Skip to main content

Poëzie is performance Poëzieweek 2018

Welkom op het Archief voor Onderwijs

Een schat aan audio en video in de klas

Benieuwd naar meer? Neem je lerarenkaart of stamboeknummer bij de hand en registreer nu gratis.

Registeer nu gratis

Reeds een account? Meld je dan hier aan.

Het wachtwoordveld is hoofdlettergevoelig.
SLUIT   X
https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/1390941

Peter Verhelst wint de Herman De Coninckprijs

Schrijver en dichter Peter Verhelst is alomtegenwoordig. Hij kreeg deze week de Herman De Coninckprijs voor zijn dichtbundel 'Wij totale vlam' en legt de laatste hand aan zijn nieuwe roman 'De kunst van het crashen'. Bij NTGent is binnenkort Hotel Malaria en Verhelst XL te zien. Een gesprek over de prijs, over Leonard Nolens, over het verdriet in zijn poëzie. Over het belang van geduldig kijken. Tweede deel van het gesprek met Peter Verhelst. Over de belangstelling voor poëzie. Vooral samen luisteren naar poëzie is populair. Over de theatervoorstellingen Hotel Malaria en Verhelst XL. 01:46:27 Over zijn vele projecten. Onder meer een samenwerking met kunstenaar Johan Tahon die acht etsen gemaakt heeft en waarbij Verhelst gedichten heeft geschreven en waarvoor hij een paar weken naar Zuid-Afrika zal reizen. Over zijn nieuwe roman 'De kunst van het crashen', gebaseerd op het ongeluk dat hij in april 2013 had. Over authenticiteit en de drang van een schrijver om te verweven met zijn roman.

01-02-2015
VRT

Herman de Coninckprijs 2009: Peter Verhelst

Voor de Herman de Coninckprijs 2009 kiest de kijker uit vijf genomineerde keuzegedichten. Componist en accordeonist Tuur Florizoone zet samen met actrice Jessa Wildemeersch de gedichten op muziek. 'Kijken in een flits' uit 'Nieuwe sterrenbeelden' van Peter Verhelst.

19-01-2009
VRT

Gedicht van Peter Verhelst over de vluchtelingencrisis

De driejarige Syrische peuter Aylan, die dood aanspoelde op het strand van Akyarlar in Turkije, staat symbool voor de vluchtelingencrisis. Peter Verhelst heeft er een speciaal gedicht over gemaakt.

03-09-2015
VRT

Winteruur: de keuze van Wim Opbrouck

‘Winteruur’ is een kort en simpel programma waarin Wim Helsen interessante gasten uitnodigt voor een gesprek over hun favoriete tekst en de schoonheid van het geschreven woord. De gast in deze aflevering is Wim Opbrouck. Hij leest het gedicht ‘Theater’ van Remco Campert voor, en analyseert het nadien met Wim Helsen. Wim Opbrouck linkt de inhoud van het gedicht aan zijn beroep als acteur.

23-01-2017
VRT

Poëzie te paard: voordracht van 'Zwart paard'

Jo Daems leidt het gedicht 'Zwart paard' van M. Vasalis in. Leslie De Gruyter leest het gedicht voor.

