Skip to main content

Licht en kleur

Welkom op het Archief voor Onderwijs

Een schat aan audio en video in de klas

Benieuwd naar meer? Neem je lerarenkaart of stamboeknummer bij de hand en registreer nu gratis.

Registeer nu gratis

Reeds een account? Meld je dan hier aan.

Het wachtwoordveld is hoofdlettergevoelig.
SLUIT   X
https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/1779351

Elektron: van kaarslicht tot de tl-lamp

Dit is de vijftiende aflevering van Elektron, een jeugdprogramma met videoclips en wetenschappelijke proeven gepresenteerd door Bart Peeters. Bart Peeters vertelt over de evolutie van het licht: van kaarslicht tot de gloeilamp uitgevonden door Thomas Edison. Tot slot werd ook de tl-lamp of buislamp uitgevonden. Deze lichtbronnen verspreiden alle drie wit licht. Wit licht kan gebroken worden met een prisma. Hierna legt Bart uit hoe dit komt. Hij vertelt hoe atomen dankzij hun elektronen licht kunnen genereren. Door een botsing tussen elektronen springen die naar een ander energieniveau. De grootte van de sprong terug naar het oorspronkelijke niveau bepaalt de kleur van het licht dat vrijkomt. Vervolgens beeldt hij de situatie uit verkleed als elektron. Bart legt de werking van de gloeilamp uit. Een gloeilamp verspreidt alle kleuren van de regenboog, met wit licht als resultaat. Proefje waarbij luchtmoleculen beschoten worden met een stroom elektronen. Bij een volgend proefje wordt de lucht in een reeks buisjes beschoten met elektrische stroom. De verschillende buisjes zijn telkens meer vacuüm getrokken. Uitleg over en beelden van de natriumlamp en de heliumlamp. Bart legt de werking van de tl-lamp uit. Daarbij komt een tweede stap aan te pas: ultravioletlicht reageert met een poeder om wit licht te verkrijgen. Proefje met een lichtgevende strip.

27-05-1983
VRT

De schuur van Scheire: 11/02/2015

Wetenschapsmagazine. Lieven Scheire komt elke woensdag samen met zijn vrienden Henk Rijckaert, Bart Van Peer en Kurt Beheydt. Ze leggen uit hoe we dagelijks technologie en wetenschap gebruiken zonder het te beseffen. Dit is de eerste aflevering van het eerste seizoen. Gast: Adil El Arbi. 00:00:00 Generiek. 00:00:30 Lieven Scheire stelt gasten voor: Henk Rijckaert, Bart Van Peer & Kurt Beheydt en intro over gast Adil El Arbi (winnaar van de Slimste Mens Ter Wereld 2014). 00:02:25 Henk en Adil doen eigengemaakte gloeilamp branden. Henk geeft uitleg. 00:03:10 Adil vertelt over zijn 'nerd'-zijn op school. Hij vertelt over zijn encyclopedische kennis. Fragment 'C'est pas sorcier'. 00:06:15 Lieven en Henk hebben het over 'wit licht', kleuren die dieren en mensen waarnemen, en het licht van gloeilampen. 00:09:20 Lieven en Henk knutselen kookfornuis van gloeilampen. Die geven immers meer warmte dan licht. Ze meten de temperatuur. Adil praat over 'McGyver-shit'. 00:12:40 Henk en Lieven praten over Heinrich Göbel, uitvinder van de gloeilamp. Lieven en Henk koken braadworst en ajuin op lampfornuis. 00:16:45 Adil vertelt over zijn lievelingsgames. Adil speelt 'Galaga' met groenten, eindigt met 3980 punten. Lieven zet een actiefiguur van Adil op schap. 00:20:40 Vraag aan de kijker. Lieven unlockt smartphone met groenten. 00:21:20 Het ruikt hier naar zeepsop: hoe zeepsop maken? 00:21:50 Lieven stelt vraag aan Adil over James Garfield, de twintigste president van Amerika. Lieven vertelt over Garfield en Graham Bell. 00:23:20 Kurt toont eerste metaaldetector van Bell en geeft uitleg. Adil zoekt kogel in Teddybeer en vindt kogel. 00:26:00 Filmpje van Bart en Kurt die slagboom zonder code willen openen. Bart en Kurt geven uitleg via maquette. 00:28:20 Bart en Kurt proberen de slagboom van de VRT te openen met enkele metalen producten. Hun onderzoek is geslaagd. 00:31:00 Model ISS. Adil vertelt over zijn interesse voor ruimtevaart. Nadia Thirs en Carla Jacobs van Space Pole vertellen over hun werk voor het ISS (International Space Station) in Brussel. 00:33:00 Binnenbeelden van de controleruimte. Nadia en Carla geven uitleg over het ISS en over de astronauten. 00:36:20 Bart kaapt Studio Brussel met zendertje. De muziek van Adil's smartphone wordt aangesloten op het zendertje, en overstemt de uitzending van Studio Brussel. Bart geeft uitleg en vertelt over illegale praktijken. 00:39:35 De mannen rijden met omgebouwde auto in file. Ze hacken Studio Brussel, Radio 1 en Klara. Chauffeurs in nabije auto’s reageren. 00:45:55 Afscheid door Lieven Scheire, hij bedankt Adil, Henk, Bart en Kurt.

