten oorlog moet voeren. De eerste actie is het uitschakelen van Frankrijk. 00:11:43 Luchtbeelden van het Jubelpark in Brussel. De Schaepdrijver vertelt dat de Belgen ongerust zijn maar dat de neutraliteit hopelijk gerespecteerd wordt. 00:12:01 3D-kaart van Europa met de twee machtsblokken: Duitsland met Oostenrijk-Hongarije versus Frankrijk, Rusland en Groot-Brittannië. Middenin: België. 00:12:26 Archiefbeelden van de mobilisatie in verschillende landen. 00:13:09 3D-kaart van het plan von Schlieffen. 00:13:27 Foto koning Albert aan zijn bureau. 00:13:36 Reconstructie: Albert schrijft een brief. 00:13:48 Krantenkoppen: Duitsland stelt België voor een ultimatum. 00:13:53 Reconstructie: von Below brengt Davignon het ultimatum en eist een vrije doortocht op zijn weg naar Frankrijk. Reconstructie: Baron Gaiffier brengt het Belgische antwoord naar de Duitse ambassadeur. 00:14:18 Krantenkoppen: 'L’Allemagne adresse un ultimatum à la Belgique', 'België is gereed', 'La Belgique résistera'. 00:14:34 Foto van Albert op weg naar het parlement. 00:14:42 Het parlement in Brussel. De Schaepdrijver is in het parlement: overdonderend gejuich voor Albert die datgene belichaamt waar België voor staat. 00:15:16 Luchtbeelden van het Gemmenich-Drielandenpunt. 00:15:31 Sophie De Schaepdrijver aan de grensovergang te Gemmenich: op 4 augustus 1914, om 8u in de ochtend valt een immens invasieleger België binnen. Elke opgeblazen brug, elke omgehakte boom wordt gewroken. 00:16:08 Luchtbeelden van de Voerstreek. 00:16:21 Luchtbeelden van het standbeeld van Antoine Fonck in Thimister. 00:16:32 Digitaal geanimeerde beelden (CGI) van brandende gehuchten. 00:16:46 De Schaepdrijver, in een rijdende auto, vertelt over de franc-tireurs of sluipschutters. 00:17:14 Luchtbeelden van Visé. 00:17:32 Foto's van de vernielingen in Visé. 00:17:56 Jean-Pierre Lensen, conservator van het Musée de Visé: de agressie in Visé gebeurde in twee golven. 00:19:33 De Schaepdrijver: over heel de route van de opmars – van het land van Herve in het Oosten tot voor Diksmuide in het Westen – barst geweld los tegen burgers, telkens die opmars wordt vertraagd. 00:19:58 Straatbeelden van Londen. 00:20:05 De Schaepdrijver: de Duitse inval in België maakt van de oorlog een wereldoorlog, want nu stapt Groot-Brittannië in het conflict. 00:20:24 CGI-beelden: een Zeppelin bombardeert Luik. 00:20:47 Station Luik-Guillemins. De Schaepdrijver: Luik is het eerste grote obstakel op weg naar Frankrijk. Het is een bolwerk aan de Maas en een knooppunt van spoorwegen. 00:21:23 3D-kaart van de fortengordel rond Luik. 00:21:49 Luchtbeelden van fort Loncin in Luik. 00:22:15 Archiefbeelden en foto's van Skoda-kanonnen, Dikke Bertha's. 00:22:38 Fort Loncin, Luik. De Schaepdrijver: forten waren niet bestand tegen nieuwe wapens. 00:22:59 CGI-beelden van de explosie fort Loncin. 00:23:26 De Schaepdrijver in het vernielde fort Loncin en op de resten van het fort. 00:24:24 Archiefbeelden van het vernielde fort Loncin. 