12-01-1981
VRT

De vijfde windstreek: Paul van Ostaijen

00:00:00 Gerrit Borgers, criticus en auteur, vertelt de biografie van de expressionistische dichter Paul van Ostaijen. Het is een programma naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van het overlijden van de dichter. Het programma wordt geïllustreerd met veel foto's. 00:02:08 Introductie door Gerrit Borgers. Foto's van zijn familie. 00:06:13 Foto's van van Ostaijen op de lagere school van het Jezuïetencollege in Antwerpen. 00:07:50 Foto's van het Koninklijk Atheneum in Antwerpen en van de studentenorganisatie van toen. 00:09:16 Foto van van Ostaijen met René Victor. 00:20:24 'Woord-jazz op een Russies gegeven'. Foto van een manuscript van een expressionistisch gedicht. 00:23:53 Foto met zijn vriendin waarmee hij in 1918 naar Berlijn vluchtte en waar hij kennismaakte met het dadaïsme. 00:26:16 Beelden van zijn bundel 'Bezette stad' en het gedicht: 'Nachtelijke optocht'. 00:29:42 Foto van de schilder Heinrach Campendonck. 00:31:40 Foto van de beeldhouwer Oscar Jespers, vriend van van Ostaijen. 00:34:34 Manuscript van het gedicht 'Winter'. 00:38:20 Foto van zijn kunstgalerij in Brussel. 00:39:04 Foto van zijn vrienden Gaston Burssens en E. Du Perron. 00:42:19 Beelden van het tijdschrift 'Avontuur' uitgegeven door Burssens, Du Perron en Ostaijen. 00:44:15 Gedicht: 'Jong landschap.' 00:46:50 Voorlezen van het gedicht 'Melopee' 00:49:30 Foto van het eerste graf van van Ostaijen in Anthée en van zijn definitieve rustplaats op het Schoonselhof in Antwerpen.

03-03-1978
VRT

Het magiese woord

Documentaire over het werk van Paul van Ostaijen. 00:00:00 Beeld uit een rijdende trein met beregend raam. Beelden van de Schelde, de stadslijn van Antwerpen en een touwtjespringend meisje in een rood jurkje bij een loods. 00:03:18 Het magiese woord Beelden in een loods met een projectiescherm met tekst. Er staat een pc op de tafel. Teksten over beelden van een kerkhof, mensen bij het graf van Paul van Ostaijen. 00:06:27 Een close-up van van Ostaijen. 00:09:00 Een fotograaf fotografeert de broeders Jespers en Paul van Ostaijen. Beelden van de heren in hun atelier, diverse foto’s van van Ostaijen en Jespers. 00:12:48 Beelden van Antwerpen in de jaren '10 en huidige stadsbeelden. Een rijdende lege tram, beelden uit het achterraam van een rijdende tram. Avondbeelden van de stad. 00:15:25 Een film. 00:16:57 Beeld van een naakte vrouw voor een spiegel op de divan. Schilderij. Fragment uit een film met Asta Nielsen. 00:20:42 Tom Lanoye draagt het gedicht 'de Duitser' voor. 0023:51 Foto van van Ostaijen op identiteitskaart. Beelden van de Alexanderplatz in 1919 in Berlijn, het stationsperron, een trap, een karmijnrood handschrift, stadsbeeld Berlijn, het interieur in een Berlijns cafe, 'Pietje de dood' op pc, beeld vanuit rijdende trein en een foto van Oscar Jespers en avondbeelden van modern Berlijn. 00:35:50 Dirk Roofthooft leest het gedicht 'een jazz' voor. Beelden van 'Music hall'. Tekst en beelden van music halls en cabarets. 00:39:11 Tom Lanoye geeft een discours over poëzie. 00:43:50 Beelden van van Ostaijen die een krant leest. 00:44:50 Warre Borgmans maakt reclame voor 'crème la nymphe'. 00:48:10 Tom Lanoye brengt het gedicht over de ontmoeting tussen de twee heren. 00:49:18 Foto van van Ostaijen en Edgard Du perron. Tekst van 'Marc groet ’s morgen de dingen'.

19-09-1996
VRT

Phara: beatbox Bezette Stad

Demonstratie van beatboxer Kris Strybos en rapper Joost Maaskant in verband met de theatervoorstelling 'Bezette Stad'.

01-03-2010
VRT

Het gerucht: performance door dichters

Johnny the Selfkicker (alias Johnny Van Doorn) komt met een glas bier het podium op, roept 'Silence' en andere dingen, gooit met bier, dan korte montage andere dichters. 00:02:05 Hans Plomp leest gedicht voor ‘Luister vriend’. 00:03:05 Buitenopname De Melkweg in Amsterdam, optreden van conga-band, Simon Vinkenoog leest er gedicht bij, 'Ieder eigen dromen worden werkelijkheid'. 00:05:23 Buitennopname Limelight in Kortrijk, Gust Gils draagt Culinaire wenk voor. 00:05:59 Tom Lanoye brengt 'His master’s voice' uit 'Bevalling van een teef'. 00:08:04 Diana Ozon brengt 'Vluchten kan nu weer' in de Melkweg. 00:09:32 Bart Chabot in openlucht: 'De dag dat de derde Wereldoorlog ook in ons land toesloeg'. 00:11:29 Johan Joos brengt 'Leven als een korrel zand in een betonmolen', met begeleiding op piano. 00:15:26 Jules Deelder brengt 'Swami Bami' en 'Peyton place'. 00:17:18 Johnny the Selfkicker leest 'Johnny' voor. 00:18:56 Vinkenoog leest (achter bureau) 'Gedicht voor de camera'.

