Skip to main content

Canon: Eiland der ziel - Gerrit Achterberg

Welkom op het Archief voor Onderwijs

Een schat aan audio en video in de klas

Benieuwd naar meer? Neem je lerarenkaart of stamboeknummer bij de hand en registreer nu gratis.

Registeer nu gratis

Reeds een account? Meld je dan hier aan.

Het wachtwoordveld is hoofdlettergevoelig.
SLUIT   X
https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/655661

Wie schrijft die blijft: Wim Hazeu over Gerrit Achterberg

De uitgever, journalist, essayist en schrijver Wim Hazeu schreef een biografie over de dichter Gerrit Achterberg en geeft uitleg in Wie schrijft die blijft. Beelden van Wim Hazeu bij het graf van Gerrit Achterberg. Foto van Gerrit Achterberg. Wim Hazeu legt uit dat hij tijdens het werken aan de biografie niet naar het graf is durven komen. Hij vertelt dat hij de biografie als literair genre heel interessant vindt en dat Achterberg een enorm moeilijke schrijver was om over te schrijven. Beelden van Achterberg, van het huis waar hij zijn hospita doodschoot en van een krantenartikel over dat incident. Vervolg van het gesprek met Hazeu. Hij zegt dat de psychiaters Achterberg als psychopaat zagen, omdat hij geen schuldgevoelens had over de moord. Beelden van de psychiatrie waar Achterberg jaren verbleef. Vervolg van het interview met Hazeu over de jaren nadat Achterberg uit de psychiatrie was, over zijn angst en isolement en over de cyclus 'het spel van de jacht'.

21-12-1988
VRT

Klapstoel: Wim Hazeu over Gerrit Achterberg

Het programma 'Klapstoel' vertelt over de Nederlandse dichter Gerrit Achterberg. Introductie over de dichter Gerrit Achterberg. De presentatrice vertelt over zijn afkomst en zijn leven als dichter, zijn moorden en zijn leven in een psychiatrie. De Nederlandse schrijver Wim Hazeu schreef een biografie over Achterberg. Gesprek met Hazeu en recensent Johan De Haes over Achterberg. Hazeu vertelt waarom er pas twintig jaar na de dood van Achterberg een biografie verschijnt over de dichter en waarom Hazeu over Achterberg wilde schrijven. Hazeu schreef een biografie vanuit de feiten omdat poëzie meerdere interpretaties heeft. De Haes vraagt naar de calvinistische achtergrond van Achterberg. Hazeu vertelt over de calvinistische invloed op de poëzie van Achterberg. De Haes vraagt Hazeu hoe de dichter Roel Houwink Achterberg beïnvloedde. Hazeu legt uit hoe Houwink die invloed kon uitoefenen. Het gesprek gaat verder over de moord van Achterberg op zijn eigen hospita. Dit was volgens Hazeu een keerpunt in het leven en in het oeuvre van Achterberg. Hij vertelt dat het verblijf in de psychiatrie van Achterberg hem ten goede is gekomen. Achterberg kon zich zo volledig richten op de poëzie. Hazeu heeft het over verschillende kunstenaars in de psychiatrie. Hazeu praat over de periode van Achterberg in de gevangenis en de gedichten die hij daar schreef. De Haes vertelt over hoe Achterberg literair niet geïsoleerd was. Hazeu legt uit hoe de thematiek van dorp en stad van belang is in zijn poëzie en over hoe Achterberg bezig was met de verschillende manieren van begraven in het dorp en in de stad. Het gesprek gaat over het omvangrijke oeuvre van Achterberg, die zeker duizend gedichten schreef. De Haes zegt dat het werk ongelijkmatig van kwaliteit is. Hazeu zegt dat er ook veel gedichten niet gepubliceerd zijn, gedichten die Achterberg zelf niet goed vond. De Haes vraagt naar het 'geniale aspect' van Achterberg. Hazeu spreekt over de auteurs die Achterberg allemaal las, onder andere Oscar Wilde, Franz Kafka, Dostojevski en anderen. Achterberg las over wat hij kon gebruiken in zijn eigen oeuvre. Hazeu legt uit hoe Achterberg met taal omging. Hazeu praat over de strijd tussen de burger Achterberg en de schrijver Achterberg. Hazeu leest een gedicht voor.