00:24:38 Fernand Moxhet, président du Fort Loncin: aanvankelijk voelden de soldaten zich hier veilig, maar al snel hadden ze door dat ze in een val zaten. 00:25:34 Duitse postkaarten met Duitse soldaten die poseren op het puin van Loncin. 00:25:47 Luchtbeelden Fort Loncin. 00:25:58 Luchtbeelden van het Vlaamse landschap, de camera volgt het traject van de opmars. 00:26:02 Archiefbeelden van vertrekkende Duitse soldaten. 00:26:29 Archiefbeelden van Belgische soldaten. 00:26:52 Foto's van Belgische soldaten achter primitieve versperringen. 00:26:59 Velden in de buurt van Halen. 00:27:09 Café Oud-Kortenaken in Kortenaken. 00:27:25 Archiefbeelden en foto's van Belgische soldaten die zich ingraven. 00:27:37 Holle weg (een voormalig slagveld) in Halen. Foto's van een Belgische geschutpost, dode paarden. 00:28:03 Collectie van Duitse helmen in het Museum Slag der Zilveren Helmen in Halen. 00:28:27 Foto's: Duitse soldaten op zoek naar franc-tireurs. Prent van Duitse soldaten die burgers neerschieten. 00:28:45 Het kerkhof van Tamines. De Schaepdrijver: in Tamines aan de Samber botst een Hannovers regiment op Franse troepen. De verliezen zijn ontzaglijk en de burgerbevolking moet het bekopen. 00:29:13 Het Kerkplein van Tamines. Beelden van de gedenkplaten voor de slachtoffers tegen de kerkmuur. 00:29:52 Het Martelarenplein in Leuven. Sophie De Schaepdrijver: Leuven is een van de martelaarsteden. 00:30:16 Tekeningen van de brand van Leuven. 00:30:25 De Bondgenotenlaan in Leuven. De Schaepdrijver vertelt over de wraakactie van de Duitsers in Leuven. 00:30:51 Archiefbeelden en foto's van de brand van Leuven, de verwoeste bibliotheek, burgers in de verwoeste stad. 00:31:57 Beelden van de leeszaal van de bibliotheek op het Ladeuzeplein in Leuven. 00:32:02. Alan Kramer, co-auteur van 'German Atrocities': het leek een spontane agressie maar dat was het niet. Hij heeft het over de Duitse reactie op de wereldwijde veroordeling van de verwoesting van Leuven en de Duitse propaganda. 00:33:59 Britse propagandaposters. 00:34:15 Archiefbeelden. een Duitse trein verlaat het station van Leuven, verwoeste huizen, Duitse infanteristen in de straten van een Belgische stad, oprukkende Franse troepen, Britse troepen. Archiefbeelden: de British Expeditionary Force (B.E.F) vertrekt naar het continent. 00:34:57 Canal du Centre in Bergen. De Schaepdrijver: het Britse expeditieleger is een klein leger, maar zeer professioneel. Het levert zijn eerste slag op het kanaal bij Mons. 00:35:22 St-Symphorien Military Cemetry in Mons. De Schaepdrijver bij het graf van John Parr, de eerste Engelse oorlogsdode. 00:35:44 3D-kaart met animatie van de fortengordel rond Antwerpen. 00:36:02 Luchtbeelden: Fort Walem en Fort Kessel. 00:36:23 3D-kaart met een animatie van de uitval vanuit Antwerpen 00:36:35 Gehucht De Molen Rotselaar. De Schaepdrijver: het Belgisch leger heeft zich verschanst in Antwerpen, maar doet van daaruit nog uitvallen richting Mechelen, hier alleen al vallen 300 Belgische doden. 