25-05-1983
VRT

Journaal: Herman De Coninckprijs voor Maud Vanhauwaert

In Antwerpen is de Herman De Coninckprijs uitgereikt. De publieksprijs ging naar 'Wij zijn evenwijdig' van Maud Vanhauwaert. Maud Vanhauwaert draagt haar gedicht 'Wij zijn evenwijdig' voor op een druk rondpunt.

28-01-2015
VRT

Iedereen beroemd: de dichteres (22/09/2014)

'Iedereen beroemd' is een dagelijks magazine dat met beide voeten in Vlaanderen staat en laat zien waar mensen echt mee bezig zijn. In de rubriek ‘De dichteres’ verrast huisdichteres Maud Vanhauwaert toevallige passanten met haar poëzie in de Albert Heijn-supermarkt.

22-09-2014
VRT

Café Corsari: eenzame uitvaarten

Dichter Maarten Inghels gaat naar begrafenissen van mensen die alleen stierven en leest gedichten voor uit de bundel ‘De Eenzame Uitvaart’. Inghels legt uit hoe zo’n uitvaart in z'n werk gaat, en hoe hij gedichten schrijft voor volslagen onbekenden, zonder familie of vrienden.

30-10-2013
VRT

Journaal: tattoogedicht

Het nieuwe gedicht van de Antwerpse stadsdichter Maarten Inghels gaat op een heel bijzondere manier de wereld in. De dichtregels worden getatoeëerd bij elf verschillende mensen die elkaar niet kennen: de dichter zelf en nog tien andere mensen. Door het getatoeëerde gedicht blijven ze met elkaar verbonden voor het leven.

23-09-2017
VRT

Saint Amour: 13/02/2013

Saint Amour is een literaire en poëtische voorstelling met als thema de liefde. Het is een feesteditie, want organisator Behoud de Begeerte viert zijn 25e verjaardag. De presentatie wordt verzorgd door Sven Speybroeck. Vlaamse en internationale topschrijvers en muzikanten brengen fragmenten over de liefde. Sven Speybrouck kondigt Ramsey Nasr aan. Nasr brengt een hommage aan Hugo Claus. Hij leest voor uit 'De Oostakkerse gedichten'. Daarnaast leest hij een stadsgedicht voor van Wannes Van de Velde met Antwerps accent.

13-02-2009
VRT

Nieuwjaarsbrief

Maud leest een nieuwjaarsbrief voor alle Karrewieters voor.

01-01-2014
VRT

Jonger dan je denkt: gedichtjes voor oma en opa

Dit fragment uit ‘Jonger dan je denkt’, een programma voor senioren, laat zien hoe Liesje Moelants kindje Erna aankondigt en haar een gedichtje voor haar grootmoeder laat voordragen. Nadien zingt George een liedje voor de grootvader.

06-04-1966
VRT

Hoe is het zover kunnen komen?: poëzie

Humoristisch programma dat aan de hand van beelden uit het VRT-archief aantoont dat sommige recente televisiegebeurtenissen eigenlijk best voorspelbaar waren. Of net niet. Presentatie door Tom De Cock In ‘Het Programma van Wim Helsen’ geeft een meisje een voordracht van een grof gedicht. Daarna volgen enkele grappige archieffragmenten in verband met poëzie, zoals uit de rubriek ‘Vaneigens’ en ‘Vrienden van de poëzie’.

01-09-2012
VRT

De kunstberg: 'Poëtica' van Aristoteles

Marc Van den Hoof bespreekt de 'Poëtica' van Aristoteles.