11-02-2015
VRT

Hoe?Zo!: 17/04/2005

00:00:00 Populair wetenschappelijk programma vanuit Technopolis. Presentatie door Bart Peeters. Gasten: Rani De Coninck en Rob Vanoudenhoven. Deskundigen: Ann Van der Auweraert, biologe en wetenschapscommunicator van de Universiteit Antwerpen, Jan Danckaert, fysicus van de Vrije Universiteit Brussel, Marleen Finoulst, arts en wetenschapsjournaliste. 00:02:34 Rob, Bart en Rani doen moeilijke coördinatiebewegingen. Het lukt niet. Vraag 1: waarom lukt deze dubbele tegengestelde beweging niet? Uitleg door Ann Van der Auweraert. 00:07:11 Warmtecamera: Bart smeert met ijsblokjes op Rani en Rob: dit zie je op warmtecamera. Uitleg door Jan Danckaert. Vraag 2: welke stralen kan je met een warmtecamera in beeld brengen? Uitleg door professor Danckaert. Voorbeelden van het gebruik van een warmtecamera. 00:12:10 Filmpje met huisvrouw Sylvia Muyshondt uit Asse. Vraag: hoe komt het dat je winderigheid krijgt na het eten van bonen? Rani, Bart en Rob eten witte bonen. Uitleg door Marleen Finoulst. 00:17:54 Nalim herhaalt de vraag van vorige week: 'hoe kunnen superhelden bulldozers en dergelijke opzijschuiven, is dat trucage?' Filmpje: Wim De Vilder redt als superman Maaike Cafmeyer, als Wendy, die geklemd zit. Wim kan de rups niet wegduwen. Bart Kinat, convoi, legt uit dat je een luchtkussen onder de rups moet leggen. Zo kan Wim 'Wendy' wel redden. Vraag 4: hoe komt het dat je zo'n zware voorwerpen kunt verplaatsen als er een luchtkussen onder zit? Uitleg door professor Danckaert. 00:25:30 Masker van Kuifje: de holle kant lijkt weer de bolle kant te zijn. Vraag 5: welk onderdeel van het fysiologisch systeem bepaalt het meest wat we zien? Uitleg door Marleen Finoulst. Bart doet een optische illusie: diepte-interview met Rob op een stoel die gekrompen lijkt te zijn. Uitleg door Marleen Finoulst. 00:30:42 Het lijkt net of Rani een tafel met glazen champagne heeft omgegooid. Filmpje: op Batibouw, een stand zakt in elkaar als een bezoeker water neemt. Reactie van de bezoekers. Volgende stap: de stand en de glazen met exclusieve champagne denderen de grond op. Reactie van de bezoekers. Vraag 5: waarom reageren mensen onmiddellijk zo verdedigend als hen zo iets overkomt? Uitleg door Ann Van der Auweraert. 00:36:56 Proef: Rob vraagt zich af hoeveel gewicht een ballon aan kan. Rani staat op een ballon, deze ontploft. Vraag 6: waarom ontploft de ballon? Uitleg door Rob. Rob en Rani staan op twee ballonnen met een plank erop: dit zorgt voor een drukverdeling. Proef buiten: auto met Rob en Rani wordt op ballonnen gezet. Rob wint. 00:45:49 De stoel van miserie: Rani krijgt de opdracht van een postbode om te achterhalen hoe te reageren op agressieve honden.

