Skip to main content

De kracht van woorden

Welkom op het Archief voor Onderwijs

Een schat aan audio en video in de klas

Benieuwd naar meer? Neem je lerarenkaart of stamboeknummer bij de hand en registreer nu gratis.

Registeer nu gratis

Reeds een account? Meld je dan hier aan.

Het wachtwoordveld is hoofdlettergevoelig.
SLUIT   X
https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/1729501

Joos: zeg niet meer 'allochtoon'

De krant 'De Morgen' weert vanaf nu het woord 'allochtoon'. Maar wanneer zijn we dat woord precies gaan gebruiken? En wat zouden we beter in de plaats zeggen? Een gesprek met taalkundig antropoloog Jan Blommaert. We sukkelen al lang met het woord 'allochtoon'. Deze woordenstrijd is niet eigen aan het Nederlands. Blommaert vertelt over de geschiedenis van de taal, hoe die de maatschappij weerspiegelt en omgekeerd.

20-09-2012
VRT

Journaal: Gent schrapt woord allochtoon

Het Gentse stadsbestuur vindt het woord allochtoon kwetsend en gaat het schrappen uit het bestuursakkoord. Men zal het er voortaan hebben over bijvoorbeeld Gentse Turken. Verklaring door Resul Tapmaz, Gentse schepen voor Gelijke Kansen. Interviews met migranten.

14-02-2013
VRT

Terzake: de transmigrant

De transmigranten waren een ‘hot topic’ in de zomer van 2018. Politici schoven de verantwoordelijkheden door naar elkaar. Er volgt een overzicht in 'Terzake' van reacties van politici, zowel in de media als in het parlement. 00:02:28 Uiteindelijk werden de transmigranten uit het Noordstation in Brussel weggehaald, maar daarmee is het probleem niet opgelost. Het Maximiliaanpark bleef de hele zomer lang een trekpleister. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) kaatst de bal terug naar de burgemeester van Brussel, Philippe Close. Die wil de uitwijzingsbevelen laten zien, die volgens hem geen enkel effect hebben. Ook de politie van Kruibeke ondervindt de inefficiëntie van het systeem. 00:04:19 Straalverbinding met Theo Francken. Hij zegt dat de zaak onder controle is. België heeft geen opvangkampen zoals het Franse Calais er een was. Met politieacties wil hij het ontstaan van zo'n kamp vermijden. Hier wordt volgens hem al drie jaar aan gewerkt. Alleen komen er steeds vaker mensen uit Eritrea die niet kunnen gerepatrieerd worden, omdat het land een dictatuur is. 00:06:01 Volgens Francken ontbreekt het burgemeester van Philippe Close aan politieke wil. Het is een politiek spel omdat de gemeenteraadsverkiezingen eraan komen. Francken wil de mensen terugsturen naar de ‘hotspots’ aan de buitengrenzen, naar de landen van eerste aankomst, volgens het akkoord van Dublin. 00:08:30 Theo Francken stelt zijn oplossingen voor: meer akkoorden met landen van herkomst, het akkoord van Dublin strikter toepassen en illegale immigratie stoppen. 00:09:16 Theo Francken vertelt over de houding van Italië, naar aanleiding van een boot met vluchtelingen die niet mag aanmeren in Corsica. 00:10:43 Francken heeft het over de focus van zijn eigen beleid versus de houding van de VRT. De aantallen die uitgewezen zijn komen aan bod, maar ook de 700.000 migranten op weg naar Noord- en West-Europa worden besproken. Theo Francken wil vooral de buitengrenzen sluiten.

23-08-2018
VRT

Terzake: dreamers in Amerika

In de Verenigde Staten van Amerika nemen de spanningen rond de jonge migranten die onder Barrack Obama amnestie kregen toe. De Amerikaanse president Donald Trump wil de jonge migranten of 'dreamers' geen verblijfsvergunning geven zonder een nieuwe muur aan de Mexicaanse grens. 'Terzake' vertelt het verhaal van Jesus Mendez-Carbajal. Hij getuigde voor afgevaardigden van het Amerikaanse Congres over het dagdagelijkse leven van de 'dreamers'. Jesus denkt niet dat een muur mensen op zoek naar een beter leven tegen zal houden. Hij voelt zich verward, omdat hij zowel thuishoort in Mexico als in de VS. Jesus getuigt over het leven in Mexico, dat een stuk harder is dan in de VS. Zijn familie woont nog steeds in Mexico. Jesus gelooft dat er iets zal veranderen. Björn Soenens, correspondent in Amerika, geeft zijn kijk op de situatie van de jonge migranten.