17-03-1997
VRT

Prisma: Rederijkers

Yves Van Durme sprak met professor Werner Waterschoot van de UGent over de oorsprong van de rederijkers. Werner Waterschoot vertelt over de geografische verspreiding van de rederijkers en de belangrijkste centra. Eva David sprak met professor Bart Ramakers uit Nijmegen over de verdeeldheid tussen retorica en retoricakamers, waarover hij het oneens is met Marijke Spies . Bart Ramakers spreekt over zinspelen en allegorie.

16-09-2001
VRT

Exitus: theater

Spannende en avontuurlijke reeks waarin 'urban explorers' en filmmakers Bob Thissen en Jeroen Swyngedouw over heel de wereld leegstaande gebouwen en verlaten sites bezoeken, en die weer tot leven brengen door middel van animatiefilmtechnieken. De gouden tijden van theaters lijkt lang vervlogen. Vandaag zien we de financiële ondersteuning wegsmelten als sneeuw voor de zon. Toch is de verminderende aandacht voor theater niet alleen een eigentijds syndroom. Bob en Jeroen bezoeken 'Loew's Theater', een cabaret -en filmtheater ten noorden van New York, dat in 1975 de deuren moest sluiten. De opkomst van de televisie bleek nefast voor dit roemruchte theater. In dit indrukwekkende decor brengen Bob en Jeroen het theater weer tot leven alsof de tijd is blijven stilstaan.

29-08-2016
VRT

Deze video toevoegen aan



Of maak een nieuwe collectie aan



Toevoegen

Poëzie is performance Poëzieweek 2018


Frederik De Ridder's picture
Frederik De Ridder
Redacteur

Van 25 januari tot 31 januari 2018 plaatsen Vlaanderen en Nederland poëzie weer in de spotlights tijdens de jaarlijkse Poëzieweek. Naast de finale van de NK Poetry Slam en de Poëziedag staan tal van andere activiteiten op het programma, dit jaar rond het centrale thema 'theater'. Schrijver en theatermaker Peter Verhelst zorgde dit jaar voor het poëziegeschenk.

In deze collectie vind je heel wat audiovisueel materiaal over de nauwe band tussen theater en poëzie, waarmee je jouw klassen kan prikkelen. Laat je leerlingen de performer in zichzelf ontdekken en toon hen dat een gedicht niet enkel in stilte kan worden gelezen. Deze collectie bevat materiaal voor leerlingen uit het secundair onderwijs.

HET POËZIEGESCHENK - PETER VERHELST 

Peter Verhelst debuteerde in 1987 met de dichtbundel Obsidiaan. Nu, dertig jaar later, is hij een gevestigd dichter en romancier en is hij als regisseur en schrijver verbonden aan het theaterhuis NTGent. Naar aanleiding van zijn 30 jaar dichterschap verzamelde Verhelst enkele van zijn gedichten in Koor en bewerkte hij ze tot een theatervoorstelling voor het NTGent. Meer informatie over die voorstelling vind je hier: https://www.ntgent.be/nl/productie/koor#productie-algemeen 

FRAGMENT 1

In 2015 won Verhelst voor de tweede keer de Herman de Coninckprijs voor zijn dichtbundel Wij totale vlam. In dit interview uit Bar du Matin heeft de dichter het eerst over het thema verdriet en het onvermogen om dat onder woorden te brengen in poëzie. Daarna vertelt Verhelst het over het succes van poëzievoorstellingen. Mensen komen volgens hem graag naar poëzie luisteren en kijken, meer dan dat ze effectief dichtbundels kopen. 

FRAGMENT 2

Peter Verhelst won in 2009 de eerste keer de Herman de Coninckprijs. In de aanloop naar de verkiezing brachten componist en accordeonist Tuur Florizoone en actrice Jessa Wildemeersch hun eigen interpretatie van de genomineerde dichtbundels. In dit fragment brengen ze het gedicht 'Kijken in een flits' Van Verhelst uit de bundel 'Nieuwe sterrenbeelden' op de planken.