00:37:11 Foto's: vernielingen in Zemst, Elewijt, Eppegem, Weerde, Boortmeerbeek, Haacht ... 00:37:39 Gemeentelijk kerkhof Zemst. De Schaepdrijver: ook hier is er een wraakactie. 00:37:51 Het Gemeentelijk kerkhof in Zemst: beelden van graven van vermoorde burgers. 00:38:03 Verbrande brug Vilvoorde. 00:38:20 CGI-beelden van de Verbrande Brug anno 2014 en de Verbrande Brug anno 1914. 00:38:31 Reconstructie: Léon Tresignies zwemt het kanaal over. 00:38:48 Monument Tresignies in Vilvoorde: foto en postzegel. 00:38:57 Het dorpsplein in Werchter. De Schaepdrijver: ook hier was geweld tegen burgers. 00:39:19 Foto van de Duitse triomfboog over de Dijle. 00:39:29 Skyline van de stad Antwerpen. 00:39:37 Foto van generaal Hans von Beseler. 00:39:44 CGI-beelden: 'Zeppelin boven Antwerpen' en postkaarten. 00:40:11 Luchtbeelden van fort Sint-Katelijne-Waver 00:40:20 Vernielingen: Fort Sint-Katelijne-Waver en Fort Walem. 00:40:35 Grote Markt, Antwerpen. De Schaepdrijver: de eerste forten vallen en drommen vluchtelingen stromen naar de stad. 00:40:51 Foto's van gewonde soldaten met shell shock. Foto's en archiefbeelden van automitrailleuses en gepantsterde treinen. 00:41:39 Groenplaats, Antwerpen. De Schaepdrijver: Antwerpen zal vallen. 00:41:54 Foto's en archiefbeelden van vluchtelingen naar Nederland en van vluchtelingen op het Steenplein. 00:42:38 CGI-beelden van de pontonbrug over de Schelde en brandende pertoleumtanks. De nachtelijke explosie van de pontonbrug, het nachtelijk bombardement op Antwerpen. 00:43:15 Foto's vernielde huizen. Foto van generaal Hans von Beseler. 00:43:38 Villa in Kontich. De Schaepdrijver: de stad Antwerpen capituleert na onderhandelingen. 00:44:06 Duitse oorlogsvlaggen aan het Antwerpse stadhuis. Foto's van de Duitse bezetting in Antwerpen. 00:44:27 Paleis op de Meir in Antwerpen. Antoon Vrints van Universiteit Gent: Antwerpen is op dat moment een spookstad, veel Antwerpenaren zijn naar Nederland gevlucht. De meesten keren redelijk vlug terug maar er is massale werkloosheid. 00:46:36 Linkeroever Antwerpen. de Schaepdrijver: Antwerpen is gevallen, de rest van het leger trekt zich terug naar de kust. 00:47:05 3D-kaart Belgen trekken terug langs de Nederlandse grens. 00:47:20 Archiefbeelden van de terugtrekkende Belgische ruiterij. 00:47:31 Stekene. De Schaepdrijver: de Belgen leken meer op een bende zwervers dan op een leger. 00:47:54 Foto's van soldaten die terugtrekken vanuit Antwerpen. Foto's van Belgische soldaten in Nederlandse interneringskampen. 00:48:30 Schepen in de vaargeul van Oostende. De Schaepdrijver: vanuit Oostende worden gewonden naar Engeland overgebracht. 00:48:49 Foto's van koning Albert op de markt in Veurne. 00:48:59 Reconstructie: Albert krijgt bezoek van de Franse generaal Foch. 00:49:24 Reconstructie/CGI-beelden: een antieke kaart, een kaart in 3D van de IJzer. Luchtbeelden van de IJzer. 00:49:49 Eindgeneriek.