15-01-2018
VRT

Journaal: Trump bekritiseert Europa

Trump keurt het vluchtelingenbeleid af van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. De Brexit vindt Trump echter geweldig en hij voorspelt dat nog meer landen de Europese Unie zullen verlaten. Beelden van Trump aan tafel met een journalist van de Duitse krant Bild en Michael Gove, Britse minister van Justitie. Volgens Trump is Merkel door haar vluchtelingenbeleid dé boosdoener van de crisis. Merkel reageert onderkoeld en diplomatisch. Zij blijft overtuigd dat de 27 lidstaten moeten samenwerken. Ook Margaritis Schinas, woordvoerder van de Europese Commissie, reageert laconiek en afwijkend. Ook op het automerk BMW heeft Trump commentaar. Hij dreigt forse invoertaksen op te leggen, als het bedrijf doorgaat met haar plannen om een fabriek in Mexico te bouwen. Duits Europees parlementslid Elmar Brok denkt niet dat dit zomaar kan, anders ontstaat een handelsoorlog.

16-01-2017
VRT

De afspraak: Hoe omgaan met de vluchtelingenproblematiek?

Dagelijks actua-programma waarin Bart Schols op zijn eigen manier naar het nieuws van de dag en de actualiteit kijkt. Rutger Bregman, Nederlands historicus en journalist, stelt dat alle grenzen opengesteld moeten worden. Hij stoort zich aan de sfeer in Nederland en heeft een heel eigen idee over hoe we de vluchtelingenproblematiek moeten aanpakken. Er is een immens contrast ontstaan tussen Nederland en Duitsland. Nederlanders zijn erg pessimistisch geworden in dit soort vraagstukken. De situatie in Nederland is erg vergelijkbaar met de situatie in België. Het debat wordt in extremen gevoerd: ofwel is er onvoorwaardelijke solidariteit ofwel moeten alle vluchtelingen teruggestuurd worden. Bregman zegt dat de grenzen opengesteld zouden moeten worden. Tot de negentiende eeuw waren er eigenlijk geen grenzen. Vandaag leven we in een geglobaliseerde wereld en vliegt alles de wereld rond, behalve mensen. Onderzoek heeft aangetoond dat iedereen er wel zou bij varen. Er bestaat hierover een consensus onder de migratiewetenschappers. In plaats van een verzorgingsstaat zijn vluchtelingen meer gebaat bij een contributiestaat. Volgens hem zou dit geen tweederangsburgerschap creëren, omdat dit al bestaat. Onvoorwaardelijke solidariteit is onhoudbaar. Integratie is een proces dat ongeveer twee à drie generaties duurt. Er zijn ook verschillende soorten migranten. Fragment van uitspraak van Angela Merkel: 'Wir schaffen das'. Bregman vindt deze uitspraak ontzettend krachtig. Dit is lange termijn denken in plaats van het naar de mond praten van je kiezers. Bregman begrijpt niet waarom België niet meer dan 250 vluchtelingen per dag aankan. Het kost veel meer geld om die mensen op straat te laten wachten.

02-09-2015
VRT

Man over woord: 11/12/2012

'Man over woord' is een zesdelige reeks waarin Pieter Embrechts op zoek gaat naar de schoonheid en de geheimen van onze taal. Vijfde aflevering van het tweede seizoen. 00:00:00 Inleiding door Pieter Embrechts. 00:00:50 Pieter buigt zich over de vraag wie onze taal bedacht heeft. Taal is het resultaat van een eeuwenlange evolutie. 00:01:25 Pieter toont dat aan via een experiment van professor Simon Kirby met negen proefpersonen. 00:05:00 Pieter praat met Tessa Verhoef van de universiteit van Amsterdam over het experiment van Simon Kirby. Ze vertelt over taal die evolutie doormaakt doordat er selectie plaatsvindt op gemakkelijke structuren. Ze heeft het over onlogische woorden en moeilijke structuren die op termijn verdwijnen, over evolutie die onbewust gebeurt en over zelf taal uitvinden. 00:06:55 Beelden van verkeersbord aan zee. Pieter vertelt over 'Spokanië', een imaginaire eilandengroep in de Atlantische oceaan, en over het 'Spokaans'. Archiefbeelden en nationale hymne. 00:08:35 Pieter praat met Roland Tweehuysen over de uitvinding van het 'Spokaans'. Roland vertelt over het land 'Spokanië' dat hij bedacht toen de taal vorm kreeg en over de taal die hij zelf niet kan spreken. 10:40 Roland leert Pieter een paar zinnen en geeft uitleg over de spelling. Beelden van oefenende Pieter. Pieter en Roland houden een 'Spokaans' gesprek. 00:12:50 Zwemsters vormen letter 'Q': Over de geschiedenis van de letter 'Q'. 00:14:30 'De Dikke Van Dale': Herman Brusselmans en Pieter hebben het over andere woordenboeken. 00:17:00 Ivan De Vadder kondigt volgende reportage aan. 00:17:30 Interview met Christ'l De Landtsheer, politieke communicatie Universiteit Antwerpen. Het gaat over politici die stijl belangrijker vinden dan inhoud. Ze vertelt over 'soundbites' en legt uit dat elke politieke partij een eigen beeldtaal heeft. Diverse archiefbeelden van politici Filip De Winter en Bart De Wever. De Landtsheer vertelt over oorlogsretoriek. 00:19:40 Archiefbeelden van centrum-politici. Christ'l De Landtsheer vertelt over centrumpartijen die weinig metaforen gebruiken. Zij hechten meer belang aan inhoud dan aan vorm. 00:20:40 Archiefbeelden van politici van Groen. De Landtsheer legt uit dat Groen meer naar het centrum van politiek landschap is verschoven, waardoor hun taal is aangepast. Christ'l De Landtsheer vertelt over zich feitelijk uitdrukken, zonder metaforen, wat een teken is dat politieke crisis minimaal is. Archiefbeelden van Mark Eyskens. 00:21:50 Beelden van Danny Mommens & Els Pynoo van Vive la Fête over het ontstaan van het woord 'augurk'. 00:23:50 Kathleen Cools vertelt over wat het woord 'Fresia' bij haar oproept.