FRAGMENT 3

Toen in 2015, op het toppunt van de vluchtelingencrisis, de driejarige Syrische peuter Aylan dood aanspoelde op het strand van Akyarlar in Turkije, reageerde de wereld vol verdriet en verontwaardiging. Peter Verhelst schreef als antwoord dit gedicht en vertolkte zo het gevoel dat bij vele mensen leefde.


POËZIEWEEK OP SCHOOL

Iedereen Leest en Stichting Lezen verzamelen voor de poëzieweek tal van lestips op de website http://www.poezieweek.com/school/. Daar vind je ook dit jaar drie bundels met gedichten en mogelijke oefeningen. De filmpjes hieronder kan je gebruiken bij de tweede lesbundel - Secundair onderwijs / Voortgezet Onderwijs light.

FRAGMENT 4

Acteur Wim Opbrouck koos voor 'Winteruur' het gedicht 'Theater' van Remco Campert en vertelt vol passie over zijn liefde voor het theater en de taal. Opbrouck beschrijft hoe bijzonder theater is als kunstvorm in het 'hier en nu' en benadrukt hoe hij als acteur leeft van de woorden de schrijver of dichter.

LESTIP: In de bundel vind je bij dit gedicht zowel een brainstormoefening, een inhoudelijke oefening als een schrijfoefening waarbij jouw leerlingen zelf een theaterscène schrijven.

FRAGMENT 5

​​​​​​​Jo Daems leidt in dit filmpje het gedicht 'Paard gezien bij Circus Straszburg' van M. Vasalis in, daarna leest Leslie De Gruyter het gedicht voor. Vasalis beschrijft in het gedicht een 'droompaard' dat ze zag tijdens een circusopvoering van het bekende Circus Straszburg. Meer gedichten van M. Vasalis vind je in deze CANON-collectie: https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/661761

LESTIP: Laat je leerlingen actief de verschillende delen van het gedicht ontdekken met de oefeningen uit de online lesbundel. Je vindt er ook enkele vakoverschrijdende opdrachten bij dit gedicht.

FRAGMENT 6

Als er één dichter overtuigd was dat poëzie expressief moet worden voorgelezen, was het Paul van Ostaijen wel​​​​​​​. In deze aflevering van 'De Vijfde Windstreek' beschrijft criticus en auteur Gerrit Bogers de omstandigheden waarin Paul van Ostaijen in 1918 naar Berlijn vluchtte en daar zijn dichtbundel 'Bezette Stad' schreef. Na een incident met kardinaal Mercier en teleurgesteld in het circus van Vorst en Staat, vluchtte de verwoede flamingant naar het buitenland. Een weerslag van die gevoelens lees je in het gedicht 'Grote Zirkus van de H. Geest'.​​​​​​​

LESTIP: In de lesbundel van Iedereen Leest en Stichting lezen ontdekken je leerlingen in drie stappen de inhoud en vorm van dit gedicht.

FRAGMENT 7

Van Ostaijen bezocht tijdens de bezetting heel wat cabarets en music halls. Wat zich daar op de planken afspeelde, vertaalde hij soms visueel of woordelijk in zijn gedichten. In dit fragment uit 'Het magiese woord' zien we dit in de visuele voorstelling van 'Tango Rouge' en 'Grote Zirkus van de H. Geest'. Daarna geeft Tom Lanoye een discours over poëzie en brengt acteur Warre Borgmans op expresieve wijze het gedicht over 'Crème la Nymphe'.

FRAGMENT 8

Beatboxer Kris Strybos en rapper Joost Maaskant maakten een theatervoorstelling rond de dichtbundel 'Bezette Stad' van Van Ostaijen en beatboxen in dit fragment een stukje uit het ritmische gedicht ‘Bedreigde stad’.

Meer audiovisueel materiaal over Paul Van Ostaijen vind je in deze CANON-collectie:  https://onderwijs.hetarchief.be/collecties/248981 


POËZIE IS PERFORMANCE (?)

FRAGMENT 9

Heel wat dichters proberen hun poëzie op een expressieve manier aan de man te brengen en dat kan soms op de vreemdste manieren gebeuren. In dit filmpje uit 1983 zie je bekende dichters als Simon Vinkenoog, Gust Gils en Tom Lanoye enkele gedichten voordragen op een bijzondere manier. Er wordt tijdens het dichten gedanst, geschminkt en er vliegt zelfs een pint in het publiek. 