22-12-1988
VRT

La Folia: psychoanalyticus Joost Demuynck over psychose

In het programma 'La Folia' gaat Chantal Pattyn in gesprek met psychoanalyticus Joost Demuynck over de plek van waanzin - meer bepaald de 'ordinaire psychose' - in de 21ste eeuw. Introductie door Chantal Pattyn over het verdwijnen van de grote verhalen in de samenleving ten voordele van genotsmiddelen en consumptie in de huidige samenleving en over de rol van de waanzin in die samenleving. Chantal Pattyn vraagt naar de verschuivingen in de twintigste eeuw wat betreft de theorie en de behandeling van psychose. Demuynck begint bij neuroloog Sigmund Freud. Het gesprek gaat verder over psychoanalyticus Jacques Lacan en het spiegelstadium en het transitivisme dat al bij jonge kinderen aanwezig is. Demuynck spreekt over 'de naam van de vader', en over een mechanisme van benoemen. Hij vertelt dat de psychoticus 'de naam van de vader' verwerpt. Het gesprek gaat verder over de term 'forclusie', die betekent dat de 'naam van de vader' wordt verworpen. Demuynck spreekt over 'de blik' bij Lacan die ons bepaalt en waaraan de psychoticus niet kan ontsnappen. Pattyn vertelt hoe in de 21ste eeuw de functie van de vader is verdwenen ten voordele van genotsobjecten en gefragmenteerde informatie en vraagt zich af of iedereen dan een beetje gek is geworden. Demuynck spreekt over het 'geatomiseerde' lichaam en de rol van de wetenschap in ons lichaamsbeeld. Hij spreekt over de imperatief van het genieten. Demuynck verhaalt over de opsplitsing van de Ander. Pattyn situeert de verschuivingen van rolpatronen en extreemrechts in dat verhaal. Het gesprek gaat over hoe Lacan sprak van een veralgemeende psychose. Pattyn zegt hoe de psychoanalyse veel heeft geleerd van de 'ironie van de schizofreen'. Demuynck legt uit hoe de schizofreen in de ironie het falen van de grote Ander aantoont. Demuynck legt het verschil uit tussen een klassieke en een ordinaire psychose. Het gesprek gaat over de rol van de psychoanalyticus bij een psychoticus.

21-09-2004
VRT

Rondas: Lieven Jonckheere over Sigmund Freud en de psychoanalyse

Jean-Pierre Rondas onderzoekt in 'Rondas' naar aanleiding van de 150ste geboortedag van Sigmund Freud het leven van Sigmund Freud en gaat in gesprek met psychoanalyticus Lieven Jonckheere over de bruikbaarheid van de theorieën van Freud vandaag. Rondas introduceert het onderwerp. Hij vergelijkt Freud en Lacan op het gebied van de psychose en de angst. Gesprek van Rondas met Jonckheere in diens bureau. Jonckheere spreekt over het symbolisme in de psychoanalyse, meer bepaald over het medusahoofd dat staat voor het vrouwelijke geslachtsorgaan. Jonckheere spreekt over hoe het de bedoeling van de psychoanalyse is om wakker te worden in het Reële. Hij legt uit hoe de psychoanalyse in zijn werk gaat, als een ernstig spel met een bepaalde dubbelzinnigheid en ironie. Jonckheere legt de moeilijkheden van de psychoanalyse uit. Hij vertelt over de liefde en de overdracht die belangrijk zijn in zijn vak, maar die ook een pijnlijke zaak kunnen zijn. Het gesprek gaat verder over angst en verlangen. Jonckheere legt het concept van sublimatie uit. Jonckheere vertelt over fobieën en over het tijdschrift 'Inwit' en gevalstudies over psychoses. Hij legt uit wat de Borromeaanse ringen precies betekenen. Het gaat hier om een theorie van Lacan. Jonckheere legt uit hoe de farmaceutische wetenschappen meer bepalend zijn geworden, waardoor er een concurrentie ontstaat tussen de farmaceutische industrie en de psychologie. Hij verhaalt over cognitieve gedragstherapie.

07-05-2006
VRT

Berg en Dal: Ger Groot over Gerrit Achterberg

In Berg en Dal praat Pat Donnez met filosoof Ger Groot. Groot kiest het gedicht 'Rok' van Gerrit Achterberg als een tekst die zijn leven heeft veranderd. Donnez zegt dat Gerrit Achterberg een zeer opmerkelijk leven heeft geleid. Groot bevestigt dat. Hij vertelt hoe Achterberg zijn hospita heeft vermoord, en trachtte de dochter van de hospita tot intimiteiten te dwingen. Groot meent dat de liefdesgedichten van Achterberg, die zijn opgedragen aan die dochter, zo heel dubbelzinnig worden. Groot koos het gedicht omdat hij zelf als puber beïnvloed werd door de erotische gedichten van Achterberg, maar hij kende toen de geschiedenis van de dichter nog niet. Groot leest het gedicht 'Rok' voor. Het gesprek gaat verder over het gedicht in het licht van de geschiedenis van Achterberg. Groot spreekt over de dubbelzinnigheid en de heterogeniteit van de mens waarmee de mens in het reine moet komen.