11-12-2012
VRT

Journaal: nieuwe start Agalev

Agalev of Anders Gaan Arbeiden, Leven En Vrijen verandert van naam. Voorzitter Dirk Holemans werd geïnterviewd over de reden van verandering. Politicoloog Frank Theunisse vond dit geen aangewezen strategie, maar eerder paniekvoetbal. Een reden voor de vernieuwing was de peiling van oktober 2003, die geen goed resultaat gaf voor Agalev. De enige andere partij die op dat moment nog niet van naam was veranderd, was het Vlaams Blok. Ook dat was een politieke strategie.

23-10-2003
VRT

Van Gils & gasten: een hippe 'tsjeef'

‘Van Gils & gasten’ is een talkshow waarin gastheer Lieven Van Gils het met zijn gasten heeft over alles wat er in Vlaanderen en de wereld leeft. 
Kan je een CD&V-er hip maken? CD&V-jongerenvoorzitter Sammy Mahdi pakt uit met ‘tjseef’-truien en T-shirts. De meeste partijleden zijn enthousiast, maar wat denkt de buitenwereld? Reclamemaker Erik Meylemans geeft zijn mening en heeft het over het scheldwoord als wapen. Zowel de positieve als negatieve connotaties van het woord ‘tjseef’ worden besproken. Daarna heeft Sammy Mahdi het over een ‘marcelleke’ voor zijn voorzitter Wouter Beke.

17-05-2017
VRT

De Afspraak: Thierry Baudet reageert op de introductie door Bart Schols

Bart Schols kondigt in 'De Afspraak' de Nederlandse politicus Thierry Baudet aan. Baudet voelt zich niet neutraal aangekondigd en spreekt Bart Schols hierover aan. Hij kaart ook framing bij de media aan.

26-06-2017
VRT

Journaal: Donald Trump over Brussel

De Amerikaanse republikeinse presidentskandidaat Donald Trump heeft Brussel een “hell hole” genoemd. Hij zei dat op de zender Fox Business Network, toen hem gevraagd werd of zijn voorstel voor een inreisverbod voor moslims wel realistisch was. Amerikaanse toeristen geven hun mening over Brussel. Zij zijn het niet eens met Trump.

27-01-2016
VRT

Van Gils & gasten: Turteltaks

‘Van Gils & gasten’ is een talkshow waarin gastheer Lieven Van Gils het met zijn gasten heeft over alles wat er in Vlaanderen en de wereld leeft. Liberalen pleiten meestal voor minder belastingen. Hoe erg is het dan voor de liberale minister Annemie Turtelboom (Open Vld) dat er nu een belasting - de zogeheten Turteltaks - naar haar wordt genoemd? En hoe erg vindt u het om honderd euro Turteltax te betalen? Minister van Financiën Annemie Turtelboom is de studiogast. Ze komt praten over de taks op elektriciteit. Lieven Scheire deelt zijn mening over groene energie.

21-10-2015
VRT

Joos: ja of neen tegen het woord 'neger'?

