Skip to main content

Gevoelswaarde: eufemismen en dysfemismen

Welkom op het Archief voor Onderwijs

Een schat aan audio en video in de klas

Benieuwd naar meer? Neem je lerarenkaart of stamboeknummer bij de hand en registreer nu gratis.

Registeer nu gratis

Reeds een account? Meld je dan hier aan.

Het wachtwoordveld is hoofdlettergevoelig.
SLUIT   X
https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/537901

Gent schrapt woord allochtoon

Het Gentse stadsbestuur vindt het woord allochtoon kwetsend en gaat het schrappen uit het bestuursakkoord. Men zal het er voortaan hebben over bijvoorbeeld Gentse Turken. Verklaring door Resul Tapmaz, Gentse schepen voor Gelijke Kansen. Interviews met migranten.

14-02-2013
VRT

Terzake: Gent schrapt het woord 'allochtoon'

Gent wil het etiket 'allochtoon' schrappen uit hun bestuursakkoord en wil het ook niet meer gebruiken in hun communicatie. Het Minderhedenforum pleit daar al lang voor omdat de term negatief en stigmatiserend ervaren wordt, maar ook de manier van denken moet veranderen. Studiogesprek met filmmaker Adil El Arbi en Naima Charkoui van het Minderhedenforum. Adil El Arbi heeft echter geen probleem met de term. Hij vindt de afschaffing zelfs absurd, want het is niet de term zelf, maar wel met de connotatie dat er een probleem is. Naima Charkoui van het Minderhedenforum brengt in dat de term er wel voor kan zorgen dat mensen zich weggeduwd voelen uit de samenleving waarin ze geboren en opgegroeid zijn. Toch is de term afschaffen is volgens El Arbi geen oplossing, want het is de beeldvorming die moet veranderen. De studiogasten praten over het alternatief: een 'Gentse Turk' of 'Gentse Marokkaan' en eventuele andere mogelijkheden. Voor El Arbi maakt een andere term geen verschil. Het gaat een semantische discussie, terwijl de werkelijkheid blijft wat ze is. Charkoui zegt dat de term afschaffen geen excuus mag zijn om niet aan de echte problemen te werken. El Arbi stelt voor om Belgen in de media te brengen wanneer het om een kwestie over allochtonen gaat en omgekeerd. Charkoui vertelt over de veranderingen in het bewustzijn van de mensen die nodig zijn.

14-02-2013
VRT

Joos: zeg niet meer 'allochtoon'

De krant 'De Morgen' weert vanaf nu het woord 'allochtoon'. Maar wanneer zijn we dat woord precies gaan gebruiken? En wat zouden we beter in de plaats zeggen? Een gesprek met taalkundig antropoloog Jan Blommaert. We sukkelen al lang met het woord 'allochtoon'. Deze woordenstrijd is niet eigen aan het Nederlands. Blommaert vertelt over de geschiedenis van de taal, hoe die de maatschappij weerspiegelt, en omgekeerd.

20-09-2012
VRT

Terzake: weg met 'OCMW'

De stad Gent heeft al het woord 'allochtoon' geschrapt. De stad Mechelen schrapt nu de term 'OCMW', en vervangt dat door 'Sociaal Huis'. Verandert de taal met de maatschappij mee of durven we de problemen niet meer benoemen? Buitenbeelden van het OCMW in Mechelen. Interview met Koen Anciaux, de voorzitter van OCMW Mechelen, over het schrappen van het woord ‘OCMW’. Archiefbeelden over een bijeenkomst voor het bestaansminimum. Interview met Ruud Hendrickx, de taaladviseur van de VRT, over het moment waarop het ‘bestaansminimum’ vervangen werd door het ‘leefloon’. Archiefbeeld over woord ‘neger’. Vervolg van het interview met Ruud Hendrickx, maar dan over het feit dat 'neger' niet meer neutraal is, maar ‘zwarte’ wel. Archiefbeelden. Vervolg van het interview met Koen Anciaux over de voorgangers van het OCMW. Archiefbeelden. Vervolg van het interview met Ruud Hendrickx over dat men vroeger koos voor andere woorden voor psychiatrische instellingen of allochtonen. Archiefbeelden. Vervolg van het interview met Ruud Hendrickx over dat news speek vaak niet werkt; zo'n nieuwe term moet immers een maatschappelijk draagvlak hebben. Studiogesprek met Marc Reynebeau over het veranderen van negatief klinkende woorden, taal en de maatschappij.