21-04-2013
VRT

Eenhoorn: Kees Fens over de interpretatie van literatuur

Johan De Haes gaat in 'Eenhoorn' in gesprek met auteur Kees Fens. Fens spreekt over zijn voorkeuren in de literatuur. Enerzijds houdt hij van heel sobere schrijvers zoals Nescio of Willem Elsschot. Anderzijds houdt Fens van gecompliceerde schrijvers zoals Simon Vestdijk of T.S.Eliot. Fens zegt dat de omgang met teksten is bepaald door de omgang met de Bijbel, zoals het allegorische lezen aantoont. Hij vertelt over zijn studenten en hun manier van lezen. Fens vindt dat de poëzie van Gerrit Achterberg te vaak wordt gelezen vanuit het perspectief van de dode geliefde van Achterberg. Fens spreekt over een proefschrift over het werk van Gerrit Kouwenaar. De dichter zelf heeft een vergissing gemaakt, waardoor de interpretatie niet meer klopt. Fens vindt dat elke interpretatie voorlopig blijft.

20-08-1991
VRT

Gedichten: Gerrit Achterberg

Enkele gedichten van de dichter Gerrit Achterberg worden voorgelezen. Achtereenvolgens worden de gedichten 'Comptabiliteit', 'Code', 'Ontwaken', 'Werkster', 'Druïde', 'Seksoïde', 'Asbest' en 'Nulpunt dubbel nul' voorgelezen.

VRT

Gulliver: 'Liberty' van Gerrit Achterberg

In het programma 'Gulliver' met Aurélie Lierman wordt het gedicht 'Liberty' van Gerrit Achterberg voorgelezen. Lierman vertelt hoe het lijkt alsof in het gedicht 'Liberty' van Gerrit Achterberg de etalagepoppen mensen van vlees en bloed worden. Het gedicht wordt voorgelezen.

22-06-2003
VRT

Coda: 'Verkenning' van Gerrit Achterberg

Voordracht van het gedicht 'Verkenning' van Gerrit Achterberg uit de bundel 'Inertie'.

02-06-1989
VRT

Coda: 'Quadratuur' van Gerrit Achterberg

Voordracht van het gedicht 'Quadratuur' van Gerrit Achterberg uit de bundel 'Verzamelde gedichten'.

28-01-1989
VRT

Coda: 'Standbeeld' van Gerrit Achterberg

Voordracht van het gedicht 'Standbeeld' van Gerrit Achterberg uit de bundel 'Voorbij de laatste stad'.

20-09-1989
VRT

Dichter Ed Hoornik over dichter Gerrit Achterberg

Fragment waarin de dichter Ed Hoornik praat over de poëzie van de Nederlandse dichter Gerrit Achterberg. Hoornik vertelt over de geringe populariteit van Gerrit Achterberg. Hij beschouwt Achterberg als de grootste dichter. Hoornik maakt de vergelijking tussen Gerrit Achterberg en de dichter Adriaan Roland Horst en hun isolement. Hoornik vertelt over de achtergrond van Gerrit Achterberg en over diens literaire carrière. Hij geeft uitleg over de bundel 'Eiland Der Ziel'. Hoornik speculeert over hoe populair Achterberg zou zijn, mocht hij in het Engels hebben geschreven. Hoornik verklaart waarom Achterberg zo'n grootse dichter is. Hij geeft ook uitleg over het centrale thema 'dood' in het oeuvre van Achterberg. Hoornik praat over het 'duistere' in het oeuvre van Achterberg, dat Hoornik er zelf nooit in heeft gezien. Hoornik leest enkele regels voor uit het oeuvre van Achterberg. Hoornik legt uit hoe op vele manieren is geprobeerd om de gedichten van Achterberg te analyseren, bijvoorbeeld via de psychoanalyse. Hoornik beweert dat de poëzie zich niet zomaar laat analyseren. Hoornik vraagt zich af of de criticus niet gedoemd is om rond de poëzie heen te praten. Hoornik leest een gedicht van Achterberg voor.