Jan Blommaert zoomt in op ons taalgebruik dat blijkbaar nogal veranderd is in twintig jaar tijd. In het radionieuws van de zomer van 1992 sprak nieuwslezer Marcel Kerf nog openlijk over 'negers' die in opstand kwamen. Nu is zoiets echter ondenkbaar. Blommaert legt uit dat het woord 'neger' twintig jaar geleden nog een louter beschrijvend woord was en dat de veranderingen omtrent de bijklank van een woord vaak heel snel gaan. Hij heeft het voorbeeld van het begrip 'CEO', dat wij tegenwoordig allemaal gebruiken als afkorting voor de leider van een groot bedrijf. Hij pikt er nog een paar uit, zoals 'vreemdeling' dat dan veranderde in 'immigrant' en nu 'allochtoon' geworden is. Mede door het taalgebruik van het toenmalige Vlaams Blok kreeg het woord 'vreemdeling' een negatieve bijklank. Blommaert vertelt ook nog over de evolutie van woorden in het woordenboek, zoals 'neger' en 'wijf'. Bij beiden staat nu een andere uitleg dan in oudere edities. Blommaert vindt het streven naar zuiver en neutraal taalgebruik nutteloos, want het verandert steeds.

18-06-2012
VRT

Journaal: herstructurering bij Carrefour

Het ging al een tijdje in de lucht, maar blijkt nu veel erger dan gevreesd. De Franse warenhuisketen Carrefour schrapt in ons land bijna 1700 banen en sluit 21 winkels. De vakbonden reageren vol ongeloof. Volgens de directie gaat het om een pijnlijke, maar noodzakelijke afslanking, want Carrefour in België is niet meer levensvatbaar. Verklaring door Myriam Delmée van de socialistische vakbond. Verklaring door Gérard Lavinay, de directeur van Carrefour Belgium.

23-02-2010
VRT

Terzake: weg met 'OCMW'

De stad Gent heeft al het woord 'allochtoon' geschrapt. De stad Mechelen schrapt nu de term 'OCMW', en vervangt dat door 'Sociaal Huis'. Verandert de taal met de maatschappij mee of durven we de problemen niet meer benoemen? Buitenbeelden van het OCMW in Mechelen. Interview met Koen Anciaux, de voorzitter van OCMW Mechelen, over het schrappen van het woord ‘OCMW’. Archiefbeelden over een bijeenkomst voor het bestaansminimum. Interview met Ruud Hendrickx, de taaladviseur van de VRT, over het moment waarop het ‘bestaansminimum’ vervangen werd door het ‘leefloon’. Archiefbeeld over woord ‘neger’. Vervolg van het interview met Ruud Hendrickx, maar dan over het feit dat 'neger' niet meer neutraal is, maar ‘zwarte’ wel. Archiefbeelden. Vervolg van het interview met Koen Anciaux over de voorgangers van het OCMW. Archiefbeelden. Vervolg van het interview met Ruud Hendrickx over dat men vroeger koos voor andere woorden voor psychiatrische instellingen of allochtonen. Archiefbeelden. Vervolg van het interview met Ruud Hendrickx over dat news speek vaak niet werkt; zo'n nieuwe term moet immers een maatschappelijk draagvlak hebben. Studiogesprek met Marc Reynebeau over het veranderen van negatief klinkende woorden, taal en de maatschappij.

15-04-2013
VRT

Spits met David: genderneutrale vacatures

Op Internationale Vrouwendag lanceert minister van Werk Kris Peeters een voorstel om de loonkloof tussen mannen en vrouwen weg te werken. Hij wil werknamen en dus ook vacatures genderneutraal maken, bijvoorbeeld poetsvrouw veranderen in poetshulp, of secretaresse in onthaalmedewerker. Inès Boukhalfa gaat op bezoek bij uitzendbureau Accent. Uitzendbureaus vinden het moeilijk om gekende termen te vervrouwelijken, omdat ze zo in de volksmond liggen. De medewerkers van Accent reageren op het voorstel van de minister. Ze zijn ongerust dat de vacatures niet meer gevonden zouden worden door de naamsveranderingen.

08-03-2018
VRT

Deze video toevoegen aan



Of maak een nieuwe collectie aan



Toevoegen
0

De kracht van woorden


Frederik De Ridder3's picture
Frederik De Ridder3

Collectie gemaakt voor de ontwikkeling van mediawijsheid. Deze collectie sluit aan bij het lespakket over propaganda in woorden van 'Mind Over Media'. 

Onze taal verraadt wie we zijn. Niet enkel onze afkomst of onze opleiding sijpelen door in ons woordgebruik, ook onze opvattingen over bepaalde onderwerpen worden vaak door onze woordkeuze al duidelijk. In deze collectie ontdek je hoe bepaalde woorden beladen zijn en zie je hoe men ons via taal (subtiel) probeert te...

Toon meer

Onderwijsniveau

Vakken

Laatst gewijzigd

19-02-2019