15-04-2013
VRT

Terzake: reclame werkplaats

Shots in een beschutte werkplaats in Asse. Ondertussen draait de omstreden reclamespot en wordt die ook aan de mensen daar voorgelegd via een tablet. Reacties van Lambert Raeymakers en Dirk Van Boven. Die laatste vindt het niet beledigend. Lambert Raeymakers heeft er gemengde gevoelens bij. Benoît Ceysens van de Brusselse Federatie van Beschutte Werkplaatsen. Hij vindt een goede spot. Hij geeft zijn reactie op een beschutte bioboerderij, waar ondertussen kerstbomen verkocht worden. Hij stelt Christelle voor, die ook haar mening geeft over de reclame. Volgens de arbeiders van de beschutte werkplaats weten de meeste mensen niet wat hun werk inhoudt. Benoît Ceysens vindt dat ze zulke agressieve campagnes moeten voeren om mee te kunnen draaien in de huidige economie.

04-12-2014
VRT

Peeters & Pichal: andere woorden voor beledigende termen

In 'The King's Speech', de nieuwe film van regisseur Tom Hooper, vertolkt Colin Firth de Britse koning George VI, een stotteraar. Stotteraars worden echter liever 'mensen die stotteren' genoemd, zegt logopedist Gert Reunes. 'Anders plak je hen een label op'. Hoe zit dat met die andere labels? 'Gehandicapten', 'blinden', 'autisten', 'dwergen', enzovoort. Gebruik je ook daarbij best een andere benaming? Quotes van Mieke Stessens (Cavaria), Rosie Roothans (Katholieke Vereniging voor Mensen met een Handicap), Nico De Fauw (Werkgroep Verder). Sven legde hen termen voor als 'zelfmoord', 'homo' of 'gehandicapte'. Horen zij deze termen graag? . Telefonisch interview met Dirk Caluwé van de Taaltelefoon van de Vlaamse overheid. Montage van Patrick Cobbaert en Vincent Byloo in een nieuws-sketch. Patrick leest het nieuws, gebruikt woorden als 'dwerg', 'holebi', 'wc-madam' en wordt terechtgewezen door Vincent.

21-02-2011
VRT

Journaal: feest voor de Paralympiërs

Viering van de vijftigste verjaardag van de Belgische Paralympische Beweging. Beelden van de aankomst van Jacques Rogge, voorzitter van het IOC, en van prinses Astrid in het stadhuis van Brussel. Interview met Jacques Rogge over de Paralympiërs. Hij praat over het gebruik van de term 'andersvalide ' in plaats van 'gehandicapte'. Foto's van Paralympiërs die de technologische evolutie van onder andere de rolstoelen aantonen. Ook Manneke Pis draagt voor de gelegenheid een aangepast pakje.

29-10-2010
VRT

Terzake: De Jeugd van Nu

Op stap met Stijn Van de Voorde van Studio Brussel naar een optreden van De Jeugd van tegenwoordig. Interview met de diverse groepsleden, onder andere Willy Wartaal. Ook de producer, Bas Bron, praat over het succes van de groep. De mening van Stijn Vandevoorde. Van de Voorde en de groepsleden praten over het taalgebruik in België, met bijvoorbeeld 'een aftrekker'. Daarna komt het gesprek op het gebruik van het woord 'neger'. Shot van het meezingende publiek. Mening van een meisje in het publiek. Willy Wartaal heeft absoluut geen probleem met het woord neger. Hij verklaart zelfs 'het negerseizoen voor geopend'. Het publiek scandeert: 'Broek af, tetten bloot, Nederlandse hoeren.'

08-09-2009
VRT

Joos: ja of neen tegen het woord 'neger'?