06-04-1952
VRT

Joos: Jan Lauwereyns schreef het gedichtendagessay

Ruth Joos gaat in gesprek met dichter Jan Lauwereyns over zijn gedichtendagessay. Introductie door Joos. Ze beschrijft het essay 'De smaak van het geluid' van Lauwereyns, waarin de dichter zich afvraagt waarom poëzie zo bijzonder is. Lauwereyns schreef ook een nieuwe gedichtenbundel 'Hemelsblauw'. Lauwereyns beschrijft hoe de vraag naar de betekenis van poëzie steeds terugkomt. Hij schrijft in cirkelvormige bewegingen. Joos spreekt over de conclusie van Lauwereyns, namelijk dat alle mensen onbewust naar poëzie verlangen. Lauwereyns zegt dat ieder zijn eigen definitie van poëzie heeft. Het gesprek gaat verder over de onmogelijkheid of mogelijkheid van definities van poëzie. Lauwereyns spreekt over de invloed van het Japans op zijn liefde voor de Nederlandse taal. Een onverwachte sleutel voor de betekenis van de poëzie vindt hij in Japanse lettertekens waar drie componenten zich verenigen: smaak, geluid en hart. Het gesprek gaat over de nieuwe gedichtenbundel 'Hemelsblauw' van Lauwereyns en de invloed van Japan. Het verschil tussen lange en korte gedichten wordt besproken.

27-01-2011
VRT

Scheuren in het behang: de Vijftigers

In deze aflevering van Scheuren in het behang staan de Vijftigers centraal. Er wordt een portret gemaakt van deze kunststroming en vertegenwoordigers van deze stroming komen aan het woord. 00:00:00 Begingeneriek. 00:01:14 Simon Vinkenoog wandelt in een boekhandel en vertelt over het ontstaan van de Vijftigers en de periode waarin ze opkwamen. 00:01:56 Er komen schilderijen in beeld waarna er een kort gesprek volgt met Bert Schierbeek. 00:02:33 Remco Campert vertelt over de beweging van de Vijftigers. Hij legt uit dat hij minder experimenteel was dan de andere Vijftigers en dat het financiële aspect onbelangrijk was voor hem. 00:04:16 Vinkenoog vertelt over zijn periode in Parijs, de werken van de Cobra-beweging, en het Café de Flore. Daarnaast vertelt Vinkenoog over zijn oeuvre en het tijdschrift 'Blurb' dat hij oprichtte. Beelden van de bundel 'Driehoogballade' met tekeningen van Corneille en beelden van de bundel 'Wondkoorts', met gedichten over angst, vervreemding en haat. Vinkenoog zegt dat zijn haat is veranderd in liefde. Vinkenoog vertelt over zijn bloemlezing 'Atonaal' over de Vijftigers en draagt enkele van zijn gedichten voor. 00:12:28 Vervolg van het gesprek met Schierbeek. Hij vertelt over de manieren waarop je taal kan gebruiken en hoe de werkelijkheid vorm te geven. 00:14:37 Vinkenoog vertelt over zijn bloemlezing 'Atonaal' over de Vijftigers en draagt enkele van zijn gedichten voor. Campert vertelt over het ontstaan en de geschiedenis van Braak en leest voor uit eigen werk. 00:21:50 De Vijftigers spreken af op café. Het laatste woord is voor Lucebert: het was een rebellenclub. 00:22:48 Eindgeneriek.

22-04-1994
VRT

Deze video toevoegen aan



Of maak een nieuwe collectie aan



Toevoegen
0

Canon: Eiland der ziel - Gerrit Achterberg


Frederik De Ridder's picture
Frederik De Ridder

Het Archief voor Onderwijs zet de literaire klassiekers uit de Literaire CANON van de KANTL weer in de kijker. We brengen de literaire werken in beeld met boeiend audiovisueel materiaal over onder andere de auteur, het tijdskader, de thema’s en de actualiteitswaarde van het werk en hopen zo dat onze literaire klassiekers tot je verbeelding en tot die van jouw leerlingen zullen spreken.

Deze collectie is geschikt voor lessen Nederlands 3de graad. Afhankelijk van de verwerkingswijze kan deze collectie gebruikt worden in een les of lessenreeks.

Klassieker: EILAND DER ZIEL -...

Toon meer

Onderwijsniveau

Vakken

Laatst gewijzigd

14-09-2018