05-08-2014
VRT

100 jaar groote oorlog: Waterfront 2018

Verslag van het evenement op 29 juni 2018, dat de vieringen inzet waarmee het einde van de Eerste Wereldoorlog herdacht wordt, honderd jaar geleden. Het Waterfront vindt plaats over een afstand van 21 kilometer, van de havengeul in Zeebrugge tot de havengeul in Oostende. Het evenement viert het einde van de vijandigheden en vestigt de aandacht op de toekomst, de hoop en verzoening. Drieduizend bootjes vastgehouden door zesduizend participanten vormen een eenentwintig kilometer lange ketting. Elk bootje wordt door twee participanten kniediep in de waterlijn vastgehouden. Joris Hessels en Dominique Van Malder, de makers van Radio Gaga, ondernemen live een onstuimige tocht tussen Oostende en Zeebrugge op zoek naar de zee en haar grote en kleine geschiedenis. 00:00:00 Inleiding. Joris Hessels en Dominique Van Malder varen op een bootje langs de Belgische kust. Ze praten over het oorlogsverleden van de Belgische Noordzee. Ze maken plannen om in 2018 een waterfront te vormen. 00:02:30 Generiek. 00:03:14 Joris Hessels leidt de gebeurtenissen in. Hij bevindt zich in Zeebrugge. 00:03:48 Dominique Van Malder bevindt zich in Oostende. Hij vertelt wat er allemaal staat te gebeuren. 00:06:00 Het gedenkteken van Saint-George’s Day herinnert ons aan de blokkage door de Britse troepen van de haven van Zeebrugge. Vrijwilligers hebben een karkas het strand opgetrokken. 00:06:25 Joris en Dominique brengen een bezoek aan Tomas Termote en diens vader Dirk. Tomas is een onderwaterarcheoloog en ontdekker van de UB 29, een Duitse onderzeeër die voor de Belgische kust tot zinken werd gebracht. Ze praten over de rol van de Noordzee in de Eerste Wereldoorlog. De Belgische kust is een groot zeemanskerkhof. 00:11:25 Er worden beelden getoond van het wrak van de UB 29. De beelden werden door Tomas gemaakt. 00:11:44 Er worden enkele beelden getoond van de verschillende performances die in het kader van het Waterfront op poten zijn gezet. Deze voorstellingen komen aan bod: Reflector van Atelier Bildraum in samenwerking met LOD, Camp Hope van CirQ, Karkas van Giovanni Vanhoenacker en een performance van Abattoir Fermé. 00:13:22 Een interview met Mathias Vanden Bulcke, een bootjesdrager. Op elk bootje staat de naam van een gesneuvelde. Op het bootje van Mathias staat de naam van zijn grootvader die heeft meegevochten in de Eerste Wereldoorlog. Het leek hem een mooie opportuniteit om met de voltallige familie nog eens een eer te bewijzen aan zijn grootvader. 00:15:39 Joris interviewt Gerlinde Floryn, lid van het toneelgezelschap Ernst & Leute. Ze speelt een oorlogsvrouw die de oorlog is ontvlucht via een bootje naar Engeland. Haar toneelgezelschap uit Blankenberge kon de kans niet laten schieten om mee te doen met het Waterfront. 00:16:30 Joris speelt zeeslagje met een schipper. Dominique vertelt over de vele vluchtelingen die via bootjes een veilige plek zochten in Engeland. Hij leest een dagboekfragment voor over een aanval op Zeebrugge. 