Jan Blommaert zoomt in op ons taalgebruik dat blijkbaar nogal veranderd is in twintig jaar tijd. In het radionieuws van de zomer van 1992 sprak nieuwslezer Marcel Kerf nog openlijk over 'negers' die in opstand kwamen. Nu is zoiets echter ondenkbaar. Blommaert legt uit dat het woord 'neger' twintig jaar geleden nog een louter beschrijvend woord was en dat de veranderingen omtrent de bijklank van een woord vaak heel snel gaan. Hij heeft het voorbeeld van het begrip 'CEO', dat wij tegenwoordig allemaal gebruiken als afkorting voor de leider van een groot bedrijf. Hij pikt er nog een paar uit, zoals 'vreemdeling' dat dan veranderde in 'immigrant' en nu 'allochtoon' geworden is. Mede door het taalgebruik van het toenmalige Vlaams Blok kreeg het woord 'vreemdeling' een negatieve bijklank. Blommaert vertelt ook nog over de evolutie van woorden in het woordenboek, zoals 'neger' en 'wijf'. Bij beiden staat nu een andere uitleg dan in oudere edities. Blommaert vindt het streven naar zuiver en neutraal taalgebruik nutteloos, want het verandert steeds.

18-06-2012
VRT

Terzake: raken we gewend aan racisme?

Peter Verlinden publiceerde vandaag een tekst over iets dat hem en zijn vrouw die ochtend overkwam. Het doet hem de volgende vraag stellen: raken we gewend aan racisme? Bamutese vertelt wat er die morgen was gebeurd. Hun huis was beklad met het woord 'negers'. Ze is blij dat de kinderen het niet gezien hebben, maar het is niet haar eerste aanraking met racisme. Verlinden vertelt dat hij het niet verwacht had in een klein en gemoedelijk dorp zoals dat waar ze wonen. Hij zegt dat de dader wellicht een volwassene geweest moet zijn. Quote van Filip Dewinter op een partijcongres. Vervolg van het studiogesprek. Verlinden zegt dat racisme getolereerd wordt en dat er geen reactie komt op uitspraken van Dewinter. Bamutese vertelt dat ze niet uit eigen naam in de studio zit, maar voor iedereen die niet voor zichzelf en tegen racisme durft op te komen. Quote van Jozef De Witte. Vervolg van het studiogesprek. Verlinden zegt dat N-VA veel kiezers Vlaams Belang heeft opgeslokt, maar hoe gaat de partij daarmee om? Niet reageren geeft ruimte aan latent racisme. Volgens zijn vrouw is racisme niet relatief, verwijzend naar de uitspraak van Liesbeth Homans. Mensen moeten verdraagzaam leren zijn.

VRT

Peeters & Pichal: onderzoek naar 'vreemden'

'Vreemden'; zo heet het onderzoek van professor Mark Elchardus naar etnische vooroordelen. In dat onderzoek pleit hij ervoor allochtonen voortaan 'vreemden' te noemen. Deel uit een reportage uit 'Phara': Wat denkt de 'vreemde' op de straat van de term 'vreemden'? Zij houden er niet van, zo blijkt. Daarna volgt een gesprek met Dirk Caluwé van de Taaltelefoon.

23-10-2009
VRT

Nieuwe feiten: woordenboek Zweden

Woorden hebben naast een begripsinhoud ook een bepaalde lading. Die kan neutraal zijn, maar ook kwetsend, beledigend, neerbuigend of ronduit racistisch. Daarom komen er in de nieuwe editie van het Svenska Akademiens Ordlista (SAOL), het woordenboek met de officiële woordenlijst van de Zweedse Academie, alternatieve aanbevelingen bij denigrerende termen. In de plaats van 'neger' zal er aangeraden worden om voor 'zwarte' te gaan, voor 'zigeuner' raadt het woordenboek 'roma' aan, en voor het denigrerende 'Lap', een inwoner van Lapland, 'Sami'. Het woordenboek verschijnt volgende maand. Telefonisch interview met Marcel Burger over de aanpassingen in Zweden.

25-03-2015
VRT

De wereld vandaag: 'zigeuner' is een scheldwoord

'Zigeuner' is een scheldwoord. VRT-taaladviseur Ruud Hendrickx gaat op zoek naar de afkomst van het woord. Een gesprek met Dirk Beersmans van het Kruispunt Migratie-Integratie, over het (schrappen van het) woord 'zigeuner'.