FRAGMENT 10 & 11

Of de performances uit het vorige filmpje indruk op jou hebben gemaakt, valt te betwijfelen. Wie wel indruk maakte met haar poëzie is Maud Vanhauwaert. Deze jonge dichteres won in 2015 de Herman de Coninckprijs met haar gedicht 'Wij zijn evenwijdig' (fragment 10). Vanhauwaert kreeg ook een rubriekje in 'Iedereen Beroemd' waarin ze interactief en expressief gedichten opvoerde. 

FRAGMENT 12

Maud Vanhauwaert neemt dit jaar het stadsdichterschap van Antwerpen over van Maarten Inghels. Net als Vanhauwaert, combineert Maarten Inghels poëzie met performance. Zo liet de dichter vorig jaar zijn gedicht 'Honger' op de huid van tien poëzieliefhebbers tatoeëren en wandelde hij voor zijn gedicht 'Ik volg de rivier, ik ben de rivier' van de bron van de Schelde naar Antwerpen. Eerder schreef en las Inghels al gedichten voor mensen die in eenzaam waren gestorven met het project 'De eenzame uitvaart'. In deze reportage geeft hij daarover meer uitleg.

FRAGMENT 13

In 2017 liet Maarten Inghels de tien verzen van zijn gedicht 'Honger' om de lichamen van tien onbekenden tattoeëren. Veel gekker kan de performance van een gedicht niet worden ...

FRAGMENT 14

De organisatie Behoud de Begeerte wil een divers beeld geven van het hedendaagse literaire aanbod en creëert daarom theatraal-literaire voorstellingen. Ze wil zo de literaire voorstelling tot een theatraal genre promoveren. Een van haar bekendste voorstellingen is 'Saint Amour': een literair-theatrale opvoering over de liefde. In 2013 bestond Behoud de begeerte 25 jaar en bracht Ramsy Nasr deze hommage aan dichter Hugo Claus.

FRAGMENT 14 & 15

Al van jongs af aan leren we allemaal eigenlijk om poëzie expressief voor te dragen​​​​​​​. Denk maar aan de vele nieuwjaarsbrieven of de gedichtjes die je op schoolfeesten hebben gebracht. Of je dat even overtuigend deed als deze twee voorbeelden, laten we even in het midden ...

FRAGMENT 16

Je kan natuurlijk ook té expressief zijn. Wanneer het acteren de bovenhand neemt en de poëzie naar de achtergrond verdwijnt, schiet je je doel voorbij. Al kan het natuurlijk wel voor grappige televisie zorgen. Dat bewijzen de dichters in het volgende filmpje ...


LYRIEK OF DRAMATIEK?

FRAGMENT 17

Lyriek en dramatiek waren heel lang sterk met elkaar verweven. Circa 335 voor Christus schreef de Griekse filosoof Aristoteles zijn opvattingen over poëzie neer in zijn Poetica. Poëzie was toen een heel breed begrip, ook epiek en drama werden daarin opgenomen. Concreet legt Aristoteles uit wat poëzie is aan de hand van verschillende genres en onderdelen. Marc Van den Hoof bespreekt​​​​​​​ in dit interview het belang en de inhoud van het werk.

FRAGMENT 18

Ook bij de rederijkers lagen lyriek en dramatiek dicht bij elkaar. De rederijkers waren culturele gilden die wedstrijden in welsprekendheid organiseerden (zoals het Landjuweel). Vooral de vorm van de teksten en de manier waarop ze voorgedragen werden primeerden. Meer informatie over de rederijkers krijg je in dit interview met professor Werner Waterschoot van de UGent.


UITSMIJTER

Soms kan een theaterzaal zelf ook heel poëtisch zijn. Dat bewijst deze aflevering van 'Exitus', waarin filmmakers Bob Thissen en Jeroen Swyngedouw het leegstaande en verlaten 'Loew's Theater', een cabaret -en filmtheater ten noorden van New York, bezoeken en weer tot leven brengen door middel van animatiefilmtechnieken.