00:20:20 Performance van Studio Orka die 'Het orgel van Julien' brengen. 00:22:10 Joris interviewt Hans Declerq en zijn pleegdochter Jiang Qu Xi, twee bootjesdrager. Hans wilde graag meedoen met deze actie omdat zijn grootmoeder zelf vluchtelinge was tijdens de Eerste Wereldoorlog. Jian Qu Xi is zelf ook een vluchtelinge. Ze komt uit Tibet en woont al bijna twee jaar bij haar pleegouders. Ze wenst een wereld waar vrijheid belangrijk is. 00:24:06 Dominique spreekt met Xavier Cloet van CirQ. Met zijn project zocht hij het tegenovergestelde op van oorlog, namelijk een vakantiepark. Op het Provinciedomein Raversyde staat Batterij Aachen, een oorlogstuig. Met CirQ hebben ze een vakantiepark op het strand gemaakt, Camp Hope. Abdalla Doody Alasaad is een Syriër die meewerkt aan dit project. Er worden beelden getoond van Reflector, gebracht door Atelier Bildraum. 00:29:08 Dominique spreekt met Neron Strubbe. Er wordt een fragment getoond van de beide heren die een uitstap deden met Neron. Ze bezochten Stene, waar op 21 oktober 1917 een granaat het huis van zijn grootouders trof. Zijn grootmoeder- en vader en twee van hun dochters overleefden de inslag niet. Nerons vader en broer overleefden wel en werden naar het weeshuis gestuurd. Neron leest voor uit het boek dat hij over deze gebeurtenissen heeft geschreven. 00:35:21 Joris interviewt Vicky Blieck, een bootjesdrager. Ze heeft haar vader op zee verloren toen ze drie dagen oud was. Ze is afkomstig van Knokke-Heist. De zee is voor haar een gruwel, maar toch is ze er tot aangetrokken. Het Waterfront geeft haar een gevoel van samenhorigheid. Er worden luchtbeelden getoond van de verschillende bootjesdragers. Joris en Dominique vertellen over de zeemannen die veel dronken om de stress van de continue bedreiging te vergeten. 00:42:00 Dominique zit bij twee leerlingen van het Koninklijk Werk Ibis. Het is een internaat voor kwetsbare jongeren die daardoor kunnen dromen van een toekomst op zee. Radio Gaga gaat op bezoek bij het Koninklijk Werk en spreken er enkele leerlingen. 00:51:32 Interview met Ilse De Koe, een actrice bij Studio Orka. Ze hebben een replica gebouwd van een zee-orgel. Het ontwerp daarvan is afkomstig van Ilses grootvader die midden in de oorlog naar Engeland moest vluchten. Het lied dat hij heeft gecomponeerd wil Ilse opnieuw laten klinken. 00:52:48 Interview met hoofdredder Bastiaan Vanhaecke. Alle redders op het strand moeten door een gezamenlijk teken ervoor zorgen dat alle bootjes op hetzelfde moment in het water gaan. 00:53:44 Studio Orka brengt een lied met het zee-orgel en de fanfare. 00:55:17 Koning Filip en Koningin Mathilde vergezellen Sir Peter Cosgrove, de gouverneur-generaal van Australië, en krijgen het woord om te speechen over de gebeurtenissen. 10:58:09:00 Koning Filip en Sir Peter Cosgrove schrijven elk een persoonlijke boodschap op hun bootjes. 00:59:33 De notabelen geven het signaal voor de terwaterlating van de bootjes. Het Waterfront is een feit.