15-04-2015
VRT

Hautekiet: connotatie van 'senior'

Bruggelingen die de gezegende leeftijd van zestig jaar bereiken, kregen tot voor kort het magazine 'Info Senior' in de bus. Maar na klachten over die term is dat 'Brugge Wijzer' geworden. Het woord 'senior' dat al een vervanging was van het woord 'bejaarde' dekt immers de lading niet meer. Heel wat zestigplussers zijn immers nog fulltime aan het werk en voelen zich niet aangesproken door de term 'senioren'. Welke term dekt de lading beter? Telefonisch interview met Wivina Demeester. Zij introduceerde de term 'senior' zoveel jaar geleden. Ze vindt hem niet zo slecht en zegt dat er veel afhangt van de perceptie. Telefonisch interview met Koen Roskams van 'Plus Magazine'. Zij gebruiken het liefst de term 'vijftigplusser'. Dan zit er geen connotatie van 'oud' of 'minder actief' aan.

19-03-2014
VRT

Feyten of Fillet: oorsprong van het woord 'Tsjeef'

Telefonisch interview met Frans Debrabandere over de oorsprong van het woord 'Tsjeef'.

09-05-2008
VRT

Campagne over haattaal op het internet

We zien een fragment uit het spotje van de campagne 'Vies wijf'. Deze campagne van het leerkrachten-tijdschrift 'Klasse' stelt de vraag 'Durf jij luidop te zeggen wat je op het internet schrijft?' centraal. In een interview vertelt Annelies Vaneechoutte van Klasse over de haattaal op de sociale media. Ze maakt duidelijk dat de campagne jong en oud bewust wil maken van wat ze online al dan niet kunnen schrijven.

28-05-2013
VRT

Journaal: 'Flikken'

Het is de laatste Flikkendag in Gent naar aanleiding van de allerlaatste aflevering van de TV-reeks. Reactie van Steven De Smet, de hoofdcommissaris van Gent: 'Het is partytime voor iedereen!'. Beelden van de straatanimatie en van verklede mensen. Optreden van Roel Vanderstukken. Interview met Daniël Termont, de burgemeester van Gent. Hij vindt het een zeer geslaagd feest, want heel veel mensen hebben de stad leren ontdekken. Reactie van een van de acteurs, Ludo Hellinx: 'Het waren tien fantastische jaren! Toen we begonnen, noemden ze de flikken 'Gestapo' (Gentse stadspolitie) en nu is ‘flikken’ een erenaam geworden'. Beelden van de politie op straat en buitenbeelden van het politiekantoor. Er is veel publiek. Jeannine Claeys, Tanja Holman en Jose Ettema geven hun mening.

18-04-2009
VRT

Villa Politica: eufemismen voor besparingen

John Crombez: 'We hebben geen cijfers voor al de eufemismen die hier gebruikt zijn voor het woord besparingen '. Enkele voorbeelden volgen in zijn uiteenzetting.

22-09-2014
VRT

Hier spreekt men Nederlands: eufemisme

Het concept 'eufemisme' wordt uitgelegd aan de hand van het voorbeeld 'bibs' of 'bips'. Het is een eufemisme voor 'billen'. Ook de betekenis van 'bil' wordt gegeven.

04-02-1965
VRT

Deze video toevoegen aan



Of maak een nieuwe collectie aan



Toevoegen

Gevoelswaarde: eufemismen en dysfemismen


Frederik De Ridder's picture
Frederik De Ridder
Docent
'Vies wijf!', 'gehandicapte', neger', 'homofiel', 'allochtoon', 'zigeuner'. Hopelijk voelt u zich nu niet beledigd. Deze dysfemismen komen gewoon aan bod in onderstaande collectie. Dat er aan deze termen een negatieve connotatie hangt, is wel duidelijk. Hoe woorden aan een bepaalde gevoelswaarde komen en hoe die evolueert doorheen de tijd, verneem je in deze reeks.