17-04-2005
VRT

Gent als lichtstad: Lichtfestival 2015

Gent Lichtfestival 2015. De stad Gent organiseert voor de derde keer haar Lichtfestival. Reporter Vincent Verelst bezoekt het culturele event en leert dat de hele stad meedoet. Vincent bezoekt het Design museum Gent dat bijdraagt met de tijdelijke tentoonstelling 'Lightopia'. Directeur van het museum, Katrien Laporte, maakt Vincent wegwijs door de collectie: ze omvat enkele iconische modellen, maar heeft ook aandacht voor de problematiek rond licht, ecologie en de toekomst. Als de avond valt, ontmoet Vincent verschillende kunstenaars die aan het lichtfestival meewerkten. De Gentse universiteit bewijst dat licht meer is dan verlichting, filmmaker Michel Blanckaert exposeert zijn film door en voor Gent en kunstenaar Bram Lemaire verbaast met zijn installatie 'Rain Rain Rain'.

31-01-2015
VRT

Journaal: stad is warmer dan platteland

De stad is warmer dan het platteland. Maar hoe komt dat nu eigenlijk? Stijn Van de Putte, wetenschappelijk medewerker aan de Ugent, meet infraroodstraling, ook wel warmtestraling genoemd, met een warmtecamera. Een gevel die net bestraald is door de zon, kleurt rood op het scherm. Bouwmaterialen slaan overdag de warmte op en geven die ’s nachts weer af. Daar ligt de voornaamste reden waarom de stad zoveel warmer blijft. Marie-Leen Verdonck, doctoraatsstudente aan de faculteit bio-ingenieurswetenschappen, doet onderzoek naar warmte in de steden. Ze legt uit dat warmte in smalle straatjes met hoge huizen moeilijk weg kan. De warmte die wordt afgegeven, wordt namelijk direct weer opgevangen door het gebouw dat er direct tegenover staat. Op het platteland toont Stijn Van de Putte het verschil met de hittecamera. De stralingstemperatuur van de omgeving ligt hier veel lager dan in de stad: respectievelijk circa 35 graden tegenover 40 à 45 graden. Vegetatie houdt immers water vast. Meer groen in de stad kan daarom helpen, bijvoorbeeld door middel van groendaken en regenputten. Dat het in de stad warmer zou zijn door aircomotoren is een fabeltje.

27-07-2018
VRT

De kip of het ei: 03/04/1998

00:00:00 Begingeneriek. 00:00:31 Inleiding Frank Deboosere met kijker Dirk Stevens en Roger Raveel. 00:01:10 Fragment over de moderne cartografie: hoe je de ronde aarde op een platte kaart krijgt. Geograaf Herman Prils geeft uitleg. 00:11:25 Fragment de weg van een geneesmiddel: van in de proefbuis tot in de winkel. Donald Wellens van Janssen Pharmaceutica en scheikundige Guy van Lommen geven uitleg in het labo. 00:17:25 Een gezonde vrijwilliger neemt als eerste het medicijn in. Dokter Simone Lens geeft uiteg. 00:20:45 Kijker Dirk Stevens uit Asse vraagt zich af waarom de drie kleuren in een tv-toestel rood, blauw en groen zijn terwijl een schilder andere primaire kleuren gebruikt: geel, blauw en rood. Roger Raveel geeft uitleg in zijn atelier en toont hoe hij de drie basiskleuren vermengt tot andere kleuren. Raveel werkt aan een schilderij. 00:23:50 Willy de Boeck, een VRT instructeur, geeft uitleg over de kleuren op een tv-scherm. 00:27:35 Afscheid Frank en eindgeneriek.