29-06-2018
VRT

Journaal: 100 jaar slag bij Passendale

In 2017 is het exact honderd jaar geleden dat de slag bij Passendale werd beëindigd. De aanval liep vast in de modder en er werd maar acht kilometer terrein gewonnen. Na maanden wroeten zijn het uiteindelijk de Canadezen die Passendale kunnen innemen, maar van het dorp en heel de omliggende regio blijft niets meer over. Honderd dagen van gevechten en bombardementen op een kleine oppervlakte hebben alles vernietigd. De intensiteit van de strijd is niet te beschrijven of te begrijpen, de lijst van dode namen is eindeloos. Mogelijk komen er na grondig historisch onderzoek nog enkele duizenden Duitse doden bij, de teller blijft lopen. En dan zijn er vermoedelijk nog eens 450.000 gewonden gevallen. En ook na 10 november 1917, het einde van de slag, wordt er gewoon verder gevochten. 00:02:06 Een visualisatie toont de doden van de hele tweede helft van 1917. Groot-Brittannië, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland lijden de grootste verliezen aan geallieerde kant. De Duitsers hebben meer dan 55.000 doden, en de telling loopt dus nog. En dat in een zinloze slag, al had die toch een invloed in 1918.

11-11-2017
VRT

Oorlog onder de grond

Documentaire over het oorlogspatrimonium uit de Eerste Wereldoorlog in de Westhoek dat dreigt verloren te gaan door de aanleg van een stuk snelweg, de verlenging van de A19 tot aan de kust. Luchtopnames van de A19 en de Westhoek. Archiefbeelden van de Eerste Wereldoorlog: loopgraven en lijken. Beelden van oorlogskerkhoven. In Flanders Fields Museum: interview met coördinator Piet Chielens over het belang van herdenkingen. Geluidsfragment van Churchill die het heeft over Ieper, in 1919. Beelden van Britse bezoekers aan Ieper. Luchtopname van Ieper. Een betoging voor en tegen de nieuwe snelweg. Beelden van het landschap rond Ieper. Interview met Brits Hogerhuislid Richard Faulkner, tegenstander van de aanleg van de snelweg. Afbakening van het toekomstig traject met verkeerskegels. Interview met Nicolas Saunders, archeoloog en antropoloog, over het belang van het patrimonium voor de Britten. Bedrijven en bouwwerken in het landschap. Interview met Chielens. Beelden van de bewaarde loopgraven, amateuropnames van de blootlegging van een loopgravenstelsel en een ondergrondse commandopost, nagebouwde loopgraven en een commandopost in het museum van Passendale. Stapelbedden. Interview met Chielens. Minister Van Grembergen bij een tentoonstelling van opgegraven voorwerpen uit de Eerste Wereldoorlog. Interview met Van Grembergen. Interview met Marc Dewilde die van Van Grembergen de opdracht kreeg om het oorlogserfgoed in kaart te brengen. Archiefbeelden van loopgraven en opgegraven spullen. Marc Dewilde, van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed, bezoekt een congres in Groot-Brittannië over slagveldarcheologie. Interview met Dewilde. Interview met archeoloog en antropoloog Nicholas Saunders. Archeoloog Mathie Demeyer onderzoekt het traject van de A19 aan de hand van onder andere de beschrijvingen en tekeningen van Rudolf Lange. Een kaart met loopgraven en interview met Demeyer. Luchtfoto's. Franky Bostyn, historicus, bezoekt loopgraven nabij Ieper en interview over het belang van het patrimonium. Restauratie van de loopgraven en de bunkers in 1998. Opgravingen. Interview met Marc Dewilde over het onderzoek van het traject van de A19: geografisch inventarisatiesysteem. Topografische kaart met loopgraven. Prospectie op het veld, het deel van de Duitse frontlinie. Archiefbeelden van het verwoest slagveld. Interview met Franky Bostyn over de opruimingswerken in de jaren twintig, het dichtgooien van kraters en loopgraven en later het diepgronden van onvruchtbaar geworden velden. Archiefbeelden van de landbouw in de jaren twintig. Gevonden voorwerpen bij de prospectie. Kaart met zones die werden gekozen om verder te onderzoeken. Uitleg van Mathieu Demeyer. Landmeters op het terrein. Een ruïne van een molen. Belgische soldaten veroveren een molen. Geofysisch onderzoek naar onderaardse gangen. Beelden van granaten en andere spullen gevonden door landbouwers. Uitleg door Franky Bostyn. Franky staat in een ondergrondse verbandpost die door een boer als beerput werd gebruikt. Opgravingen langs het A19-traject door Marc Dewilde en zijn team. Uitleg over de gevonden gasgranaten. Mensen van DOVO ter plaatse. Menselijke rechten. Militaire begrafenis, het skelet van een soldaat. Een gedenksteen op de rustplaats van soldaten teruggevonden door archeologen. Interview met Mathieu Demeyer. Landschap. Kaart met een mogelijke alternatieve route voor de A19. Luchtopnames van de omgeving. Interview met Dewilde. Een oorlogskerkhof. Toespraak door Dewilde op het congres in Londen. Interview met Nicolas Saunders.

23-12-2004
VRT

Karrewiet: in Flanders Fields in Ieper

Naar aanleiding van het begin van de Eerste Wereldoorlog honderd jaar geleden gaat reporter Wiesje naar het museum 'In Flanders Fields' in Ieper. Inleiding op de Grote Markt van Ieper. Beelden in het museum. Wiesje heeft een gesprek met Ann-Sophie Coene, medewerker van het museum, over kinderen in de oorlog. In het archief van het museum bekijken Wiesje en Ann-Sophie persoonlijke spullen, onder andere een dagboekje van een tienjarige jongen. Beelden van het dagboek. Archiefbeelden van marcherende Duitse soldaten. Aankondiging van de Karrewietreeks 'Kleine handen in grote oorlog', over kinderen in de oorlog, met fragmenten uit de reeks.

19-09-2014
VRT

Oorlogsbeelden WOI

Evocatie van het landschap in de Westhoek met oorlogsbeelden van WO I en een oorlogskerkhof gemonteerd op het lied 'Duizend soldaten' van Willem Vermandere.

11-11-1977
VRT

Karrewiet: herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog

Naar aanleiding van de herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog bezoeken kinderen het oorlogskerkhof en de loopgraven.

VRT