Deze collectie is geschikt voor lessen Nederlands 3de graad. Afhankelijk van de verwerkingswijze kan deze collectie gebruikt worden in een les of lessenreeks.

‘ALLOCHTOON’, EEN VREEMDE TERM
FRAGMENT 1
In 2012 schrapte het Gentse stadsbestuur het woord allochtoon uit zijn bestuursakkoord omdat het de term kwetsend vond. Men opteerde om vanaf dan over bijvoorbeeld Gentse Turken te praten. Resul Tapmaz, de Gentse schepen voor Gelijke Kansen geeft meer uitleg bij de keuze. In enkele straatinterviews vertellen - laat ze ons nieuwe Gentenaren noemen - wat zij van de beslissing vinden.

FRAGMENT 2
In de studio van ‘Terzake’ praten filmmaker Adil El Arbi en Naima Charkoui van het Minderhedenforum over de beslissing van Gent en Amsterdam om de term ‘allochtoon’ te weren. Charkoui pleit al lang voor een andere term omdat ‘allochtoon’ volgens haar stigmatiserend werkt en de bevolking verdeelt. Adil El Arbi vindt de afschaffing absurd. Volgens hem is niet het woord het probleem, maar wel de connotatie die het heeft of de context waarin het wordt gebruikt. Volgens hem moet vooral de beeldvorming veranderen en moeten de echte problemen in de samenleving worden opgelost. Charkoui sluit zich aan bij dat laatste punt.

FRAGMENT 3
Ruth Joos reconstrueert in dit fragment samen met taalkundig antropoloog Jan Blommaert de geschiedenis van het woord ‘allochtoon’. Blommaert schetst hoe we het woord samen met de woorden ‘migrant’ en ‘gastarbeider’ in de jaren ‘90 introduceerden toen er nood was aan een migrantenbeleid. Hij vertelt ook hoe gevoelig de zoektocht naar een neutraal begrip was en meent dat ‘gastarbeider’ misschien wel de meest objectieve term was. Blommaert toont daarna aan dat begrippen nooit neutraal zijn en altijd een politieke positie aangeven. Ten slotte legt hij uit dat hoe eufemistischer we de dingen omschrijven, hoe meer we ze ook ontwijken en hoe vreemder ze zullen aanvoelen.

BENOEMT DE TAAL DE WERKELIJKHEID?
FRAGMENT 4
In 2013 verving de stad Mechelen de term 'OCMW' door 'Sociaal Huis'. In een interview voor 'Terzake' vertelt Koen Anciaux, de voorzitter van OCMW Mechelen, waarom. Daarna beschrijft taaladviseur Ruud Hendrickx de evolutie van enkele andere ‘gevoelige’ termen zoals ‘bestaansminimum’, 'neger' ‘gebrekkigen’ en ‘gekkenhuizen’. Hendrickx heeft zijn twijfels bij het invoeren van nieuwe termen (of ‘newspeak’). Volgens hem volgt de taal de maatschappij en kan je de samenleving geen nieuwe term opleggen. In de studio betwijfelt ook Marc Reynebeau of de term ‘sociaal huis’. Volgens hem verandert het woord niets aan de perceptie die mensen van een OCMW hebben. Hij geeft daarnaast ook zijn mening over de termen ‘allochtoon’, ‘homoseksueel’ en ‘kapitalisme’. Reynebeau meent tenslotte dat taal wel degelijk de realiteit kan veranderen.

FRAGMENT 5
Een reclamespotje voor de Brusselse Beschutte Werkplaatsen zorgde in 2014 voor ophef. In de spot vertelt een CEO op een vrij brutale toon dat zijn collega’s mindervaliden, blinden en slechthorenden, aan het werk moeten zetten en het liefst van al in een beschutte werkplaats, want die leveren kwaliteit tegen de juiste prijs. ‘Terzake’ trok met de reclame naar de beschutte werkplaats van Asse en vroeg de arbeiders hun mening. De meeste arbeiders nemen geen aanstoot aan de campagne. Benoît Ceysens van de Brusselse Federatie van Beschutte Werkplaatsen staat nog altijd achter de spot en meent dat er nog veel werk is als het over gelijke kansen gaat.