04-03-1998
VRT

Theorie van het licht

Theorie van het licht. Elementen van de geometrische optica: soorten lichtbronnen, gezichtsbedrog, nawerking op het netvlies.

29-10-1987
VRT

Fluorescentie en fosforescentie

Dirk Vervoort uit O.L.V.-Waver wil meer weten over fluorescerend licht. Scheikundige Wim Bijnens van het Universitair Centrum Limburg geeft uitleg over lichtgevend materiaal. Demonstratie van het opladen van materialen met licht, of elektriciteit of chemische reacties. Ook vuurvliegjes geven licht af door een chemische reactie. Toelichting bij fosforescentie. Effecten met licht met fosforiserend materiaal.

13-12-1998
VRT

Journaal: rode straatverlichting

In Aalter zijn de straatlampen vervangen door rode lichten, speciaal voor nachtdieren. Waarnemend burgemeester van Aalter Patrick Hoste (CD&V) vertelt over de voordelen van zo’n rodelichtenkwartier. Stijn Vanderheiden van Natuurpunt Aalter is enthousiast.

29-10-2018
VRT

VTM Nieuws: mysterieus licht door rood en blauw ledlicht

In Antwerpen gebruiken veel tuinbouwers en siertelers sinds kort rode én blauwe ledlichten. Ze worden gebruikt in serres omdat het de groei van de planten bevordert. Volgens tegenstanders brengt het licht het ritme van mens en dier in de war. Planten capteren de energie van het licht waardoor de fotosynthese start. Fotosynthese is het groeiproces waarbij de plant CO2 en water omzet in suikers. Om dat proces in de plant te starten, heeft de plant energie nodig. Die energie haalt hij uit het licht. Blauw licht is voor een plant het meest efficiënte. Met groen en geel licht kan hij eigenlijk weinig doen. Dat is ook de reden waarom de bladeren van een plant groen zien: het groene licht wordt terug uitgestuurd. Rood licht kunnen de telers ook goed gebruiken. Johan Van Huylenbroeck toont het verschil in groei bij beide kleuren. Het nadeel? Het blauwe licht werkt ook in op melatonine, ons slaaphormoon.

10-10-2017
Medialaan

Kokteel: het weer voorspellen met Frank Deboosere

Hoe voorspel je het weer? Ilse Van Hoecke en Lynn kloppen aan bij weerman Frank Deboosere. Ze brengen een bezoekje aan het weerstation in Ukkel. Ze bestuderen er de open temperatuurhut. Lynn maakt samen met Frank een aantal weerkaarten op de computer in de VRT-studio's. Nadien bezoeken ze de weerstudio.

28-07-2002
VRT

Deze video toevoegen aan



Of maak een nieuwe collectie aan



Toevoegen
0

Licht en kleur


Arteveldehogeschool's picture
Arteveldehogeschool

Wat is 'licht' en hoe verhoudt het zich tot kleur? We doen samen enkele kleurexperimenten. 

Collectie aangemaakt voor het leergebied 'wetenschappen en techniek' voor de tweede en derde graad lager onderwijs.

Eindterm WT 1.14: De leerlingen kunnen van courante materialen uit hun omgeving enkele eigenschappen aantonen;
Eindterm WT 1.2: De leerlingen kunnen, onder begeleiding, minstens één natuurlijk verschijnsel dat ze waarnemen via een eenvoudig onderzoek toetsen aan een hypothese.
Eindterm...

Toon meer

Onderwijsniveau

Vakken

Laatst gewijzigd

21-01-2020