WEG MET DE LABELS!
FRAGMENT 6
Toen journaliste Lauweke Vandendriessche de film 'The King's Speech' had bekeken en enkele ‘stotteraars’ vroeg wat ze ervan vonden, gaven die aan liever als mensen die stotteren door het leven te gaan dan als ‘stotteraar’. Aanleiding genoeg voor ‘Peeters & Pichel’ om alternatieven te zoeken voor andere labels. Ze vragen in dit fragment aan Mieke Stessens van Cavaria, Rosie Roothans van de Katholieke Vereniging voor Mensen met een Handicap en Nico De Fauw van de Werkgroep Verder door welke termen we 'zelfmoord', 'homofiel' en 'gehandicapte' beter vervangen. Dirk Caluwé van de Taaltelefoon legt daarna uit dat mensen niet graag een etiket opgekleefd krijgen, maar wel duidelijkheid willen wanneer ze communiceren en dat dat wel eens voor een conflict zorgt. Tot slot leest Patrick Cobbaert een nieuwsbericht vol dysfemismen voor. Gelukkig is er Vincent Byloo om hem bij te sturen.

FRAGMENT 7
Ook Jacques Rogge, de voorzitter van het IOC, heeft het moeilijk met de term ‘gehandicapte’. Tijdens de vijftigste verjaardag van de Belgische Paralympische Beweging spreekt Rogge over 'andersvaliden’, de ‘normale’ bevolking en 'gehandicapte'. Sportanker Catherine Van Eylen gebruikt in haar inleiding een neutralere term: ‘mensen met een handicap’.

DEZE NEGER KLINKT ZO HARD
FRAGMENT 8
Een andere ‘gevoelige’ term is het woord ‘neger’. Al heeft Willy Wartaal van De Jeugd van Tegenwoordig - zelf een neger - daar geen enkel probleem mee. In de songteksten van de groep duiken er trouwens wel meer dysfemismen op. Stijn Van de Voorde van Studio Brussel gaat in deze reportage naar een optreden van De Jeugd van tegenwoordig en interviewt hen over hun succes en hun taalgebruik. En mocht u het nog niet weten: 'het negerseizoen is geopend'.

FRAGMENT 9
Journaliste Ruth Joos schrok toen ze in een nieuwsverslag uit 1992 de nieuwslezer hoorde vertellen over 'negers' die in opstand kwamen. Taalkundig antropoloog Jan Blommaert legt uit dat het woord 'neger' twintig jaar geleden nog een louter beschrijvend woord was en toont met woorden als 'CEO', 'vreemdeling', en ‘wijf’ aan dat de veranderingen in de gevoelswaarde van een woord heel snel kunnen gaan. Streven naar zuiver en neutraal taalgebruik vindt Blommaert dan ook nutteloos, de connotatie verandert toch steeds.

FRAGMENT 10
Of de gevoelswaarde van een woord nu snel verandert of niet, bepaalde termen liggen gevoelig of zijn gewoonweg racistisch. Dat ondervonden ook VRT-journalist Peter Verlinden en zijn vrouw Bamutese. De gevel van hun huis werd in 2014 beklad met het woord ‘negers’. In de studio van ‘Terzake’ betreuren ze de feiten en vooral het uitblijven van enige (politieke) reactie. Vanderlinden meent dat er in Vlaanderen nog veel latent racisme schuilt en verwijst daarbij naar het Vlaams Belang. Ook van de N-VA verwacht hij een sterk signaal.

FRAGMENT 11
In 2009 voerde professor Sociologie Mark Elchardus een onderzoek naar etnische vooroordelen onder de titel ‘Vreemden’. In dat onderzoek pleit hij er ook voor om allochtonen voortaan 'vreemden' te noemen. Dirk Caluwé van de Taaltelefoon vindt dat een goed alternatief vanuit sociologisch oogpunt, maar vreest dat hij niet zal werken als de ‘vreemden’ hem zelf niet zien zitten. Ook voor de neutrale term ‘nieuwe Belgen’ voelt hij wel wat. Caluwé vertelt verder dat elke term impliciet uitdrukt wat je van iemand vindt en dat we ons daarvan moeten bewust zijn. Hij legt ook uit dat onze termen steeds opschuiven naar andere zachtere termen of dat we soms net het tegenovergestelde doen en ons taalgebruik versterken. Zo kenden we de afgelopen jaren een inflatie aan ‘managers’ en werden ook poetsvrouwen en onderhoudsmannen in vacatures opgewaardeerd tot ‘hygiënische’ assistenten.

FRAGMENT 12
In de nieuwe editie van het Svenska Akademiens Ordlista (SAOL), het woordenboek met de officiële woordenlijst van de Zweedse Academie, zullen voortaan alternatieve aanbevelingen staan bij denigrerende termen. Zo lusten de Zweden vanaf nu geen negerballen (negerzoenen) meer, want raadt het woordenboek 'zwarte' aan in plaats van ‘neger’. Ook 'zigeuner' en 'Lap', een inwoner van Lapland,raadt het woordenboek af. Marcel Burger praat in dit fragment over de aanpassingen.

DE FLIKKEN SCHAFFEN ZIGEUNER AF, TJSEVENSTREKEN?
FRAGMENT 13 2015
Ook onze politiediensten vermijden sinds 2015 de beledigende term 'zigeuner'. VRT-taaladviseur Ruud Hendrickx reconstrueert in dit item de herkomst van het woord en legt uit waarom we ook van zigeunersaus en een zigeunerstick spreken. Achteraf vertelt Dirk Beersmans van het Kruispunt Migratie-Integratie waarom ze het woord 'zigeuner' schrappen.

FRAGMENT 14
Tot 2014 kregen de Bruggelingen die de gezegende leeftijd van zestig jaar bereikt hadden, het magazine 'Info Senior' in de bus. Maar na klachten over die term, werd het magazine herdoopt tot 'Brugge Wijzer'. Het woord 'senior' dat al een vervanging was van het woord 'bejaarde', dekte volgens sommige lezers de lading niet meer. Heel wat zestigplussers zijn immers nog heel actief. ‘Hautekiet’ belde met Wivina Demeester, die de term 'senior' in Vlaanderen introduceerde en met Koen Roskams van 'Plus Magazine', die de term 'vijftigplusser' verkiest.

FRAGMENT 15
‘Wivina Demeester? Dat is een van de ‘tsjeven!” ‘Tsjeef’ of ‘tsjevenstreken’, echt vleiend klinkt de term niet. Filoloog legt in dit interview uit van waar dit scheldwoord voor de christendemocraten komt en geeft onmiddellijk ook een West-Vlaamse alternatief mee.

FRAGMENT 16
In 2013 lanceerde het tijdschrift ‘Klasse’ de campagne 'Vies wijf'. Met de campagne wou het tijdschrift jong en oud bewust maken van hun woordkeuze op internetfora. In een interview vertelt Annelies Vaneechoutte van ‘Klasse’ over haattaal op de sociale media. De redactie bouwde het filmpje op rond enkele veelvoorkomende dysfemismen / scheldwoorden.

FRAGMENT 17
Dysfemismen of scheldwoorden kunnen bij uitzondering een positieve connotatie krijgen. Zo was de term ‘Flikken’ jarenlang een scheldwoord voor de Gentse politie. Maar daar bracht de Eén-reeks ‘Flikken’ verandering in. Toen in 2009 de laatste Flikkendag plaatsvond in Gent meende ook acteur, Ludo Hellinx dat ‘flikken’ een erenaam was geworden.

FRAGMENT 18
Sp.a-voorzitter John Crombez kon zijn ergernis over de Septemberverklaring van de Vlaamse regering in 2014 niet onder stoelen of banken steken. In dit fragment vertelt hij aan Linda De Win dat de regering vooral creatief blijkt in het bedenken van eufemismen voor het woord ‘besparingen’.

ZACHTERE TERMEN
FRAGMENT 19
Eufemismen worden na verloop van tijd vervangen door andere ‘zachtere’ termen. In 1965 was het woord 'bibs' of 'bips' een eufemisme voor 'billen'. Of er vandaag al iets zachters bestaat, laten we even in het midden ...